Chương 441: Quả Bom Thuật Toán Trên Bản Đồ Định Vị Đô Thị
6 giờ 17 phút sáng.
Sài Gòn bắt đầu thức.
Quận 1 sáng sớm không có vẻ gì khác thường.
Những chiếc xe máy nối nhau trên đường Nguyễn Huệ.
Xe tải giao hàng chậm chạp rẽ qua các tuyến phụ.
Nhân viên văn phòng từ Quận 4 qua cầu Khánh Hội.
Từ Quận 3 đổ về Pasteur, Nam Kỳ Khởi Nghĩa.
Từ Quận 5, Quận 6, Quận 8 hướng về trung tâm.
Dòng người bắt đầu dày lên.
Nhưng trong một phòng máy nằm sâu trong tòa nhà điều hành giao thông đô thị hư cấu ở Quận 1, một màn hình vừa đổi màu.
Không đỏ.
Chỉ từ xanh sang vàng.
Một kỹ thuật viên trực ca nhìn lên.
— Ủa?
Người bên cạnh quay lại.
— Gì vậy?
— Bản đồ định vị tuyến trung tâm.
— Sao?
— Nó đang lệch.
— Lệch bao nhiêu?
Kỹ thuật viên phóng to.
Một tuyến đường trên bản đồ hiện ra cách vị trí thực tế vài trăm mét.
Anh ta tưởng mình nhìn nhầm.
Thu nhỏ.
Phóng lại.
Lệch vẫn còn.
— Chắc dữ liệu GPS ngoài hiện trường lỗi.
— Một xe thôi?
— Không.
Kỹ thuật viên nhìn sang màn hình thứ hai.
Rồi màn hình thứ ba.
— Hình như nhiều.
6 giờ 21.
Một cụm dữ liệu mới xuất hiện.
ROUTE COORDINATION
POSITION CONFIDENCE — REDUCED
MAP MATCHING — ANOMALOUS
CAMERA CORRELATION — DELAYED
Trưởng ca bước tới.
— Có sự cố gì?
— Chưa biết.
— Đừng gọi là sự cố khi chưa xác minh.
— Vâng.
Anh kỹ thuật viên lấy điện thoại nội bộ.
— Cho tôi dữ liệu camera giao lộ Nguyễn Huệ — Lê Lợi.
Một cửa sổ hiện lên.
Camera cho thấy đường phố bình thường.
Nhưng trên bản đồ điều phối, một nhóm phương tiện lại nằm cách đó gần ba trăm mét.
Trưởng ca nhìn hai màn hình.
Một cái cho thấy xe.
Một cái cho thấy dữ liệu.
Không khớp.
Ông ta hỏi:
— Camera có sai không?
— Chưa biết.
— Định vị?
— Chưa biết.
— Vậy cái gì đúng?
Không ai trả lời.
6 giờ 29 phút.
Tại một căn phòng nhỏ ở Quận 6, chiếc ThinkPad của Lão Cửu bật sáng.
Vũ đang ngủ trên ghế bố.
Tiếng cảnh báo đánh thức anh.
Tít.
Tít.
Tít.
Anh mở mắt.
Không ngồi dậy ngay.
Màn hình chỉ có một dòng:
URBAN NAVIGATION COORDINATION
ANOMALY ESCALATION
Vũ nhìn đồng hồ.
6:29.
Anh ngồi dậy.
Chiếc điếu cày đặt cạnh chân ghế.
Mùi thuốc lào đêm qua vẫn còn.
Zero không ở đây.
Sau Ch440, Nam phải nghỉ.
Hai bàn tay vẫn đau.
Nhưng người Vũ gọi đầu tiên là Tiến Chập.
Điện thoại đổ chuông chưa tới ba hồi.
— Alo?
Giọng Tiến khàn.
— Dậy chưa?
— Chưa.
— Dậy đi.
— Có chuyện?
— Đường phố.
Tiến im hai giây.
— Có tai nạn?
— Chưa biết.
— Vậy sao?
— Bản đồ đang nói dối.
Đầu dây bên kia im hẳn.
— Bao nhiêu?
— Chưa rõ.
— Gửi dữ liệu.
— Tôi không gửi qua mạng.
— Biết rồi.
Vũ tắt máy.
Anh mở kho dữ liệu ngoại tuyến.
Một bản đồ Sài Gòn hiện lên.
Không phải bản đồ trực tiếp.
Là ảnh chụp dữ liệu điều phối từ đêm qua.
Anh đối chiếu với cảnh báo mới.
Có một điểm giống Ch440.
TRUST CHAIN — COMPROMISED
Và bên dưới:
ROUTE COORDINATION COMPONENT — ACTIVE
Vũ lẩm bẩm:
— Lại là nó.
6 giờ 30.
Sự cố bắt đầu lan.
Không phải tất cả xe trên toàn thành phố.
Nhưng đủ nhiều.
Một nhóm tài xế xe máy công nghệ nhận chỉ đường vòng.
Một người đang ở đường Võ Văn Kiệt được yêu cầu đi ngược về hướng trung tâm.
Một người đang ở Quận 3 được hệ thống gợi ý rẽ vào một tuyến đang đông.
Một nhóm khác cùng lúc nhận thông báo thay đổi điểm đón.
Không ai biết vì sao.
Điều đáng sợ là mỗi chỉ dẫn riêng lẻ đều có vẻ hợp lý.
Không có mũi tên quay vòng vô nghĩa.
Không có tọa độ nhảy sang tỉnh khác.
Chỉ là những sai lệch nhỏ.
Một trăm mét.
Hai trăm mét.
Ba trăm mét.
Một số tuyến bị dồn vào cùng một điểm.
Rồi điểm đó lại đẩy họ sang điểm khác.
Từng chiếc xe một.
Rồi hàng chục.
Rồi hàng trăm.
Đến 6 giờ 36, một giao lộ ở trung tâm bắt đầu ùn.
6 giờ 39, giao lộ kế bên cũng ùn.
6 giờ 42, tuyến thoát ra bị kéo phương tiện vào cùng khu vực.
Cảnh sát giao thông phải xuống đường.
Người điều khiển phương tiện nhìn bản đồ trên điện thoại.
Người điều phối nhìn camera.
Hai bên nói hai thứ khác nhau.
— Anh đi đường này!
— App nó chỉ đường kia!
— Đừng nhìn app nữa!
— Nhưng khách đang chờ!
— Tấp vô!
— Tấp vô đâu?
Không ai biết.
Tiến Chập đến Quận 6 lúc 6 giờ 47.
Anh đập cửa.
Vũ mở.
— Vào.
Tiến đặt ba chiếc điện thoại lên bàn.
— Tôi lấy được ảnh màn hình từ mấy người quen.
— Không lấy dữ liệu hệ thống.
— Tôi biết.
Vũ nhìn từng ảnh.
Các tuyến đường khác nhau.
Nhưng có một điểm chung.
— Cùng bị kéo về đâu?
Tiến chỉ.
— Mấy nút giao quanh trung tâm.
— Vì sao?
— Tôi chưa biết.
Vũ lấy bút khoanh.
— Đây.
Tiến nhìn.
— Cái gì?
— Không phải họ muốn xe đi sai.
— Vậy muốn gì?
— Muốn xe đi cùng một chỗ.
Tiến im.
Vũ nói:
— Nếu chỉ muốn gây kẹt, có nhiều cách đơn giản hơn.
— Vậy mục tiêu?
— Quan sát.
Tiến nhìn anh.
— Giống Ch438?
— Có thể.
— Nhưng lần này lớn hơn.
Vũ lắc đầu.
— Không.
— Không?
— Lần này khác.
Anh chỉ vào bản đồ.
— Ch438 quan sát phản ứng của chúng ta.
— Còn cái này?
— Quan sát phản ứng của cả thành phố.
Tiến không nói nữa.
7 giờ 02.
Trung tâm điều hành bắt đầu đóng một phần luồng dữ liệu.
Không tắt toàn bộ.
Chỉ cô lập những nguồn đang cho kết quả bất thường.
Nhưng vừa cô lập một nhóm, một nhóm khác xuất hiện.
Không có dấu hiệu hệ thống bị phá hỏng hoàn toàn.
Nó giống một lớp dữ liệu sai đang được tin là đúng.
Trưởng ca hỏi:
— Có phải camera bị can thiệp không?
Kỹ thuật viên lắc đầu.
— Hình ảnh camera vẫn bình thường.
— Vậy sao bản đồ sai?
— Vì lớp điều phối không chỉ lấy camera.
— Nó lấy gì?
— Nhiều nguồn.
— Nói tiếng người.
Kỹ thuật viên nuốt nước bọt.
— Nó ghép dữ liệu vị trí, bản đồ, trạng thái giao thông và lịch sử tuyến đường để dự đoán luồng.
Trưởng ca hiểu.
— Nghĩa là nếu một lớp dữ liệu sai...
— Các lớp sau có thể tin theo.
— Nếu hệ thống tự tin quá mức?
— Nó sẽ tiếp tục đẩy sai lệch sang tuyến khác.
Trưởng ca nhìn màn hình.
— Vậy đây không phải lỗi định vị.
Kỹ thuật viên nói:
— Không.
— Là lỗi niềm tin.
7 giờ 15.
Vũ nhận được một cuộc gọi.
Không phải từ Nghĩa.
Không phải Zero.
Một số điện thoại không lưu tên.
Anh nghe.
Không nói.
Đầu dây bên kia cũng không nói.
Chỉ có tiếng xe.
Rồi một giọng đàn ông:
— Anh Cửu.
Vũ hỏi:
— Ai?
— Đừng tìm người sửa bản đồ.
Vũ nhìn Tiến.
— Ông là ai?
— Người đang nhìn xem anh sẽ cứu cái gì trước.
Cuộc gọi ngắt.
Tiến hỏi:
— Khải?
— Không.
— Chắc?
— Khải đang bị giữ.
Vũ đặt điện thoại xuống.
— Người này biết cách cũ.
Tiến nhìn màn hình.
— Có nghĩa là còn người khác?
— Có nghĩa là chuỗi chưa chết.
7 giờ 21.
Một chiếc xe buýt dừng giữa đường.
Không phải vì hỏng.
Tài xế nhận hướng dẫn đi vào một tuyến đang bị phong tỏa tạm thời.
Anh ta dừng lại.
Phía sau là hàng chục xe máy.
Phía trước là dòng xe từ một hướng khác đổ tới.
Một giao lộ biến thành nút thắt.
Cảnh sát giao thông phải trực tiếp phân luồng.
Bỏ bản đồ.
Bỏ ứng dụng.
Nhìn người.
Chỉ tay.
Ra hiệu.
Đi từng nhóm.
Tại một điểm khác, một đội cứu hộ đang tìm đường tới một vụ tai nạn.
Hệ thống đề xuất tuyến đường ngắn nhất.
Nhưng tuyến đó đã ùn.
Họ phải quay lại.
Thời gian mất thêm vài phút.
Không có thương vong được xác nhận từ sự cố điều phối.
Nhưng Vũ hiểu.
Kẻ tấn công không cần gây tai nạn.
Chỉ cần khiến con người tin sai một chút.
7 giờ 36.
Tiến đặt một tập giấy lên bàn.
— Tôi làm bảng so sánh.
Vũ nhìn.
THỜI GIAN
TỌA ĐỘ
CAMERA
ROUTE SUGGESTION
ACTUAL FLOW
HUMAN CORRECTION
Tiến chỉ dòng cuối.
— Cái này mới đáng chú ý.
— Gì?
— Hệ thống sai, nhưng con người sửa được.
— Ừ.
— Nghĩa là nếu họ làm mạnh hơn...
Vũ lắc đầu.
— Đừng suy diễn.
Tiến dừng.
Vũ nói:
— Chúng ta chỉ biết hiện tại.
— Được.
— Và hiện tại là gì?
Tiến nhìn bảng.
— Hệ thống đang đẩy phương tiện về một số nút giao.
— Đúng.
— Camera vẫn thật.
— Đúng.
— Con người đang tự tay sửa.
— Đúng.
Vũ khoanh dòng HUMAN CORRECTION.
— Vậy đây là thứ họ muốn đo.
Tiến nhìn anh.
— Phản ứng của lực lượng ngoài đường?
— Chính xác.
7 giờ 52.
Tại Trung tâm điều hành, một kỹ thuật viên phát hiện một điểm bất thường.
Không phải mã lạ.
Không phải máy chủ lạ.
Không phải tài khoản lạ.
Mà là một mẫu hành vi.
Mỗi lần lực lượng ngoài đường can thiệp thủ công vào một giao lộ, vài phút sau các tuyến quanh đó lại xuất hiện một dạng điều chỉnh mới.
Trưởng ca hỏi:
— Nó học theo mình?
— Có vẻ.
— “Có vẻ” là sao?
— Tôi chưa dám nói nó học.
— Vậy nói cái gì chắc chắn.
Kỹ thuật viên trả lời:
— Sau mỗi lần con người sửa sai, lớp điều phối lại đưa ra một tuyến khác.
Trưởng ca im lặng.
— Như đang thử phản ứng.
— Vâng.
8 giờ 03.
Vũ đứng dậy.
— Đi.
Tiến hỏi:
— Đi đâu?
— Quận 1.
— Trung tâm điều hành?
— Không vào trong.
— Vậy tới đó làm gì?
Vũ cầm điếu cày bỏ vào túi.
— Nhìn đường.
Tiến bật cười.
— Chúng ta chạy từ máy tính ra đường?
— Lần này máy tính không đủ.
Hai mươi phút sau.
Quận 1.
Xe cộ vẫn đông.
Nhưng những điểm nghẽn bất thường hiện rõ.
Vũ đứng trên vỉa hè.
Tiến bên cạnh.
Không ai mở laptop.
Họ nhìn người.
Một nhóm tài xế dừng lại cùng lúc.
Một người nhìn điện thoại.
Một người khác hỏi:
— Đi đường nào giờ?
Một tài xế lớn tuổi hơn nói:
— Bỏ app.
Người kia hỏi:
— Nhưng khách?
— Gọi khách.
— Khách không nghe.
— Vậy chờ.
Vũ nhìn cảnh đó.
Tiến hỏi:
— Thấy gì chưa?
— Có.
— Gì?
— Không phải ai cũng nghe máy.
— Ý anh?
— Kẻ kia cần một thành phố mà con người không còn tin mắt mình.
Tiến im lặng.
Vũ nói:
— Nhưng họ vẫn tin nhau.
Một anh tài xế chỉ tay.
— Anh kia, đi đường này. Tôi vừa từ bên đó ra.
Người khác gật.
Một nhóm xe tách khỏi luồng đang ùn.
Chỉ bằng lời nói.
Không thuật toán.
Không API.
Không máy chủ.
Dòng xe bắt đầu thoát.
Tiến nhìn Vũ.
— Cái này họ không tính được.
Vũ cười.
— Không biết.
— Sao?
— Có thể họ cũng đang quan sát cái này.
8 giờ 31.
Trong trung tâm điều hành, một cửa sổ mới xuất hiện.
HUMAN ROUTE CORRECTION
PATTERN — DETECTED
ADAPTATION — PENDING
Trưởng ca nhìn.
— Cái này từ đâu ra?
Không ai biết.
8 giờ 44.
Vũ và Tiến trở lại xe.
Điện thoại của Tiến rung.
Một tin nhắn.
Không có số hiển thị.
Chỉ một dòng:
“B7 đã mất người giữ cửa. Nhưng quyền cho phép vẫn còn.”
Tiến nhìn Vũ.
Vũ đọc.
Rồi nói:
— Khải chỉ là một tầng.
— Nhưng Ch440 đã khép chuỗi cung ứng.
— Khép một block.
— Vậy thứ này?
Vũ nhìn những dòng xe đang chậm chạp di chuyển ngoài đường.
— Nó là hậu quả của block cũ.
Tiến hỏi:
— Ý anh là Trust-Comp-41?
— Có thể.
— Hay một thành phần khác?
Vũ không trả lời ngay.
Anh nhìn điện thoại.
Tin nhắn thứ hai xuất hiện.
“Muốn tìm người đặt quả bom thuật toán, đừng nhìn vào bản đồ. Nhìn nơi dữ liệu được tin.”
Vũ tắt màn hình.
— Đi về.
Tiến hỏi:
— Không điều tra tiếp?
— Có.
— Vậy sao về?
— Vì chúng ta vừa có một thứ quan trọng hơn một cái tên.
— Gì?
Vũ đáp:
— Biết được cách đối phương đang chơi.
9 giờ 12.
Một báo cáo sơ bộ được chuyển đến Nghĩa qua kênh được phép.
Nghĩa đọc.
NAVIGATION COORDINATION INCIDENT
SCOPE — MULTI-DISTRICT
DIRECT PHYSICAL DAMAGE — NOT CONFIRMED
TRAFFIC DISRUPTION — CONFIRMED
CAMERA INTEGRITY — NO LOSS CONFIRMED
HUMAN CORRECTION — EFFECTIVE
TRUST CHAIN — UNDER REVIEW
Nghĩa đọc lại một lần.
Rồi gọi Vũ.
— Tôi có báo cáo.
— Tôi cũng có.
— Hai cái giống nhau?
— Không.
— Khác chỗ nào?
Vũ nói:
— Báo cáo của anh nói hệ thống bị lỗi.
— Còn anh?
— Tôi nghĩ hệ thống đang làm đúng thứ ai đó muốn nó làm.
Đầu dây bên kia im lặng.
Nghĩa hỏi:
— Có bằng chứng?
— Chưa.
— Vậy chưa được ghi.
— Tôi biết.
Nghĩa gật.
— Tốt.
Cuộc gọi kết thúc.
Vũ nhìn Tiến.
— Thấy chưa?
— Gì?
— Đây mới là cách làm.
Tiến cười.
— Không đoán khi chưa có chứng cứ.
— Ừ.
10 giờ 06.
Sài Gòn dần trở lại bình thường.
Không phải toàn bộ.
Một số nút giao vẫn còn chậm.
Một số tuyến vẫn bị đề xuất sai.
Nhưng lực lượng ngoài đường đã chuyển sang kiểm tra thủ công.
Những tài xế quen đường bắt đầu bỏ gợi ý tự động.
Các điểm nghẽn giảm dần.
Không có cảnh thành phố tê liệt hoàn toàn.
Nhưng hậu quả đủ lớn để mọi người nhớ.
Một bản đồ có thể sai.
Một tọa độ có thể sai.
Một thuật toán có thể sai.
Điều nguy hiểm nhất là khi tất cả cùng tin rằng nó đúng.
Vũ ngồi lại trước chiếc ThinkPad.
Anh mở bản ghi cuối cùng.
Không có mã nguồn.
Không có địa chỉ máy chủ.
Không có tên người.
Chỉ có một chuỗi dữ liệu.
TRUSTED DISTRIBUTION COMPONENT
AUTHORITY — UNKNOWN
VALIDATOR — B7
CURRENT HOLDER — N.D.K. — DETAINED
NEW ROUTE COMPONENT — ACTIVE
SOURCE — UNKNOWN
Vũ nhìn rất lâu.
Tiến đứng phía sau.
— Có phải chúng ta lại bắt đầu từ đầu không?
Vũ lắc đầu.
— Không.
— Vậy?
— Lần này chúng ta biết phải tìm ở đâu.
— Ở đâu?
Vũ chỉ vào một dòng.
TRUSTED DISTRIBUTION COMPONENT
— Không phải trên bản đồ.
Anh đóng máy.
— Trong nơi người ta quyết định dữ liệu nào được phép trở thành sự thật.
Ngoài cửa, tiếng xe máy lại dày lên.
Sài Gòn tiếp tục chạy.
Nhưng từ hôm đó, mỗi khi một con đường trên màn hình chỉ về một hướng, Vũ không còn hỏi:
“Đường này có đúng không?”
Anh hỏi một câu khác:
“Ai đã quyết định cho chúng ta tin rằng nó đúng?”
--=---
PLS FOLLOW – THEO DÕI KÊNH
Nếu bạn yêu thích câu chuyện này, hãy nhấn Follow (Theo dõi) để không bỏ lỡ những chương tiếp theo. Mỗi lượt theo dõi và sự ủng hộ của bạn là nguồn động lực quý giá, giúp tác giả tiếp tục sáng tác và đưa câu chuyện đến những chặng đường hấp dẫn hơn. Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng tác giả!
---==--