Chương 188: Màn Thao Túng Thuật Toán Thù Hận
Mười giờ mười bảy phút tối.
Bến Bình Đông đã đổi màu.
Ban ngày, nơi này đầy tiếng máy ghe, tiếng người gọi nhau chuyển hàng, tiếng xe máy chạy sát mép đường.
Đêm xuống, ánh đèn vàng hắt lên mặt nước đen.
Những chiếc ghe nằm sát nhau.
Có chiếc ngủ im.
Có chiếc vẫn sáng đèn.
Có chiếc chở hàng chuẩn bị rời bến.
Chiếc ghe dừa cũ của Chú Năm vẫn nằm giữa một dãy ghe hàng.
Không ai nhìn nó quá lâu.
Bên trong, ba người đang ngồi trước những màn hình nhỏ.
Lão Cửu.
Zero.
Tiến Chập.
Bình Ship ngồi ngoài khoang trước, thỉnh thoảng ngó lên bờ.
Chú Năm vừa đi một vòng quanh bến.
Không có gì bất thường.
Nhưng Nam biết sự yên tĩnh này chỉ là bề ngoài.
Từ chiều đến giờ, các tài khoản mạng xã hội bắt đầu đồng loạt phát những đoạn video mới.
Không còn là những clip giả về Lão Cửu.
Không còn là những lời vu khống nhắm vào A05.
Lần này mục tiêu là một doanh nghiệp.
Một công ty đang cạnh tranh trực tiếp với một nhóm doanh nghiệp có liên quan đến mạng lưới tài chính mà họ vừa phát hiện.
Ban đầu chỉ là vài bài đăng.
Một đoạn video.
Một ảnh chụp màn hình.
Một lời tố cáo chưa được kiểm chứng.
Rồi hàng chục tài khoản bắt đầu lặp lại.
Một giờ sau là hàng trăm.
Hai giờ sau là hàng nghìn.
Một số tài khoản không có lịch sử hoạt động.
Một số mới lập.
Một số có hàng chục nghìn người theo dõi nhưng gần như chỉ đăng cùng một loại nội dung.
Nam nhìn biểu đồ.
— Bắt đầu rồi.
Tiến Chập ngồi bên cạnh.
— Cái gì?
Nam chỉ màn hình.
— Họ không muốn người ta tin một câu chuyện.
— Họ muốn người ta ghét.
Vũ đang pha trà.
Ông không nhìn màn hình ngay.
— Ghét ai?
Nam đáp:
— Một doanh nghiệp đối thủ.
Tiến cau mày.
— Chỉ vậy thôi?
— Không.
Nam chuyển sang một bảng khác.
— Sau khi bị ghét, người ta sẽ tránh mua hàng.
— Nhân viên hoang mang.
— Đối tác dè chừng.
— Nhà đầu tư bán ra.
Tiến hiểu.
— Cổ phiếu.
Nam gật.
— Chính xác.
Vũ đặt ly trà xuống.
— Đừng nhìn giá cổ phiếu.
Nam nhìn ông.
— Vậy nhìn gì?
— Người.
Một video mới xuất hiện.
Một người đàn ông được giới thiệu là “nhân viên cũ” của doanh nghiệp.
Người này nói về những hành vi mà công ty chưa từng công bố.
Giọng nói run.
Khuôn mặt căng thẳng.
Phía sau là một văn phòng được dựng rất thật.
Tên các phòng ban.
Logo.
Bảng tên.
Tất cả đều có vẻ hợp lý.
Tiến Chập nói:
— Deepfake.
Vũ gật.
— Nhưng không phải loại cũ.
Nam nhìn kỹ.
— Có người đang cố làm nó giống một lời thú tội.
Vũ hỏi:
— Vì sao?
Nam suy nghĩ.
— Một lời thú tội tạo cảm giác người trong cuộc biết sự thật.
— Người xem sẽ ít kiểm chứng hơn.
Vũ gật.
— Đúng.
Ông nhìn màn hình.
— Nhưng có một vấn đề.
Tiến hỏi:
— Gì?
— Nó quá hoàn hảo.
Nam quay sang.
Vũ nói:
— Một người thật khi nói chuyện không bao giờ hoàn hảo như vậy.
— Có đoạn dừng.
— Có lỗi.
— Có câu thừa.
— Có lúc nói vòng.
Ông chỉ vào video.
— Người này không có.
Nam nhìn lại.
Đúng.
Mọi câu đều đúng nhịp.
Mọi biểu cảm đều vừa đủ.
Không thừa.
Không thiếu.
Nó được thiết kế để thuyết phục.
Và chính vì quá sạch—
nó để lộ bản chất.
Một bài đăng mới xuất hiện.
“DOANH NGHIỆP X LỪA ĐẢO KHÁCH HÀNG.”
Bên dưới là hàng nghìn bình luận.
“Đập nó đi.”
“Cho phá sản.”
“Không mua hàng của tụi nó nữa.”
“Đề nghị điều tra.”
Một số bình luận còn kêu gọi nhân viên của doanh nghiệp phải nghỉ việc.
Một số tài khoản bắt đầu công khai thông tin cá nhân của người bị cho là lãnh đạo.
Nam nhìn.
— Đây không còn là chiến dịch truyền thông.
Vũ đáp:
— Đúng.
— Nó là kích động.
— Đúng hơn nữa.
Vũ nói:
— Kích động bằng thuật toán.
Tiến hỏi:
— Làm sao chặn?
Vũ không trả lời ngay.
Ông nhìn dòng bình luận chạy liên tục.
Mỗi phút có thêm hàng nghìn nội dung.
Một số người thật.
Một số tài khoản ma.
Một số người thật bị cuốn theo.
Đó mới là phần nguy hiểm.
Nếu chỉ có bot—
có thể xử lý.
Nhưng khi bot làm cho người thật nổi giận—
câu chuyện đã biến thành thứ khác.
Vũ nói:
— Đừng cố chặn tất cả.
Nam quay sang.
— Tại sao?
— Vì càng chặn, tụi nó càng có lý do nói chúng ta bịt miệng.
— Vậy làm gì?
Vũ chỉ màn hình.
— Cho người ta thấy cái họ chưa thấy.
Tiến Chập không hiểu.
— Cái gì?
Vũ nhìn Nam.
— Dữ liệu thô.
Nam im lặng.
Anh hiểu ngay.
— Clip gốc?
— Những phần chưa qua dựng.
— Nhưng nếu đưa ra—
— Sẽ rất xấu.
— Có thể làm người ta càng hiểu nhầm.
Vũ gật.
— Nếu làm sai.
Nam nhìn ông.
— Còn nếu làm đúng?
Vũ nói:
— Thì để chính hệ thống kiểm duyệt nhìn thấy những dấu hiệu mà người dựng clip cố giấu.
Nam suy nghĩ.
Đây không phải một cuộc tấn công vào nền tảng.
Không phải phá hệ thống.
Không phải vượt bộ lọc.
Vũ chỉ muốn đưa ra các mẫu dữ liệu thô theo cách minh bạch, có nguồn gốc và có ngữ cảnh, để các cơ chế tự động và người kiểm duyệt có cơ sở phát hiện nội dung giả mạo.
Tiến hỏi:
— Nhưng tụi nó đâu có ngu.
— Biết.
— Nó sẽ xóa.
— Không kịp.
Nam nhìn Vũ.
— Tại sao?
Vũ chỉ vào đồng hồ.
— Vì tụi nó đã tự đẩy quá nhanh.
Một kho dữ liệu được mở.
Không phải toàn bộ.
Chỉ những đoạn đã được thu giữ hợp pháp.
Clip trước chỉnh sửa.
Clip sau chỉnh sửa.
Một số khung hình trung gian.
Dữ liệu âm thanh.
Thông tin thời điểm.
Các bản sao khác nhau.
Nam đưa chúng lên một kênh công khai có ghi chú rõ ràng:
“TÀI LIỆU PHÂN TÍCH NỘI DUNG NGHI LÀ GIẢ MẠO — CHƯA CÓ KẾT LUẬN CUỐI CÙNG.”
Không kết tội.
Không chửi.
Không kêu gọi tấn công.
Không kích động.
Chỉ đưa dữ liệu.
Vũ nhìn.
— Được.
Tiến hỏi:
— Chỉ vậy thôi?
— Chưa.
Nam mở thêm phần đối chiếu.
Những đoạn âm thanh giống nhau.
Những khung hình bất thường.
Các phiên bản của cùng một video.
Thời điểm xuất hiện.
Mối liên hệ giữa những tài khoản phát tán đầu tiên.
Vũ nói:
— Đừng nói “chúng nó giả”.
— Hãy để dữ liệu nói.
Nam gật.
Mười phút trôi qua.
Không có gì xảy ra.
Hai mươi phút.
Một số bài đăng bắt đầu bị gắn cảnh báo.
Một số video được yêu cầu kiểm tra lại.
Một số tài khoản mất quyền đăng.
Tiến Chập nhìn màn hình.
— Có tác dụng.
Nam lắc đầu.
— Chưa chắc.
Vũ vẫn im lặng.
Ông biết nền tảng lớn không xử lý hàng triệu nội dung bằng một con người.
Họ có hệ thống tự động.
Có bộ lọc.
Có mô hình phát hiện bất thường.
Có các tầng kiểm duyệt.
Những mô hình đó không biết ai đúng ai sai.
Nhưng chúng có thể phát hiện những dấu hiệu kỹ thuật của nội dung bị thao túng hoặc tài khoản hoạt động bất thường.
Vũ đang chờ chính điều đó.
Mười phút nữa.
Nam đột nhiên ngồi thẳng.
— Có rồi.
Tiến quay sang.
— Gì?
Nam nhìn màn hình.
Một cảnh báo nội bộ xuất hiện.
Rồi một cảnh báo khác.
Rồi hàng loạt.
Một nhóm nội dung đang bị rà soát.
Các tài khoản phát tán đồng loạt bị đánh dấu.
Nam nói:
— Hệ thống đang quét.
Vũ hỏi:
— Bao nhiêu?
Nam kiểm tra.
— Chưa biết chính xác.
Rồi con số xuất hiện.
150.000
Tiến há miệng.
— Một trăm năm chục ngàn?
Nam gật.
— Tài khoản ma.
Vũ nhìn màn hình.
Không vui.
Không cười.
Ông chỉ nói:
— Vậy là tụi nó tự lộ.
Một bảng thống kê mới hiện lên.
Hơn một trăm năm mươi nghìn tài khoản bị khóa hoặc vô hiệu hóa theo cơ chế của nền tảng trong một khoảng thời gian rất ngắn.
Những tài khoản đó có điểm chung:
Lịch sử hoạt động bất thường.
Nội dung trùng lặp.
Tần suất phát tán quá cao.
Các mẫu tương tác giống nhau.
Một số liên quan trực tiếp tới những clip giả.
Một số chỉ là tài khoản được tạo để khuếch đại.
Nhưng không phải tất cả đều có thể coi là cùng một nhóm.
Nam nói:
— Đừng ghi “phe kia mất một trăm năm mươi nghìn người”.
Vũ gật.
— Chính xác.
— Đây là tài khoản bị hệ thống khóa.
— Không phải chúng ta khóa.
— Và cũng không phải tất cả đều là người của gã phản bội.
Vũ nói:
— Ghi rõ.
Tiến nhìn hai người.
— Hai ông lúc nào cũng sợ kết luận quá sớm.
Vũ nhìn anh.
— Vì một kết luận sai có thể phá hỏng mười bằng chứng đúng.
Tiến im.
Nam tiếp tục xem.
— Nhưng chiến dịch đã gãy.
Vũ hỏi:
— Chưa.
Nam ngẩng lên.
— Chưa?
— Người thật vẫn còn.
Nam nhìn dòng bình luận.
Đúng.
Sau khi hàng loạt tài khoản ma biến mất, hàng nghìn người thật vẫn đang tranh luận.
Một số vẫn tin.
Một số bắt đầu nghi ngờ.
Một số quay sang hỏi:
“Video gốc đâu?”
“Có nguồn không?”
“Người trong clip là ai?”
“Đã được xác minh chưa?”
Câu chuyện bắt đầu thay đổi.
Từ:
“Doanh nghiệp này đáng ghét.”
thành:
“Video này có thật không?”
Đó là sự thay đổi quan trọng nhất.
Điện thoại Vũ rung.
Một tin nhắn.
Không số.
“KHÁ KHEN.”
Vũ đọc.
Tin nhắn tiếp theo:
“THẦY VẪN THÍCH ĐỨNG SAU CON NGƯỜI.”
Vũ nhìn dòng chữ.
Gã học trò phản bội.
Cuối cùng cũng lên tiếng.
“NHƯNG THẦY KHÔNG THỂ KHÓA ĐƯỢC SỰ THÙ HẬN.”
Vũ trả lời:
“Tôi không cần khóa.”
Một phút sau.
Tin nhắn:
“VẬY THẦY LÀM GÌ?”
Vũ gõ:
“ĐỂ NGƯỜI TA TỰ NHÌN THẤY NÓ.”
Không có trả lời.
Nam nhìn Vũ.
— Ông biết hắn sẽ còn làm gì không?
— Không.
— Không đoán?
— Không.
— Tại sao?
Vũ cầm ly trà.
— Vì nếu tôi đoán theo cách của hắn, tôi đã chơi theo luật hắn đặt.
Nam im lặng.
Vũ nói tiếp:
— Hắn muốn chúng ta chạy theo từng video.
— Từng tài khoản.
— Từng tin đồn.
— Từng đợt giá cổ phiếu.
— Từng cuộc khủng hoảng.
Ông nhìn Nam.
— Nhưng thứ hắn cần nhất là tốc độ.
Nam hiểu.
— Để người ta không kịp kiểm chứng.
— Đúng.
Một giờ sau.
Giá cổ phiếu của doanh nghiệp đối thủ đã biến động mạnh.
Nhưng chiến dịch không đạt được mức hỗn loạn mà người tổ chức mong muốn.
Các bài đăng bị rà soát.
Một phần tài khoản phát tán bị vô hiệu hóa.
Nhiều người bắt đầu yêu cầu bằng chứng.
Doanh nghiệp bị nhắm tới đưa ra thông báo yêu cầu công chúng chờ xác minh chính thức.
Các cơ quan chức năng cũng bắt đầu thu thập dữ liệu liên quan.
Không ai có thể nói ngay rằng chiến dịch đã kết thúc.
Nhưng một điều đã thay đổi.
Thuật toán không còn chỉ phục vụ người tạo ra cơn giận.
Nó bắt đầu phát hiện chính mạng lưới đã tạo ra cơn giận đó.
Tiến Chập nhìn con số 150.000 lần cuối.
— Ghê thật.
Nam hỏi:
— Cái gì?
— Tụi nó xây cả một đội quân.
Vũ sửa:
— Không.
— Sao?
— Chúng xây một cái loa.
Ông nhìn ra mặt nước.
— Người thật mới là người nghe.
— Và cũng là người có thể tắt loa.
Nam không nói.
Anh nhìn những bình luận mới.
Một người viết:
“Tôi vừa xem bản gốc. Hình như video trước có vấn đề.”
Người khác:
“Đừng vội kết luận.”
Người thứ ba:
“Ai có nguồn chính thức thì đưa ra.”
Một cuộc tranh luận bình thường bắt đầu xuất hiện giữa cơn bão.
Đó là thứ gã phản bội không muốn.
Bởi một đám đông đang giận dữ rất dễ bị dẫn đường.
Nhưng một đám đông bắt đầu đặt câu hỏi—
thì khó hơn nhiều.
Gần nửa đêm.
Bến Bình Đông yên tĩnh hơn.
Chú Năm trở lại ghe.
Ông đưa cho Vũ một ly cà phê.
— Uống đi.
Vũ nhận.
— Bình đâu?
— Ngoài kia.
— Làm gì?
— Nói chuyện với mấy người quen.
Vũ gật.
Nam ngồi bên cạnh.
— Tôi hiểu rồi.
Vũ hỏi:
— Hiểu gì?
— Hồi trước tôi nghĩ muốn thắng một hệ thống thì phải mạnh hơn nó.
Vũ nhìn anh.
— Còn bây giờ?
Nam nhìn ra bến.
— Phải hiểu nó đang làm gì với con người.
Vũ cười nhẹ.
— Đó mới là bài học.
Tiến Chập nhìn hai người.
— Hai ông nói chuyện như thầy trò thiệt.
Vũ không đáp.
Nam cũng không.
Một lúc sau, điện thoại Nam sáng.
Một tin nhắn mới.
Không phải từ gã phản bội.
Là một dữ liệu hệ thống vừa được phát hiện.
ADMIN-07
ACCESS PATH: V-PROSPER LEGACY INFRASTRUCTURE
STATUS: ACTIVE
Nam đưa màn hình cho Vũ.
Vũ nhìn.
— Hắn chưa rút.
Nam nói:
— Đúng.
— Sau vụ này, hắn còn giữ được đường vào.
— Có nghĩa là hắn còn một lớp bảo vệ.
Vũ đặt ly cà phê xuống.
— Vậy mới đáng để đi tiếp.
Ở một nơi khác.
Một căn phòng tối.
Một màn hình duy nhất sáng.
Người học trò phản bội nhìn con số tài khoản bị khóa.
150.000.
Hắn không nổi giận.
Chỉ ngồi im.
Trên màn hình, dòng chữ hiện lên:
CAMPAIGN FAILURE — AMPLIFICATION NETWORK COMPROMISED
Hắn xóa.
Một cửa sổ khác mở ra.
LEGAL COVER: V-PROSPER LEGACY
Hắn nhìn.
Rồi mỉm cười.
— Thầy vẫn chưa hiểu.
Một người bên cạnh hỏi:
— Hiểu gì?
Hắn trả lời:
— Tôi không cần thắng trên mạng.
— Tôi chỉ cần người ta nghi ngờ lẫn nhau.
Hắn nhìn một thư mục.
Tên thư mục:
MEDIA_ACQUISITION_CORE
Bên trong còn một lớp dữ liệu chưa được sử dụng.
Một danh sách dài.
Tên doanh nghiệp.
Tên nhà đầu tư.
Tên cổ đông.
Tên nhà báo.
Tên người có ảnh hưởng.
Tên những người từng liên hệ với Lão Cửu.
Hắn đóng thư mục.
— Ván này mới bắt đầu.
Trên chiếc ghe dừa ở Bến Bình Đông, Vũ nhìn mặt nước.
Ông biết trận vừa rồi không phải chiến thắng cuối cùng.
150.000 tài khoản biến mất không có nghĩa bộ máy đã chết.
Một chiến dịch thất bại không có nghĩa người đứng sau đã lộ mặt.
Và việc gã phản bội vẫn còn quyền truy cập vào hạ tầng cũ của V-Prosper có nghĩa họ mới chỉ chạm vào lớp ngoài.
Nhưng có một thứ đã thay đổi.
Cơn giận được tạo ra bằng máy đã gặp một thứ mà máy khó kiểm soát:
sự tỉnh táo của con người.
Vũ nói:
— Hắn muốn biến thành phố thành một đám đông nổi giận.
Nam nhìn ông.
— Còn mình?
Vũ nhìn về phía những chiếc ghe đang nằm yên.
— Mình phải làm cho từng người nhớ rằng họ vẫn có quyền tự hỏi.
Ngoài bến, tiếng máy ghe vang lên.
Một chiếc ghe chậm rãi rời bờ.
Sóng đánh vào mạn chiếc ghe dừa.
Màn hình trước mặt Nam vẫn còn sáng.
ADMIN-07 — ACTIVE.
Và bên dưới nó—
một dòng dữ liệu mới vừa xuất hiện:
NEXT TARGET: PEOPLE WHO CAN VERIFY.
Nam nhìn.
Vũ cũng nhìn.
Không ai nói gì.
Bởi cả hai đều hiểu.
Sau khi không thể khiến mọi người cùng ghét một doanh nghiệp—
gã học trò phản bội sẽ tìm cách khiến những người biết sự thật không còn tin nhau nữa.
--=---
PLS FOLLOW – THEO DÕI KÊNH
Nếu bạn yêu thích câu chuyện này, hãy nhấn Follow (Theo dõi) để không bỏ lỡ những chương tiếp theo. Mỗi lượt theo dõi và sự ủng hộ của bạn là nguồn động lực quý giá, giúp tác giả tiếp tục sáng tác và đưa câu chuyện đến những chặng đường hấp dẫn hơn. Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng tác giả!
---==--