Chương 256: Lật Tẩy Thuật Toán Deepfake
Năm giờ bốn mươi tám sáng.
Sài Gòn chưa hoàn toàn thức.
Nhưng điện thoại của hàng triệu người đã thức trước họ.
Một đoạn video dài chưa tới hai phút tiếp tục xuất hiện trên mạng.
Thượng tá Lê Trọng Nghĩa.
Một quán cà phê ở Quận 10.
Một chiếc vali màu đen.
Một người đàn ông được giới thiệu là ông trùm đa cấp.
Một cái bắt tay.
Một phong bì.
Một câu nói được lồng tiếng.
Tất cả ghép lại thành một câu chuyện hoàn chỉnh.
Và giả.
Nhưng đối với người chỉ xem qua một lần—
nó quá giống thật.
Đến mức những lời bình luận đã biến thành kết luận.
“A05 nhận tiền.”
“Bằng chứng rõ ràng.”
“Còn chối gì nữa?”
Thượng tá Nghĩa ngồi trong căn hộ.
Ông không đọc nữa.
Điện thoại đặt úp trên bàn.
Cốc cà phê nguội từ lúc nào.
Ông đã trải qua những cuộc điều tra khó hơn.
Đã từng đối mặt với súng.
Đã từng đứng trước những kẻ biết mình có thể chết.
Nhưng lần này—
thứ đánh vào ông không phải một viên đạn.
Nó là một hình ảnh.
Một hình ảnh chưa từng xảy ra.
Sáu giờ mười hai.
Một chiếc xe dừng trong con hẻm Quận 4.
Lão Cửu bước xuống.
Zero đã chờ sẵn.
Trên tay Zero là một máy tính xách tay.
Lão Cửu hỏi:
— Clip đâu?
— Đã lưu bản gốc từ nhiều nguồn.
— Bao nhiêu?
— Mười bảy bản.
— Có khác nhau không?
— Có.
— Nhưng cùng một nguồn?
— Khả năng cao.
Lão Cửu nhìn màn hình.
— Đừng nói “khả năng cao”.
Zero sửa lại:
— Có nhiều dấu hiệu cho thấy chúng bắt nguồn từ cùng một phiên bản dựng.
Lão Cửu gật.
— Được.
Anh ngồi xuống.
Không mở mạng xã hội.
Không đăng bài.
Không tranh cãi với bình luận.
Không tìm cách đẩy một hashtag mới.
Zero hỏi:
— Chú không định phản công truyền thông?
Lão Cửu lắc đầu.
— Không.
— Tại sao?
— Vì mình càng hét to, người ta càng nghĩ mình đang cố che.
Zero im.
Lão Cửu nói:
— Muốn phá một lời nói dối thì đừng dùng lời nói dối khác.
Ông chỉ vào màn hình.
— Dùng bằng chứng.
Sáu giờ hai mươi.
Clip được đưa vào một môi trường phân tích tách biệt.
Zero không phát tán nó.
Chỉ giữ một bản phục vụ kiểm tra.
Lão Cửu kéo từng khung hình.
Khuôn mặt Nghĩa.
Đôi mắt.
Miệng.
Bóng người phía sau.
Mặt bàn.
Chiếc vali.
Ánh sáng từ cửa kính.
Ông dừng.
— Đoạn này.
Zero phóng lớn.
— Vùng mắt?
— Ừ.
— Cháu cũng thấy.
— Không phải vì mắt người ta khác.
— Mà vì bóng.
Zero gật.
Lão Cửu nói:
— Ánh sáng trong quán không đổi.
— Nhưng vùng quanh mắt thay đổi theo cách không cùng với khuôn mặt.
— Đúng.
Zero mở công cụ phân tích.
Một bảng dữ liệu hiện lên.
Không có chữ “FAKE” màu đỏ.
Không có kết luận tức thời.
Chỉ có những điểm đánh dấu.
FACE REGION — INCONSISTENCY
SHADOW TRANSITION — IRREGULAR
MOUTH MOTION — LOW CONSISTENCY
FRAME-TO-FRAME DETAIL — VARIABLE
Lão Cửu nhìn.
— Một mình từng cái chưa đủ.
Zero nói:
— Nhưng ghép lại thì đáng nghi.
— Đáng nghi vẫn chưa phải kết luận.
— Biết.
Sáu giờ bốn mươi.
Zero mở một đoạn khác.
Nghĩa trong video đang nói.
Miệng chuyển động.
Âm thanh khớp gần như hoàn hảo.
Gần.
Nhưng không hoàn toàn.
Lão Cửu nói:
— Dừng.
Zero dừng.
— Nhìn môi dưới.
Zero phóng lớn.
— Có một khung bị trượt.
— Không.
— Không phải?
— Có nhiều khung.
Zero nhìn lại.
Đúng.
Một vài chuyển động rất nhỏ giữa các khung không liên tục.
Không đến mức người bình thường có thể nhận ra.
Nhưng khi xếp liên tiếp—
có một khoảng chuyển động thiếu tự nhiên.
Lão Cửu nói:
— Nó không sai ở một điểm.
— Nó sai ở cách các điểm nối với nhau.
Zero gật.
— Thuật toán tạo hình đã làm mượt quá mức.
— Có thể.
— Rồi sửa bằng một lớp xử lý khác.
— Có thể.
Zero nhìn ông.
— Chú lại “có thể”.
Lão Cửu cười.
— Điều tra mà chắc chắn trước khi chứng minh thì chết lâu rồi.
Bảy giờ mười.
Họ bắt đầu viết công cụ phân tích.
Không phải chương trình phát tán.
Không phải công cụ tấn công.
Chỉ là một bộ phân tích hình ảnh.
Nó nhận video.
Tách khung hình.
Theo dõi vùng khuôn mặt.
So sánh chuyển động giữa các khung.
Đối chiếu bóng sáng.
Kiểm tra sự nhất quán của khẩu hình với âm thanh.
Sau đó tạo một báo cáo.
Lão Cửu đặt tên tạm:
ARTIFACT MAP.
Zero hỏi:
— Tự động hết?
— Phần thu thập và đánh dấu.
— Còn kết luận?
— Con người.
— Vì sao?
Lão Cửu nhìn anh.
— Máy có thể nói “có bất thường”.
— Nhưng máy không chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Zero im lặng.
— Hiểu.
Bảy giờ ba mươi.
Chạy lần đầu.
Kết quả hiện ra.
FRAME ANOMALIES: 137
Zero nhìn.
— Nhiều quá.
Lão Cửu lắc đầu.
— Không dùng con số này để kết luận.
— Tại sao?
— Video nén cũng tạo lỗi.
Zero hiểu.
— Phải lọc lỗi do nền tảng.
— Đúng.
Họ chạy lại bằng những bản clip khác nhau.
Một bản tải từ mạng xã hội.
Một bản được chia sẻ qua ứng dụng nhắn tin.
Một bản giữ chất lượng cao hơn.
Những lỗi do nén thay đổi.
Nhưng một số điểm—
vẫn xuất hiện.
Cùng khu vực mắt.
Cùng vùng khẩu hình.
Cùng một số chuyển tiếp ánh sáng.
Zero nhìn bảng.
— Ba nhóm độc lập đều cho kết quả gần nhau.
Lão Cửu gật.
— Bây giờ mới đáng chú ý.
Tám giờ.
Nghĩa nhận được cuộc gọi hành chính.
Ông nghe.
— Tôi hiểu.
— Chưa có kết luận?
— Chưa.
— Tôi không muốn ai nói thay tôi.
Đầu bên kia im lặng.
Nghĩa nói tiếp:
— Nếu video giả, hãy chứng minh nó giả.
— Nếu chưa chứng minh được thì cứ để quy trình chạy.
Ông đặt điện thoại xuống.
Một lát sau—
một tin nhắn đến từ một kênh được phép.
Chỉ một câu:
“Đang kiểm tra nguồn video.”
Nghĩa nhìn.
Không hỏi ai.
Không gọi cho Lão Cửu.
Ông hiểu lúc này mọi liên hệ đều phải được giữ trong ranh giới.
Tám giờ hai mươi.
Zero phát hiện một chi tiết khác.
Trong video, ánh sáng từ cửa kính phản vào mặt bàn.
Nhưng bóng của chiếc vali không hoàn toàn tương ứng với nguồn sáng.
Lão Cửu nhìn.
— Có thể do dựng cảnh.
— Hoặc do ghép.
— Hoặc do xử lý hình ảnh.
Zero nói:
— Nhưng chiếc vali cũng không phải bản gốc?
Lão Cửu hỏi:
— Kiểm tra được?
— Đang làm.
Một lúc sau—
Zero nói:
— Có dấu hiệu chỉnh sửa ở vùng cạnh vali.
— Không kết luận.
— Rõ.
Lão Cửu nhìn toàn bộ khung hình.
— Chúng không chỉ thay mặt.
— Chúng dựng cả bối cảnh.
Zero gật.
— Vì nếu chỉ thay mặt thì dễ lộ.
— Còn dựng cả cảnh khiến người xem tin câu chuyện đã xảy ra ở đó.
Lão Cửu nói:
— Đó mới là thứ nguy hiểm.
Chín giờ.
Một báo cáo sơ bộ được hoàn thành.
Không có dòng:
“THƯỢNG TÁ NGHĨA VÔ TỘI.”
Không có dòng:
“VIDEO 100% GIẢ.”
Chỉ có:
VIDEO FORENSIC REVIEW
MULTIPLE CONSISTENT ARTIFACT CLUSTERS DETECTED
FACE REGION — ANOMALIES
SHADOW CONSISTENCY — ANOMALIES
MOUTH MOTION — ANOMALIES
SOURCE MATERIAL — REQUIRES AUTHENTICATION
CONCLUSION — FURTHER FORENSIC VERIFICATION REQUIRED
Zero nhìn.
— Đủ chưa?
Lão Cửu lắc đầu.
— Chưa.
— Còn gì?
— Phải tìm video gốc.
— Nếu tìm được?
— Lúc đó mới có thể biết họ sửa từ đâu.
Chín giờ hai mươi.
Một tài khoản ẩn danh bất ngờ đăng một phiên bản mới.
Nó ngắn hơn.
Nhanh hơn.
Và dữ hơn.
Phần bình luận lập tức bùng lên.
Zero nhìn.
— Chúng phản ứng rồi.
Lão Cửu hỏi:
— Vì sao?
— Clip phân tích của mình chưa công khai.
— Vậy tại sao chúng phản ứng?
Zero im.
Rồi anh hiểu.
— Có người trong chuỗi biết mình đang kiểm tra.
Lão Cửu gật.
— Đúng.
— Vậy có nội gián?
— Chưa chắc.
— Có thể theo dõi?
— Cũng có thể.
Ông nhìn màn hình.
— Nhưng điều đó chứng minh một chuyện.
— Gì?
— Chúng không chỉ phát tán video.
— Chúng đang theo dõi phản ứng của mình.
Mười giờ.
Một cuộc họp ngắn được tổ chức tại đơn vị vận hành màn hình LED ở vòng xoay Dân Chủ.
Không phải cuộc họp bí mật.
Không có đột nhập.
Một cán bộ phụ trách truyền thông khẩn cấp nhận báo cáo về việc video giả đang gây ảnh hưởng tới một cán bộ đang bị đình chỉ để xác minh.
Họ xem bản phân tích.
Người phụ trách hỏi:
— Có thể công khai kết quả này không?
Lão Cửu đáp:
— Không nên công khai dưới dạng kết luận cuối cùng.
— Vậy sao làm?
— Cho người dân thấy cách kiểm chứng.
Zero hiểu ý.
Một màn hình thử nghiệm được bật.
Không hiển thị tên Nghĩa.
Không hiển thị lời kết tội.
Chỉ hiển thị những khung hình được phóng lớn.
Vùng mắt.
Vùng miệng.
Bóng chiếc vali.
Sau đó là các điểm bất thường được đánh dấu.
Một dòng chữ xuất hiện:
“PHÂN TÍCH KỸ THUẬT — KHÔNG THAY THẾ KẾT LUẬN ĐIỀU TRA.”
Lão Cửu nhìn.
— Được.
Mười giờ mười lăm.
Đơn vị vận hành cho phép chuyển nội dung lên màn hình quảng cáo tại vòng xoay Dân Chủ trong một khung thời gian thông tin cộng đồng.
Không có chuyện chiếm quyền.
Không có mật khẩu bị phá.
Không có hệ thống bị xâm nhập.
Chỉ có một nội dung đã được kiểm duyệt đưa lên màn hình.
Zero đứng bên đường.
Lão Cửu đứng cạnh.
Xe cộ chạy vòng quanh.
Hàng trăm người đi qua.
Màn hình LED sáng.
Một khuôn mặt xuất hiện.
Là Nghĩa.
Nhưng không phải để buộc tội ông.
Video được chạy vài giây.
Dừng.
Hình ảnh chuyển sang vùng mắt.
Một lớp đánh dấu xuất hiện.
Rồi vùng miệng.
Rồi bóng chiếc vali.
Sau đó—
màn hình chuyển sang hai dòng:
HÌNH ẢNH CÓ THỂ BỊ GIẢ MẠO.
HÃY KIỂM CHỨNG NGUỒN VÀ DỮ LIỆU GỐC.
Không có tiếng nhạc.
Không có khẩu hiệu.
Không có lời kêu gọi.
Chỉ có dữ liệu.
Một người chạy xe máy giảm tốc.
Một người ngồi sau chỉ tay.
— Ê, cái này đang nói clip ông Nghĩa là giả hả?
Người kia đáp:
— Chưa chắc. Nó đang chỉ ra chỗ bất thường thôi.
Lão Cửu nghe thấy.
Ông cười nhẹ.
— Vậy là được.
Mười giờ hai mươi.
Zero nhìn thống kê truy cập vào bản phân tích.
Tăng nhanh.
Nhưng không phải do một chiến dịch tài khoản ma.
Lần này—
người thật đang chia sẻ.
Một người quay lại màn hình.
Một người khác chụp ảnh.
Một tài khoản đặt câu hỏi:
“Có video gốc không?”
Tài khoản khác:
“Ai xác minh quán cà phê đó?”
Một câu nữa:
“Thời gian trong clip là mấy giờ?”
Zero nhìn.
— Chú.
— Ừ?
— Họ bắt đầu hỏi nguồn rồi.
Lão Cửu gật.
— Đó mới là thứ mình cần.
Mười giờ ba mươi.
Một nhân viên kỹ thuật báo:
— Có chuyện.
Zero quay lại.
— Gì?
— Một số bản clip mới xuất hiện.
— Nội dung?
— Chúng đã sửa những vùng mà mình vừa đánh dấu.
Lão Cửu lập tức hiểu.
— Chúng đang thử né phân tích.
Zero nói:
— Nghĩa là chúng theo dõi phương pháp của mình.
— Đúng.
— Vậy công cụ này sẽ mất tác dụng.
Lão Cửu lắc đầu.
— Không.
— Sao?
— Nó không cần bắt được mọi lần.
— Chỉ cần chứng minh được lần này?
— Đúng.
Ông chỉ lên màn hình.
— Người làm giả có thể sửa một khung.
— Nhưng để dựng lại toàn bộ câu chuyện mà không để lại bất kỳ dấu vết nào thì khó hơn nhiều.
Zero nhìn ông.
— Vậy mình chuyển mục tiêu?
— Không.
— Từ phát hiện giả sang tìm bản gốc.
— Chính xác.
Mười một giờ.
Nghĩa xem bản phân tích.
Ông nhìn rất lâu.
Không vui.
Không giận.
Chỉ nói:
— Còn thiếu.
Cán bộ bên cạnh hỏi:
— Thiếu gì, anh?
Nghĩa đáp:
— Người ta cần biết tôi có nhận tiền hay không.
Ông chỉ vào màn hình.
— Phân tích video chứng minh nó có vấn đề.
— Nhưng chưa chứng minh được toàn bộ sự việc không xảy ra.
Người cán bộ im.
Nghĩa nói:
— Tìm nguồn gốc.
Mười một giờ mười lăm.
Lão Cửu nhận được câu nói ấy từ Nghĩa qua kênh phù hợp.
Ông nhìn Zero.
— Nghĩa nói đúng.
Zero hỏi:
— Tìm video gốc?
— Không chỉ video.
— Còn gì?
Lão Cửu lấy giấy.
Viết:
QUÁN CÀ PHÊ.
THỜI GIAN.
NGƯỜI TRONG KHUNG HÌNH.
CHIẾC VALI.
DÒNG TIỀN.
CAMERA THỰC TẾ.
NHÂN CHỨNG.
Zero nhìn danh sách.
— Đánh vào toàn bộ câu chuyện.
— Đúng.
— Không chỉ vào file.
Lão Cửu gật.
— Một video giả có thể tạo ra một vụ nhận hối lộ.
— Nhưng nó không thể tự tạo ra người đã thật sự ngồi trong quán.
Zero hiểu.
— Nếu không có người.
— Thì câu chuyện sụp.
Mười một giờ ba mươi.
Màn hình LED ở vòng xoay Dân Chủ trở lại quảng cáo bình thường.
Không còn hình ảnh Nghĩa.
Không còn những điểm đánh dấu.
Không còn dòng chữ.
Thành phố tiếp tục chạy.
Xe máy.
Xe buýt.
Taxi.
Tiếng còi.
Tiếng rao.
Một buổi sáng bình thường.
Nhưng trên Internet—
câu hỏi đã thay đổi.
Không còn đơn giản:
“Nghĩa có nhận tiền không?”
Mà bắt đầu xuất hiện:
“Video gốc ở đâu?”
“Ai quay?”
“Quán nào?”
“Thời gian nào?”
“Có camera thật không?”
“Người đưa vali là ai?”
Lão Cửu đứng nhìn dòng xe.
Zero nói:
— Chú.
— Ừ.
— Có phải mình thắng rồi không?
Lão Cửu lắc đầu.
— Chưa.
— Nhưng clip đã bị nghi ngờ.
— Đúng.
— Người ta bắt đầu kiểm chứng.
— Đúng.
— Vậy còn thiếu gì?
Lão Cửu nhìn về phía Quận 10.
— Người dựng clip.
Zero im.
Lão Cửu nói:
— Một video giả không tự nhiên xuất hiện.
— Có người quay nguồn.
— Có người dựng.
— Có người chỉnh.
— Có người phát tán.
— Có người trả tiền.
Ông quay sang Zero.
— Và có người nghĩ rằng chỉ cần làm cho cả thành phố tin một chuyện chưa từng xảy ra thì sự thật sẽ biến mất.
Zero hỏi:
— Mình tìm từ đâu?
Lão Cửu đáp:
— Từ cái quán cà phê.
— Chú nghĩ nó tồn tại thật?
— Nếu cảnh được dựng từ một địa điểm thật thì có dấu vết thật.
— Còn nếu dựng hoàn toàn?
Lão Cửu cười.
— Vậy càng tốt.
— Vì sao?
— Vì người dựng phải tạo ra một nơi mà camera của chúng ta không thể tìm thấy.
Zero nhìn ông.
Một giây.
Hai giây.
Rồi anh hiểu.
— Và chính chỗ không tồn tại đó sẽ để lộ chúng.
Lão Cửu gật.
Điện thoại trong túi rung.
Một tin nhắn nặc danh.
Chỉ có một dòng:
“ĐỪNG TÌM QUÁN CÀ PHÊ.”
Lão Cửu đọc.
Xóa màn hình.
— Muộn rồi.
Zero hỏi:
— Vì sao?
Lão Cửu nhìn về hướng Quận 10.
— Vì bây giờ mình không còn tìm cái clip nữa.
Ông bước đi.
— Mình tìm nơi mà nó chưa từng xảy ra.
--=---
PLS FOLLOW – THEO DÕI KÊNH
Nếu bạn yêu thích câu chuyện này, hãy nhấn Follow (Theo dõi) để không bỏ lỡ những chương tiếp theo. Mỗi lượt theo dõi và sự ủng hộ của bạn là nguồn động lực quý giá, giúp tác giả tiếp tục sáng tác và đưa câu chuyện đến những chặng đường hấp dẫn hơn. Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng tác giả!
---==--