Chương 025: Chữ Ký Số Của Thiên Tài Bất Mãn

Căn phòng phía sau tiệm Vũ Kỹ Thuật chìm trong bóng tối.

Ngoài hẻm, tiếng xe máy thỉnh thoảng vọng vào rồi mất hút giữa những dãy nhà san sát. Một chiếc xe bán hàng rong chạy ngang, tiếng bánh xe nghiến trên mặt đường ướt nghe khô khốc. Mùi thuốc lào còn vương trong không khí.

Lão Cửu ngồi một mình trước chiếc ThinkPad X230.

Màn hình là nguồn sáng duy nhất.

Trên đó không còn là những dòng log của vụ ransomware nữa.

Anh đã tách phần dữ liệu còn sót lại trong cuộc xâm nhập khỏi toàn bộ hệ thống của Sống Sạch, gom thành từng nhóm nhỏ rồi đặt cạnh nhau.

Một nhóm là dấu vết mạng.

Một nhóm là cách hệ thống bị thăm dò.

Một nhóm là cấu trúc của những đoạn mã được đối phương để lại.

Lão Cửu không quan tâm đối phương dùng máy gì.

Cũng không quan tâm hắn đổi bao nhiêu lớp địa chỉ.

Địa chỉ có thể thay.

Máy chủ có thể thay.

Máy ảo có thể tạo rồi xóa.

Nhưng thói quen của một người khi viết code thì khó xóa hơn nhiều.

Anh phóng lớn một đoạn cấu trúc.

Không có tên tác giả.

Không có chữ ký.

Không có bình luận thừa.

Mọi thứ sạch đến mức gần như vô danh.

Lão Cửu nhìn chằm chằm vài giây.

Sau đó anh mở thêm một cửa sổ.

Một thư mục cũ nằm sâu trong ổ lưu trữ.

Tên thư mục chỉ có bốn ký tự:

K-14.

Ngón tay anh dừng trên bàn phím.

Đã mười năm rồi anh chưa mở nó.

Không phải vì quên.

Mà vì có những thứ càng nhớ rõ càng không muốn chạm vào.

Lão Cửu nhìn màn hình.

Rồi nhấp đúp.

Một loạt tài liệu cũ hiện ra.

Biên bản kỹ thuật.

Bản thiết kế kiến trúc.

Ảnh chụp bảng trắng.

Một số đoạn mã đã được lưu dưới dạng hình ảnh vì ngày đó người ta không muốn giữ bản gốc trên máy.

Anh mở tài liệu đầu tiên.

Năm 2014.

Dòng thời gian cũ hiện lên.

Lão Cửu không đọc ngay.

Anh dựa lưng vào ghế.

Mười hai năm trước.

Một dự án an ninh đặc biệt từng được triển khai trong phạm vi hạn chế.

Tên chính thức đã bị xóa khỏi phần lớn tài liệu lưu trữ.

Trong nội bộ, họ gọi nó là K-14.

Mục tiêu của dự án là xây dựng một kiến trúc bảo vệ có khả năng tự chia nhỏ hệ thống khi bị tấn công.

Nếu một phần bị xâm nhập, phần đó sẽ không kéo toàn bộ hệ thống xuống theo.

Đó là ý tưởng rất đẹp.

Cũng rất nguy hiểm.

Bởi vì để làm được điều đó, kiến trúc phải cho phép từng lớp tự nhận diện, tự đánh giá và tự thay đổi cách phản ứng.

Ngày ấy, nhóm của Lão Cửu có những người giỏi nhất.

Trong đó có một người.

Người mà anh không muốn nhớ tới.

Lão Cửu kéo tài liệu xuống.

Một sơ đồ cũ xuất hiện.

Anh nhìn.

Rồi nhìn sang đoạn code của Zero.

Lần đầu tiên, ánh mắt anh thay đổi.

Không phải kinh ngạc.

Mà là cảnh giác.

Anh phóng to sơ đồ.

Một nhánh.

Hai nhánh.

Ba tầng phân quyền.

Một vùng đệm nằm giữa hai lớp xử lý.

Cách đặt các điểm kiểm tra không giống những kiến trúc phổ biến.

Đó là thứ rất riêng của K-14.

Lão Cửu quay lại đoạn code của Zero.

Anh không tìm tên hàm.

Không tìm câu lệnh.

Anh tìm cách tư duy.

Đối phương thích chia một nhiệm vụ lớn thành những lớp nhỏ, nhưng không nối chúng theo kiểu tuần tự thông thường.

Hắn để một lớp trung gian đứng ngoài.

Lớp đó không trực tiếp xử lý dữ liệu.

Nó chỉ quan sát.

Đánh giá.

Rồi quyết định nên để dữ liệu đi qua nhánh nào.

Lão Cửu ngồi thẳng lên.

Anh mở một đoạn khác.

Cùng kiểu.

Không hoàn toàn giống.

Nhưng cùng một tư duy.

Anh mở thêm đoạn thứ ba.

Vẫn vậy.

Một kiến trúc đã biến dạng qua nhiều năm.

Nhưng cái lõi vẫn còn.

Lão Cửu lẩm bẩm:

— Không thể nào...

Anh lấy điếu thuốc khỏi bao.

Không châm.

Chỉ kẹp giữa hai ngón tay.

Mắt vẫn không rời màn hình.

Code fingerprinting không phải là nhìn một đoạn mã rồi nói người nào viết.

Không có chuyện đơn giản như vậy.

Một lập trình viên có thể học phong cách của người khác.

Một nhóm có thể dùng chung thư viện.

Một kiến trúc có thể được sao chép.

Nhưng khi nhiều đặc điểm cùng xuất hiện — cách phân tầng, cách đặt vùng kiểm tra, cách xử lý lỗi, cách cô lập tiến trình, cách đặt các điểm chuyển tiếp — chúng tạo thành một thứ gần giống dấu vân tay.

Không phải bằng chứng tuyệt đối.

Nhưng đủ để một người từng làm chung nhiều năm nhận ra.

Lão Cửu biết thứ mình đang nhìn thấy.

Anh từng nhìn nó mỗi ngày.

Từng sửa nó.

Từng tranh luận về nó.

Từng ngồi cùng người thiết kế nó đến gần sáng.

Anh mở một tập tin khác.

Tên người đứng đầu phần kiến trúc đã bị bôi đen.

Nhưng phần ghi chú kỹ thuật vẫn còn.

Một câu ngắn.

Lão Cửu đọc xong thì bất động.

Anh nhớ giọng nói của người ấy.

Nhớ cái kiểu vừa nói vừa dùng bút gõ lên bàn.

Nhớ cả câu cửa miệng.

“Muốn phá một hệ thống thì trước hết phải hiểu nó sợ cái gì.”

Lão Cửu nhắm mắt.

Mười năm trước.

Người đó đã chết.

Ít nhất, tất cả những gì anh biết đều nói như vậy.

Một cái chết được xác nhận.

Một hồ sơ khép lại.

Một cái tên biến mất khỏi mọi cuộc họp.

Một con người từng được xem là thiên tài trong nhóm.

Nhưng cũng là người bất mãn nhất.

Bất mãn với cách dự án bị sử dụng.

Bất mãn với những người ra quyết định.

Bất mãn với việc một công trình được tạo ra để bảo vệ lại có thể biến thành công cụ kiểm soát.

Sau cùng, người đó rời nhóm.

Rồi xảy ra sự cố.

Lão Cửu vẫn nhớ đêm ấy.

Một cuộc truy đuổi.

Một máy chủ biến mất.

Một phần dữ liệu bị rò rỉ.

Một chuỗi tài liệu xuất hiện trên mạng vào năm 2014.

Vụ rò rỉ K-14 trở thành một trong những sự cố nghiêm trọng nhất mà nhóm từng đối mặt.

Sau đó người kia chết.

Mọi thứ kết thúc.

Ít nhất họ từng nghĩ vậy.

Lão Cửu mở tiếp một file hình ảnh.

Đó là ảnh chụp bảng trắng.

Nét chữ đã nhòe.

Nhưng ba ký hiệu ở góc phải vẫn còn.

Ba dấu đánh dấu mà người kia luôn dùng.

Một hình vuông.

Một dấu gạch ngang.

Một vòng tròn nhỏ.

Lão Cửu nhìn sang đoạn code của Zero.

Ba điểm kiểm tra.

Ba vị trí.

Không giống hoàn toàn.

Nhưng cùng một quy luật.

Anh lập tức quay lại những log của vụ ransomware.

Lần này anh không nhìn nội dung.

Anh nhìn nhịp.

Những đoạn xử lý được gọi theo thứ tự nào.

Khi hệ thống trả về lỗi, đối phương phản ứng thế nào.

Khi gặp dữ liệu giả, hắn bỏ qua hay thử lại.

Khi Lão Cửu dựng honeypot, Zero không đi thẳng vào phần dữ liệu hấp dẫn nhất.

Hắn kiểm tra cấu trúc trước.

Đó chính là thói quen của người từng thiết kế K-14.

Lão Cửu bỗng hiểu vì sao Zero nhận ra cái bẫy nhanh như vậy.

Không phải vì hắn có một hệ thống thần kỳ.

Cũng không phải vì hắn đoán đúng mọi thứ.

Hắn đơn giản là có cùng một kiểu nhìn với người đã xây dựng nền móng ban đầu.

Lão Cửu ngồi im.

Một phút.

Hai phút.

Ngoài hẻm, tiếng một chiếc xe máy chạy ngang.

Rồi im lặng.

Anh mở hồ sơ cũ lần cuối.

Tên người kia vẫn nằm đó.

Một cái tên anh đã không đọc suốt mười năm.

Lão Cửu nhìn thật lâu.

Trong đầu anh hiện lên hình ảnh một người đàn ông trẻ hơn mình ngày ấy, tóc rối, áo sơ mi nhàu, ngồi trước ba màn hình.

Người đó từng nói:

— Anh Cửu, công nghệ không có đạo đức.

Lão Cửu khi ấy cười:

— Công nghệ không có đạo đức thì người dùng nó phải có.

Người kia lắc đầu.

— Không. Người dùng cũng có thể bị hệ thống ép phải lựa chọn.

— Vậy thì sửa hệ thống.

— Nếu người sửa hệ thống cũng không còn tin người nữa thì sao?

Ngày đó Lão Cửu không trả lời.

Bây giờ anh mới hiểu câu hỏi ấy chưa bao giờ biến mất.

Nó chỉ đổi người hỏi.

Lão Cửu đưa tay kéo ngăn bàn.

Bên trong có một chiếc USB cũ.

Không nhãn.

Không tên.

Anh đặt nó cạnh bàn phím nhưng chưa cắm.

Trên màn hình, dòng phân tích cuối cùng hiện lên:

ARCHITECTURAL SIMILARITY: HIGH

Bên dưới:

AUTHORSHIP: UNCONFIRMED

Lão Cửu đọc hai dòng ấy rất lâu.

Anh không cho phép mình kết luận.

Một dấu vết giống nhau không thể biến người chết thành người sống.

Một kiến trúc bị rò rỉ năm 2014 cũng không chứng minh người sử dụng nó hôm nay là học trò của người thiết kế.

Có thể là tài liệu đã bị sao chép.

Có thể là một nhóm khác lấy được.

Có thể có người từng học từ những tài liệu ấy.

Có thể Zero chỉ vô tình sử dụng cùng một phương pháp.

Nhưng có một điều khiến Lão Cửu không thể bỏ qua.

K-14 không phải một công trình công khai.

Những tài liệu rò rỉ năm 2014 chỉ chứa một phần kiến trúc.

Phần sâu nhất chưa từng xuất hiện trên mạng.

Thế nhưng trong code của Zero...

Có một dấu vết nằm ở đúng phần đó.

Lão Cửu chậm rãi đứng dậy.

Anh đi đến cửa sổ.

Kéo rèm.

Hẻm Quận 4 vẫn như mọi ngày.

Một bà cô đang dắt xe vào nhà.

Hai đứa nhỏ ngồi trên bậc cửa.

Một chiếc xe tải nhỏ đậu cuối hẻm.

Không có gì bất thường.

Nhưng Lão Cửu đã không còn nhìn con hẻm như trước.

Nếu Zero chỉ là một thiên tài trẻ tuổi học được những thứ cũ, thì câu chuyện vẫn còn đơn giản.

Nhưng nếu phía sau Zero thực sự có một người từng thuộc K-14...

Thì cuộc đối đầu này đã bắt đầu từ trước khi Zero ra đời.

Lão Cửu quay lại bàn.

Anh ngồi xuống.

Mở một tập tin mới.

Tên file:

ZERO — ORIGIN

Anh gõ dòng đầu tiên.

Không xác nhận danh tính.

Dòng thứ hai:

Không kết luận người chết còn sống.

Dòng thứ ba:

Truy nguồn kiến trúc.

Anh dừng lại.

Rồi thêm một dòng.

Tìm người đã dạy hắn.

Lão Cửu nhìn bốn dòng chữ.

Bàn tay đặt trên chuột.

Anh không tìm kiếm cái tên cũ trên Internet.

Không mở cơ sở dữ liệu.

Không gửi tin nhắn cho bất kỳ ai.

Anh hiểu quá rõ.

Nếu Zero thực sự được đào tạo từ di sản K-14, việc đầu tiên cần làm không phải là tìm Zero.

Mà là tìm xem còn ai biết phần kiến trúc chưa từng được công khai.

Anh tắt kết nối bên ngoài.

Màn hình chuyển sang màu đen.

Trong khoảnh khắc ấy, gương mặt Lão Cửu phản chiếu trên màn hình.

Già hơn rất nhiều so với mười năm trước.

Anh nhìn chính mình.

Rồi khẽ nói một cái tên.

Cái tên đã chết mười năm trước.

— Trần Minh Khải...

Giọng anh rất nhỏ.

Gần như chỉ đủ cho căn phòng nghe thấy.

Lão Cửu không nói thêm.

Ngoài cửa, tiếng xe máy lại chạy ngang.

Màn hình máy tính vẫn đen kịt.

Nhưng trong đầu anh, một cánh cửa cũ vừa mở ra.

Và phía sau cánh cửa ấy không còn là quá khứ.

Mà là Zero.

--=---

PLS FOLLOW KÊNH ĐỂ TẠO ĐỘNG LỰC CHO TÁC GIẢ VÀ THEO DÕI CÁC CHƯƠNG TIẾPT HEO …

---==--