Chương 171: Mưu Trí Vỉa Hè Bẻ Gãy Thuật Toán
Bảy giờ mười hai phút sáng.
Quận 1 bắt đầu nóng lên.
Không phải cái nóng của mặt trời.
Mà là cái nóng của hàng vạn động cơ cùng hoạt động trong một không gian quá hẹp.
Nguyễn Thị Minh Khai, Cách Mạng Tháng Tám, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Pasteur, Điện Biên Phủ...
Những tuyến đường vốn đã đông vào giờ cao điểm giờ gần như đứng im.
Xe máy chen giữa ô tô.
Ô tô nằm sát nhau thành từng lớp.
Một chiếc xe buýt mắc giữa hai dòng xe.
Phía sau, hàng trăm chiếc xe tiếp tục dồn lên.
Không ai biết chính xác chuyện gì xảy ra.
Chỉ biết càng cố tìm đường thoát, họ càng mắc sâu hơn.
Một tài xế Grab mở bản đồ.
Ứng dụng báo:
Tuyến đường phía trước ùn tắc.
Anh ta đổi hướng.
Ba phút sau, con đường mới cũng tắc.
Anh ta đổi tiếp.
Lại tắc.
— Trời ơi!
Anh đập nhẹ tay lên vô-lăng.
— Đi kiểu gì giờ?
Một tài xế khác bên cạnh mở cửa xe.
— Đừng coi bản đồ nữa ông ơi!
— Không coi thì biết đường nào?
— Hỏi người!
Người kia nhìn anh như nhìn một kẻ điên.
Nhưng năm phút sau, chính câu nói đó bắt đầu có tác dụng.
Bảy giờ mười tám.
Tại một góc vỉa hè gần Nguyễn Thị Minh Khai, Chú Năm xe ôm ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp.
Trước mặt chú là ly cà phê đen đã nguội.
Chiếc bộ đàm cũ nằm cạnh tay.
Không Internet.
Không bản đồ số.
Không ứng dụng.
Chỉ có một chiếc ăng-ten nhỏ và giọng người truyền qua sóng.
— A lô.
Tiếng rè rè vang lên.
— Nghe rõ không?
Chú Năm bấm nút.
— Nghe.
Một giọng đàn ông khác đáp:
— Ngã tư phía trước đứng cứng rồi.
— Đường nào còn chạy được?
— Không biết.
— Vậy nhìn đi.
— Nhìn gì?
— Nhìn xe.
Người kia im lặng.
Chú Năm nói:
— Xe nào đứng yên thì bỏ. Xe nào còn nhúc nhích thì đi theo.
— Rồi.
Chú Năm tắt máy.
Ông nhìn ra đường.
Một cô bán nước mía đứng cách đó vài chục mét.
Một ông bán bánh mì đẩy xe sát lề.
Một bà bán trái cây ngồi dưới tấm bạt.
Không ai trong số họ nghĩ mình đang tham gia một mạng lưới điều phối giao thông.
Nhưng họ đều nhìn thấy đường.
Và điều đó, trong buổi sáng này, có giá trị hơn rất nhiều so với một chấm xanh trên bản đồ.
Bảy giờ hai mươi ba.
Lão Cửu xuất hiện.
Ông mặc áo sơ mi cũ, quần tối màu, đi dép.
Nhìn qua chẳng khác một người vừa rời khỏi nhà.
Chú Năm thấy ông thì đứng dậy.
— Vũ.
— Tình hình?
— Nát.
— Mức nào?
Chú Năm chỉ ra đường.
— Đứng gần hết.
Lão Cửu nhìn.
Một chiếc xe máy cố lách qua khoảng trống.
Không đi được.
Một chiếc taxi quay đầu.
Càng quay càng mắc.
Một tài xế công nghệ xuống xe, đứng giữa đường nhìn quanh.
Lão Cửu hỏi:
— Bản đồ còn chỉ đường không?
— Chỉ.
— Có đúng không?
Chú Năm cười khẩy.
— Có cái gì đúng đâu.
Lão Cửu gật.
— Vậy bỏ nó.
Chú Năm nhìn ông.
— Bỏ luôn?
— Trong khu vực này.
— Rồi dẫn đường bằng gì?
Lão Cửu lấy chiếc bộ đàm thứ hai trong túi.
Đặt lên bàn.
— Bằng mắt.
Chú Năm cầm lên.
— Cái này còn chạy hả?
— Không cần mạng.
— Đồ cổ.
— Đồ cổ nhưng chưa chết.
Chú Năm bật cười.
— Được.
Bảy giờ hai mươi chín.
Một chuỗi âm thanh bắt đầu chạy qua những con phố.
Không phải tín hiệu số.
Không phải thông báo tự động.
Là giọng người.
— Minh Khai còn một làn sát lề.
— Cách Mạng Tháng Tám hướng về vòng xoay đang đứng.
— Từ phía Nguyễn Đình Chiểu qua thì còn khe.
— Xe tải đừng vô.
— Xe nhỏ đi được.
— Có xe cấp cứu phía sau.
— Dạt ra!
Một tiểu thương bán bánh mì nghe tiếng gọi.
Bà đứng lên, vẫy tay.
— Mấy chú chạy sát vô lề!
Một ông bán cà phê vợt kéo chiếc ghế nhựa vào.
Một người sửa xe đẩy chiếc xe máy khỏi lòng đường.
Một tài xế xe ôm công nghệ xuống xe, cùng hai người khác đứng giữa giao lộ.
Không ai được trả tiền để làm việc đó.
Họ chỉ nhìn thấy tình hình.
Và họ bắt đầu tự giúp nhau.
Bảy giờ ba mươi sáu.
Thượng tá Nghĩa ngồi trong chiếc VF9.
Xe đứng im.
Phía trước là một hàng xe dài.
Phía sau cũng vậy.
Tài xế nhìn ông qua gương.
— Anh Nghĩa, còn đi không?
Nghĩa nhìn đồng hồ.
— Phải đi.
— Đường này không đi nổi.
Nghĩa nhìn màn hình.
Hệ thống định vị đề nghị rẽ trái.
Ông không nghe.
Một giọng nói phát ra từ bộ đàm.
— Xe màu đen, ba người, đang ở Nguyễn Thị Minh Khai?
Nghĩa cầm máy.
— Đúng.
— Đừng đi theo bản đồ.
Nghĩa nhìn Lão Cửu đang đứng ngoài vỉa hè.
— Tôi biết.
Giọng Chú Năm:
— Trước mặt có hai xe tải chắn. Chạy thêm một đoạn nữa rồi quẹo phải. Đừng quẹo ngay.
Nghĩa hỏi:
— Bao xa?
— Khoảng trăm mét.
— Căn cứ vào đâu?
— Tôi đang đứng nhìn.
Nghĩa bật cười.
— Được.
VF9 bắt đầu nhích lên.
Bảy giờ bốn mươi.
Ở một căn phòng kín, Nam nhìn bảng dữ liệu.
Anh không cười.
Không vui.
Chỉ nhìn.
Một hệ thống điều phối tự động vẫn đang cố kéo lưu lượng trở lại những tuyến đường cũ.
Nhưng điều kỳ lạ xảy ra.
Dữ liệu xe không còn đi theo những dự đoán của hệ thống.
Một nhóm xe rẽ khỏi tuyến được đề xuất.
Rồi nhóm thứ hai.
Rồi nhóm thứ ba.
Các mô hình dự đoán bắt đầu sai.
Nam nói:
— Nó đang mất khả năng dự đoán.
Tiến Chập ngồi bên cạnh hỏi:
— Vì sao?
Nam chỉ màn hình.
— Vì con người không còn nghe nó.
Tiến nhìn.
— Nghĩa là sao?
— Hệ thống tính toán dựa trên hành vi.
— Ừ.
— Nhưng bây giờ hành vi được truyền bằng người.
Tiến cười.
— Nghe giống Chú Năm.
Nam gật.
— Chính là Chú Năm.
Anh nhìn bản đồ.
Những vùng màu đỏ vẫn còn.
Nhưng bắt đầu xuất hiện những đường nhỏ xuyên qua.
Không phải đường tối ưu.
Không phải đường nhanh nhất.
Chỉ là những đường mà người đứng ngoài đường biết rằng có thể đi.
Nam nói:
— Vũ nói đúng.
Tiến hỏi:
— Ông ấy nói gì?
Nam đáp:
— Thành phố không phải bản đồ.
Bảy giờ bốn mươi tám.
Ngã tư Nguyễn Thị Minh Khai - Cách Mạng Tháng Tám.
Tình hình trở nên căng thẳng.
Một xe tải chết máy.
Nó nằm chắn gần nửa mặt đường.
Phía sau lập tức ùn lại.
Một tài xế bóp còi.
Một người khác la lên.
— Bóp nữa cũng có chạy đâu!
Một người bán nước đứng gần đó bước xuống.
— Anh ơi, cho xe sát vô!
Tài xế mở cửa.
— Tôi sát hết cỡ rồi!
— Không phải anh. Xe kia.
Bà chỉ chiếc xe phía trước.
— Đánh lái qua chút.
Người tài xế làm theo.
Một khoảng trống nhỏ xuất hiện.
Chiếc xe máy đầu tiên lọt qua.
Rồi chiếc thứ hai.
Rồi thứ ba.
Chú Năm nhìn thấy.
Ông lập tức cầm bộ đàm.
— Minh Khai báo.
Tiếng rè.
— Nghe.
— Xe nhỏ qua được phía sát bên phải.
— Rõ.
— Xe lớn đừng vô.
— Rõ.
— Có xe công vụ cần đi qua.
Một người hỏi:
— Xe nào?
Chú Năm:
— VF9 màu đen.
Một giọng khác đáp:
— Thấy rồi.
Chú Năm:
— Mở đường.
Không có còi hú.
Không có đèn nhấp nháy.
Chỉ có những con người đứng ở những vị trí khác nhau.
Một người kéo xe máy vào.
Một người vẫy tay.
Một người chặn dòng xe phía sau.
Một người chỉ hướng.
Một người gọi sang bên kia.
Khoảng trống dần hình thành.
Bảy giờ năm mươi ba.
VF9 tiến lên.
Nghĩa nhìn qua kính.
Hai bên là xe máy.
Phía trước là khoảng trống chỉ rộng vừa đủ.
— Đi được.
Tài xế tăng tốc nhẹ.
Một chiếc xe máy bất ngờ lao ra.
Một người đàn ông đứng bên đường lập tức vẫy tay.
— Khoan!
Xe máy dừng.
VF9 đi qua.
Nghĩa nhìn người đàn ông.
Không quen.
Không biết tên.
Chỉ là một người dân đứng bên đường.
Nhưng nếu ông ta không giơ tay...
Chiếc VF9 sẽ phải dừng.
Nghĩa cầm bộ đàm.
— Cảm ơn.
Chú Năm đáp:
— Cảm ơn gì?
— Mấy người ngoài đường.
Chú Năm cười.
— Dân mình thấy đường kẹt thì giúp nhau thôi.
Nghĩa im lặng.
Một câu đơn giản.
Nhưng đúng.
Tám giờ.
Lão Cửu đứng trên vỉa hè.
Một tài xế công nghệ dừng lại.
— Chú!
— Gì?
— Cho hỏi đường này ra Nguyễn Du được không?
Lão Cửu nhìn.
— Được.
— Bản đồ bảo không đi.
— Bản đồ đang sai.
Người tài xế gãi đầu.
— Vậy nghe chú hả?
— Không.
Người kia ngạc nhiên.
— Sao?
— Nhìn đường.
Lão Cửu chỉ.
— Thấy xe phía trước đang chạy không?
— Có.
— Đi theo nó.
— Dạ.
Chiếc xe rời đi.
Lão Cửu nhìn theo.
Chú Năm bước tới.
— Ông làm tài xế thành học trò hết rồi.
Lão Cửu cười.
— Không.
— Vậy?
— Cho họ nhớ lại nghề cũ.
— Nghề gì?
— Tự tìm đường.
Chú Năm bật cười.
Tám giờ mười.
Trong hệ thống điều phối, mô hình dự báo tiếp tục sai.
Một nhóm dữ liệu được đưa vào.
Hệ thống dự đoán dòng xe sẽ quay về trung tâm.
Nhưng thực tế không xảy ra.
Con người đã thay đổi.
Tài xế truyền tin cho nhau.
Tiểu thương chỉ đường.
Người đi đường tự chọn lối.
Xe công vụ được mở đường bằng người thật.
Những tuyến mà thuật toán muốn biến thành bẫy lại không còn đủ mật độ.
Càng nhiều người rời khỏi mạng lưới điều hướng số, thuật toán càng mất khả năng tác động.
Nam nhìn màn hình.
— Nó tự chết.
Tiến hỏi:
— Không cần đánh?
Nam lắc đầu.
— Không cần.
— Sao hay vậy?
Nam dựa lưng vào ghế.
— Một cái bẫy cần người bước vào.
Tiến nhìn anh.
— Không ai bước nữa thì sao?
Nam nói:
— Nó chỉ còn là cái hố.
Tám giờ mười bảy.
Một cuộc gọi đến Lão Cửu.
Nghĩa.
— Chúng tôi đã qua.
— Đến đâu?
— Gần mục tiêu.
— Có bị theo dõi không?
— Chưa thấy.
— Đừng chủ quan.
Nghĩa im lặng một lúc.
— Vũ.
— Tôi nghe.
— Nếu hôm nay không có mấy ông xe ôm với mấy bà bán hàng...
— Thì vẫn có cách khác.
— Không.
Nghĩa nói chậm.
— Không phải ý tôi.
Lão Cửu không nói.
Nghĩa tiếp:
— Ý tôi là... đôi khi mình cứ nghĩ phải có hệ thống lớn mới chống được hệ thống lớn.
Lão Cửu nhìn đường.
— Cái đó là bệnh của dân kỹ thuật.
Nghĩa cười.
— Anh cũng dân kỹ thuật.
— Tôi đang chữa.
Tám giờ ba mươi.
Quận 1 vẫn còn đông.
Nhưng trận kẹt xe lịch sử đã bắt đầu tan.
Không phải vì một thuật toán mới.
Không phải vì một máy chủ mạnh hơn.
Không phải vì ai đó tìm được một lệnh thần kỳ.
Nó tan vì hàng trăm con người đã làm những việc rất nhỏ.
Một người đẩy chiếc xe chết máy.
Một người chỉ đường.
Một người giữ giao lộ.
Một người gọi cho bạn tài xế.
Một người đứng giữa nắng để vẫy xe.
Một người dùng chiếc bộ đàm cũ.
Một người nhớ rằng đường này còn lối.
Một người nhớ rằng con hẻm kia thông.
Một người biết chiếc xe tải nào thường đậu ở đâu.
Những mẩu thông tin nhỏ.
Không có gì đáng kể nếu nhìn riêng.
Nhưng cộng lại, chúng tạo thành một mạng lưới mà thuật toán không chuẩn bị để đối phó.
Tám giờ bốn mươi hai.
Nam nhìn bảng dữ liệu lần cuối.
Một dòng cảnh báo biến mất.
TRAFFIC MANIPULATION — EFFECTIVE RATE: LOW
Anh ngồi im.
Tiến hỏi:
— Hết rồi?
Nam gật.
— Trận này.
— Còn người làm?
Nam nhìn màn hình.
Một chuỗi dấu vết vẫn còn.
— Còn.
— Gã học trò cũ?
— Có thể.
— Hắn thua chưa?
Nam lắc đầu.
— Không.
— Vậy ai thắng?
Nam nhìn ra cửa sổ.
— Người đứng ngoài đường.
Chín giờ.
Lão Cửu quay về phía chiếc xe đang chờ.
Chú Năm vẫn cầm bộ đàm.
— Hết chưa?
— Hết.
— Bộ đàm cất đi.
— Mai lại lấy?
— Mai biết đâu còn chuyện.
Chú Năm bỏ bộ đàm vào túi.
Ông nhìn con đường đã bắt đầu thông.
— Vũ.
— Gì?
— Cái thằng này chắc nó ghét con người lắm.
Lão Cửu nhìn ông.
— Không.
— Sao?
— Nó cũng là con người.
— Vậy sao nó làm dữ vậy?
Lão Cửu im lặng vài giây.
— Có lẽ nó quá tin rằng con người chỉ là những điểm dữ liệu.
Chú Năm gật gù.
— Vậy nó chưa đi xe ôm bao giờ.
Lão Cửu bật cười.
— Chắc vậy.
Hai người đứng trên vỉa hè.
Phía xa, những chiếc xe lại bắt đầu chạy đều.
Một thành phố vừa thoát khỏi cái bẫy được dựng bằng dữ liệu.
Nhưng Lão Cửu không thấy nhẹ nhõm.
Ông nhìn chiếc bộ đàm trong tay Chú Năm.
Rồi nhìn chiếc điện thoại của mình.
Hai thiết bị.
Một cái thuộc về quá khứ.
Một cái thuộc về hiện tại.
Ông nói:
— Chú Năm.
— Dạ?
— Từ hôm nay, giữ mạng này hoạt động.
Chú Năm nhìn ông.
— Mạng xe ôm?
— Không chỉ xe ôm.
— Vậy là gì?
Lão Cửu nhìn những người đang buôn bán, sửa xe, giao hàng, chạy xe, bán cà phê trên vỉa hè.
— Mạng người.
Chú Năm không hỏi thêm.
Ông hiểu.
Chín giờ mười lăm.
Ở một nơi khác trong thành phố.
Một màn hình tắt.
Người đàn ông ngồi trước đó không còn ở đó.
Trên bàn chỉ còn một dòng chữ:
ALGORITHM FAILED.
Bên dưới, một dòng mới xuất hiện.
HUMAN NETWORK ACTIVE.
Một bàn tay đưa lên.
Xóa dòng chữ.
Gõ lại:
THAY ĐỔI MỤC TIÊU.
Một khoảng dừng.
Rồi:
KHÔNG ĐÁNH VÀO ĐƯỜNG.
Dòng cuối cùng hiện lên.
ĐÁNH VÀO NGƯỜI CHỈ ĐƯỜNG.
Màn hình tắt.
Ở Quận 4, Lão Cửu vẫn chưa biết điều đó.
Nhưng Chú Năm đã nhận một cuộc gọi khác.
Không phải bộ đàm.
Không phải điện thoại.
Một người bán cà phê ở đầu hẻm nói với chú:
— Năm.
— Gì?
— Sáng nay có thằng lạ hỏi tôi...
— Hỏi gì?
— Hỏi coi ông thường ngồi ở đâu.
Chú Năm ngừng lại.
— Nó hỏi lúc nào?
— Hồi sáu giờ.
Chú Năm nhìn về phía Lão Cửu.
Lần đầu tiên trong buổi sáng, nụ cười trên mặt ông biến mất.
Ông cầm chiếc bộ đàm lên.
— Vũ.
Tiếng rè rè vang lên.
Lão Cửu quay đầu.
— Tôi nghe.
Chú Năm nói:
— Có người bắt đầu tìm mạng người rồi.
--=---
PLS FOLLOW – THEO DÕI KÊNH
Nếu bạn yêu thích câu chuyện này, hãy nhấn Follow (Theo dõi) để không bỏ lỡ những chương tiếp theo. Mỗi lượt theo dõi và sự ủng hộ của bạn là nguồn động lực quý giá, giúp tác giả tiếp tục sáng tác và đưa câu chuyện đến những chặng đường hấp dẫn hơn. Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng tác giả!
---==--