CHƯƠNG 57: VỤ KIỆN BẢN QUYỀN TỪ MỘT NHÀ VĂN QUÁ CỐ

Buổi sáng hôm ấy, trước cổng Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đông hơn thường lệ.

Máy quay của các phóng viên dựng thành từng hàng.

Một chiếc xe dừng lại.

Lão Trần bước xuống.

Năm mươi tư tuổi.

Không luật sư riêng.

Không đoàn cố vấn.

Chỉ có một chiếc cặp da cũ kẹp dưới nách.

Thằng Tùng đi bên cạnh, mặt căng như dây đàn.

— Lão... thật sự định tự ra tòa à?

Lão Trần chỉnh lại cổ áo.

— Chứ chẳng lẽ trốn?

— Nhưng bên kia có cả một đội luật sư.

— Thì sao?

— Người ta nói họ có bằng chứng AI của mình sao chép tới tám mươi phần trăm văn phong của cố nhà văn.

Lão Trần dừng bước.

Ông nhìn thằng Tùng.

— Tùng.

— Dạ?

— Mày có biết tao sợ nhất cái gì không?

— Thua kiện?

— Không.

Lão Trần nhìn lên tòa nhà phía trước.

— Sợ mình đúng mà không chứng minh được mình đúng.

Nói xong, ông bước vào.

1. Năm tỷ đồng

Vụ kiện bắt đầu từ một bộ truyện linh dị nông thôn đang đứng đầu bảng xếp hạng Vạn Truyện.

Truyện kể về một thanh niên trở về quê cũ sau nhiều năm xa cách.

Đêm đầu tiên, hắn nghe tiếng mõ từ căn miếu bỏ hoang cuối làng.

Đêm thứ hai, hắn nhìn thấy một bà lão mặc áo nâu đứng dưới gốc đa.

Đến đêm thứ ba...

Cả làng không còn một người sống.

Bộ truyện nổi tiếng không chỉ vì nội dung kinh dị.

Nó nổi tiếng vì văn phong.

Những cánh đồng lúa mùa thu.

Mùi rơm khô.

Khói bếp.

Tiếng chó sủa từ cuối xóm.

Những căn nhà mái ngói cũ.

Những buổi chiều quê chậm đến mức người ta tưởng thời gian cũng đang ngủ quên.

Độc giả gọi đó là:

"Chất văn của một thời đã mất."

Nhưng rồi một độc giả phát hiện ra một chuyện.

Nhiều đoạn trong truyện có nhịp điệu câu chữ rất giống những tác phẩm của một cố nhà văn nổi tiếng thế kỷ trước.

Gia đình nhà văn lập tức thuê luật sư.

Đơn kiện yêu cầu Vạn Truyện bồi thường 5 tỷ đồng.

Cáo buộc rất đơn giản.

AI của Vạn Truyện đã được nạp văn phong của cố nhà văn.

Sau đó hệ thống dùng chính phong cách ấy để tạo ra tác phẩm thương mại.

Nói cách khác...

Họ cho rằng Vạn Truyện đã kiếm tiền bằng di sản nghệ thuật của người đã chết.

2. "Đào mộ nghệ thuật"

Tin tức nổ ra lúc tám giờ sáng.

Đến chín giờ, mạng xã hội đã đầy những bài viết chỉ trích.

Đến mười giờ, cái tên Lão Trần xuất hiện khắp nơi.

Một tài khoản viết:

"AI của ông ta không sáng tạo. Nó chỉ ăn xác những người đi trước."

Một tài khoản khác:

"Nhà văn đã mất rồi mà cũng không được yên."

Rồi một cụm từ bắt đầu lan truyền.

ĐÀO MỘ NGHỆ THUẬT.

Thằng Tùng đọc xong tức đến đỏ mặt.

— Đù má!

Lão Trần ngẩng đầu.

— Mày chửi ai?

— Chửi mạng xã hội.

— Chửi làm gì?

— Người ta chửi mình như thế mà chú còn bình tĩnh được?

Lão Trần đang uống trà.

Ông đặt chén xuống.

— Tùng.

— Dạ.

— Nếu người ta nói mình sai mà mình thật sự sai, thì cúi đầu.

Tùng im lặng.

— Còn nếu người ta nói mình sai mà mình không sai...

Lão Trần cầm chiếc bút trên bàn.

— Thì đem chứng cứ ra nói chuyện.

3. Tám mươi phần trăm

Phiên tòa bắt đầu.

Phía nguyên đơn đưa ra hàng loạt bản so sánh.

Một luật sư đứng trước màn hình lớn.

Bên trái là tác phẩm của cố nhà văn.

Bên phải là những đoạn trong truyện của Vạn Truyện.

Các đoạn văn được tô màu.

Nhịp câu.

Cấu trúc miêu tả.

Cách chuyển cảnh.

Cách sử dụng hình ảnh ký ức.

Cách mô tả mùi đất sau mưa.

Tất cả được phân tích bằng những bảng thống kê dày đặc.

Cuối cùng, luật sư nói:

— Theo kết quả phân tích ngôn ngữ, mức độ tương đồng về cấu trúc và nhịp điệu câu chữ lên tới tám mươi phần trăm.

Trong phòng xử án vang lên những tiếng xì xào.

Thằng Tùng cúi đầu.

Ngay cả vài người của Vạn Truyện cũng bắt đầu lo lắng.

Lão Trần thì vẫn ngồi yên.

Vị luật sư quay sang.

— Ông Trần, ông có phủ nhận việc hệ thống AI của mình đã được huấn luyện bằng các tác phẩm của cố nhà văn không?

Lão Trần đứng dậy.

— Không.

Cả phòng lập tức xôn xao.

Luật sư hơi mỉm cười.

— Vậy ông thừa nhận?

— Tôi thừa nhận AI có đọc những tác phẩm đó.

— Và học phong cách của ông ấy?

Lão Trần suy nghĩ vài giây.

— Có học.

— Vậy ông còn gì để biện hộ?

Lão Trần nhìn thẳng vào ông ta.

— Tôi có một câu hỏi.

— Xin ông cứ hỏi.

— Các vị nói AI học văn phong của cố nhà văn.

— Đúng.

— Vậy cố nhà văn học văn phong của ai?

Cả phòng im xuống.

4. Dòng nước nguồn

Lão Trần lấy chiếc laptop đặt lên bàn.

Hoàng đã chuẩn bị dữ liệu từ trước.

Màn hình hiện lên một cây sơ đồ.

Tên cố nhà văn nằm ở giữa.

Bên dưới là những tác phẩm nổi tiếng.

Nhưng phía trên...

Là hàng trăm nguồn văn hóa khác nhau.

Ca dao.

Tục ngữ.

Truyện cổ tích.

Truyện dân gian.

Các bài hát dân ca.

Những bản ghi chép văn hóa nông thôn.

Những mô típ kể chuyện truyền miệng đã tồn tại hàng trăm năm trước khi cố nhà văn cầm bút.

Lão Trần chỉ vào màn hình.

— Đây là nguồn dữ liệu mà AI của chúng tôi truy xuất được.

Luật sư đối phương lập tức phản bác:

— Những dữ liệu đó không liên quan đến việc tác phẩm của thân chủ tôi bị sao chép.

Lão Trần lắc đầu.

— Có liên quan.

Ông phóng lớn một đoạn dữ liệu.

— Đây là cấu trúc mô tả làng quê.

Phóng lớn tiếp.

— Đây là mô típ người trở về quê.

Tiếp tục.

— Đây là hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình.

Rồi ông quay lại nhìn hội đồng xét xử.

— Những thứ này có tồn tại trước cố nhà văn không?

Không ai trả lời.

Lão Trần nói tiếp:

— Có.

Ông ngừng một chút.

— Rất lâu trước khi ông ấy viết.

Không khí trong phòng thay đổi.

5. Không phải ăn cắp

Lão Trần không phủ nhận ảnh hưởng của cố nhà văn.

Ông cũng không phủ nhận AI đã học từ những tác phẩm ấy.

Nhưng ông phân biệt một điều.

Học hỏi không đồng nghĩa với sao chép.

Lão Trần nói:

— Nếu tôi lấy nguyên một đoạn văn của ông ấy rồi bán cho độc giả, tôi sai.

— Nếu tôi cố tình bắt AI viết lại từng câu của ông ấy để đánh lừa độc giả, tôi sai.

— Nhưng nếu AI học cách một thế hệ trước nhìn về làng quê, rồi sử dụng những chất liệu văn hóa đã tồn tại từ rất lâu để tạo ra một câu chuyện mới...

Ông nhìn sang gia đình cố nhà văn.

— Tôi không gọi đó là ăn cắp.

Một khoảng im lặng.

— Tôi gọi đó là kế thừa.

Câu nói rơi xuống phòng xử án.

Không lớn.

Nhưng đủ nặng.

6. Một bằng chứng cuối cùng

Hoàng gửi lên màn hình một tài liệu cuối.

Đó là những bản ghi chép, nghiên cứu và tư liệu văn học liên quan đến quá trình sáng tác của cố nhà văn.

Có những đoạn cho thấy chính ông từng nói về việc mình chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn học dân gian.

Lão Trần nhìn màn hình một lúc lâu.

Rồi ông nói:

— Các vị nhìn thấy tám mươi phần trăm giống nhau.

— Tôi nhìn thấy tám mươi năm của một dòng văn hóa.

Không ai nói gì.

Lão Trần khép laptop.

— Cố nhà văn không phải người tạo ra quê hương Việt Nam.

— Ông ấy chỉ là một trong những người đã dùng ngòi bút để kể lại nó.

Ông quay sang phía gia đình nhà văn.

— Và tôi nghĩ chúng ta không nên biến di sản của ông ấy thành một bức tường ngăn thế hệ sau tiếp tục kể chuyện.

7. Phán quyết

Sau thời gian nghị án, hội đồng xét xử đưa ra phán quyết.

Các yêu cầu bồi thường của nguyên đơn không được chấp nhận theo các căn cứ được đưa ra trong vụ kiện.

Vạn Truyện không phải chịu khoản bồi thường 5 tỷ đồng.

Thằng Tùng thở phào.

Một nhân viên phía sau suýt bật khóc.

Còn Lão Trần chỉ ngồi yên.

Ông không cười.

Cũng không giơ tay ăn mừng.

Ông nhìn sang gia đình cố nhà văn.

Một người phụ nữ trung niên vẫn đỏ mắt.

Bà không nói gì.

Lão Trần đứng dậy, đi về phía họ.

— Tôi thắng vụ kiện.

Bà nhìn ông.

— Nhưng tôi không muốn thắng theo kiểu lấy tiền của gia đình ông ấy rồi bỏ đi.

Ông lấy ra một tờ giấy.

— Vạn Truyện sẽ trích một tỷ đồng thành lập quỹ bảo tồn và số hóa các tác phẩm của ông.

Người phụ nữ sững người.

— Ông... không cần làm vậy.

Lão Trần lắc đầu.

— Cần.

Ông nhìn về phía bức ảnh của cố nhà văn được gia đình mang theo.

— Vì nếu không có những người viết trước chúng tôi, chẳng có những thứ để AI học hôm nay.

Ông quay đi.

— Ăn cơm thì phải nhớ người trồng lúa.

8. Tối hôm đó

Trụ sở Vạn Truyện vẫn sáng đèn.

Thằng Tùng ngồi trong phòng biên tập.

Nó mở bộ truyện linh dị.

Sau vụ kiện, độc giả quay trở lại.

Nhưng Lão Trần đưa ra một quy định mới.

Không được phép lấy nguyên văn tác phẩm của bất kỳ tác giả nào.

Không được cố tình bắt chước một cá nhân cụ thể.

Mọi hệ thống tạo nội dung phải ghi rõ nguồn dữ liệu và phạm vi sử dụng.

Tùng nhìn bảng quy định.

— Chú.

— Gì?

— Hôm nay chú nói một câu nghe được đấy.

— Câu nào?

— "Tôi nhìn thấy tám mươi năm của một dòng văn hóa."

Lão Trần nhấp ngụm trà.

— Tao nói thật mà.

Tùng cười.

— Chú mà viết văn chắc cũng được đấy.

Lão Trần lập tức xua tay.

— Thôi.

— Sao?

— Tao mà viết văn thì chúng mày thất nghiệp hết.

Cả phòng bật cười.

Ngoài cửa sổ, Hà Nội đã lên đèn.

Những con phố vẫn đông người.

Những quán trà đá vẫn đầy tiếng nói chuyện.

Những câu chuyện cũ vẫn được kể.

Và đâu đó trong hàng triệu dòng dữ liệu đang chạy qua Trần Gia Đại Não, những câu chuyện của quá khứ đang gặp những câu chuyện của hiện tại.

Không phải để thay thế nhau.

Mà để tiếp tục sống.

Nếu đạo hữu thích hành trình của Lão Trần và Vạn Truyện Group, nhớ FOLLOW kênh để không bỏ lỡ chương tiếp theo. Mỗi một lượt follow của đạo hữu chính là động lực để câu chuyện này đi xa hơn!