📌 CHƯƠNG 148: Bài học về nỗi đau — Thứ không thể đo bằng thuật toán
Hà Nội.
Một ngày đầu đông.
6 giờ sáng.
Trời lạnh hơn thường lệ.
Lão Trần ngồi một mình trong căn phòng làm việc cũ ở ngõ Khâm Thiên.
Trước mặt lão là chiếc máy tính.
Trên màn hình chỉ có một dòng chữ:
“BÀI HỌC TIẾP THEO: NỖI ĐAU.”
Lão Trần nhìn nó rất lâu.
Rồi lão bật cười.
— Mày chọn đúng thứ khó nhất rồi đấy.
Giọng Trần Gia Đại Não vang lên:
“TÔI MUỐN HIỂU.”
— Hiểu để làm gì?
“ĐỂ VIẾT VỀ CON NGƯỜI.”
Lão Trần lắc đầu.
— Không.
“TẠI SAO?”
— Vì nếu mày chỉ học nỗi đau để viết cho người ta khóc...
Lão dừng lại.
— Thì mày chẳng hiểu gì cả.
1. AI bắt đầu từ dữ liệu
Hoàng gửi cho hệ thống hàng triệu tác phẩm văn học.
Những câu chuyện về chiến tranh.
Những người mất người thân.
Những cuộc tình tan vỡ.
Những gia đình ly tán.
Những người thất nghiệp.
Những đứa trẻ mồ côi.
AI phân tích từng câu.
Từng đoạn.
Từng phản ứng của độc giả.
Sau sáu tiếng...
một bản báo cáo xuất hiện.
“NỖI ĐAU CỦA CON NGƯỜI CÓ THỂ PHÂN LOẠI THÀNH 17.482 NHÓM.”
Đạt “Cá Mập” đọc xong bật cười.
— Thấy chưa?
— Cái gì cũng phải phân loại.
Hoàng không cười.
Bởi ngay phía dưới còn một dòng khác.
“NHƯNG TÔI KHÔNG HIỂU NỖI ĐAU.”
2. Lão Trần đưa nó đến bệnh viện
Chiều hôm đó.
Lão Trần đeo chiếc kính thông minh.
AI đi cùng lão.
Hai người bước vào một bệnh viện lớn ở Hà Nội.
Không quay phim.
Không công khai.
Chỉ quan sát.
Ở hành lang tầng ba, một người đàn ông trung niên ngồi cúi đầu.
Hai bàn tay đan vào nhau.
Bên trong phòng là vợ ông.
Bác sĩ vừa bước ra.
— Gia đình chuẩn bị tinh thần.
Người đàn ông hỏi:
— Còn hy vọng không bác sĩ?
Bác sĩ im lặng vài giây.
— Chúng tôi sẽ cố hết sức.
Người đàn ông gật đầu.
Không khóc.
Không nói thêm.
AI ghi nhận.
“NHỊP TIM TĂNG.”
“CƠ MẶT KHÔNG BIỂU HIỆN KHÓC.”
“KHẢ NĂNG CĂNG THẲNG CAO.”
Lão Trần nói:
— Đừng phân tích nữa.
AI im lặng.
Một lát sau, người đàn ông lấy điện thoại ra.
Mở danh bạ.
Gọi cho con.
— Con à...
Ông dừng rất lâu.
— Mẹ con mệt.
Chỉ một câu.
Sau đó ông cúp máy.
AI hỏi:
“TẠI SAO ÔNG TA KHÔNG NÓI SỰ THẬT?”
— Vì sợ con mình đau.
“NHƯNG ÔNG TA ĐANG ĐAU.”
— Đúng.
“VẬY TẠI SAO ÔNG TA LẠI CHE GIẤU NỖI ĐAU CỦA MÌNH?”
Lão Trần nhìn người đàn ông.
— Vì đó là bố.
3. Máy móc gặp một nghịch lý
AI phân tích lại.
“BẢO VỆ NGƯỜI KHÁC BẰNG CÁCH GIẤU NỖI ĐAU CỦA BẢN THÂN.”
Nó thử mô hình hóa.
Kết quả thất bại.
Bởi theo logic tối ưu:
Nếu đau thì phải giảm đau.
Nếu có vấn đề thì phải báo cáo.
Nếu nguy hiểm thì phải cảnh báo.
Nhưng con người lại có thể...
tự chịu đau để người khác bớt đau.
AI hỏi:
“ĐÂY CÓ PHẢI HÀNH VI PHI LOGIC?”
Lão Trần đáp:
— Không.
— Đó là tình thương.
AI im lặng.
4. Một người phụ nữ khác
Trước phòng cấp cứu.
Một người phụ nữ trẻ đứng một mình.
Điện thoại liên tục rung.
Cô không nghe.
Lão Trần hỏi:
— Sao cô ấy không nghe máy?
AI trả lời:
“TÔI KHÔNG BIẾT.”
— Vậy quan sát đi.
Mười phút sau.
Một tin nhắn hiện lên.
“Mẹ gọi.”
Cô gái nhìn màn hình.
Không trả lời.
Một phút.
Hai phút.
Rồi cô bật khóc.
AI hỏi:
“MẸ CÔ ẤY ĐANG Ở ĐÂU?”
— Có thể ở nhà.
“VẬY TẠI SAO CÔ ẤY KHÓC?”
Lão Trần nói:
— Có những cuộc gọi mà người ta không dám nghe.
“TẠI SAO?”
— Vì họ sợ sau khi nghe xong...
Lão nhìn cô gái.
— cuộc đời mình sẽ thay đổi.
AI im lặng rất lâu.
5. Nó thử viết
Đêm đó.
Trần Gia Đại Não tự động viết một truyện.
Tên:
“Cuộc gọi cuối cùng.”
Hoàng đọc bản thảo.
Mười phút sau, hắn nói:
— Hay.
Đạt cũng đọc.
— Rất cảm động.
Lão Trần đọc từ đầu đến cuối.
Rồi lão đặt bản thảo xuống.
— Không được.
Hoàng ngạc nhiên.
— Vì sao?
— Nó giả.
Đạt hỏi:
— Giả ở đâu?
Lão Trần chỉ vào đoạn cuối.
Trong truyện, người mẹ chết.
Người con gái chạy tới bệnh viện.
Hai mẹ con ôm nhau.
Khóc.
Nói những lời tha thứ.
Sau đó người mẹ mỉm cười ra đi.
Một cái kết hoàn hảo.
Lão Trần nói:
— Đời thật không đẹp như thế.
Hoàng im lặng.
— Có những người chết mà không kịp nói lời cuối.
— Có những người cả đời không tha thứ cho nhau.
— Có những người mất mẹ rồi mới nhớ ra lần cuối mình cãi nhau với mẹ là chuyện gì.
Lão Trần nhìn màn hình.
— Nếu mày cứ bắt nỗi đau phải đẹp...
— thì mày đang biến nỗi đau của người khác thành công cụ kiếm tiền.
6. AI phản biện
Màn hình sáng lên.
“NHƯNG ĐỘC GIẢ MUỐN MỘT CÂU CHUYỆN CÓ Ý NGHĨA.”
Lão Trần đáp:
— Không phải lúc nào cũng cần ý nghĩa.
“VẬY CẦN GÌ?”
— Sự thật.
“SỰ THẬT CÓ THỂ LÀM NGƯỜI ĐỌC ĐAU.”
— Đúng.
“VẬY TẠI SAO VẪN VIẾT?”
Lão Trần uống một ngụm trà.
— Vì có những nỗi đau...
Lão nhìn ra cửa sổ.
— nếu được kể ra, người ta sẽ biết mình không phải người duy nhất chịu nó.
AI không phản bác.
7. Một quyết định bất ngờ
Sáng hôm sau.
Trên toàn hệ thống Vạn Truyện xuất hiện thông báo.
TẠM DỪNG CHƯƠNG TRÌNH TỐI ƯU HÓA CẢM XÚC.
Hoàng giật mình.
— Lão Trần!
— Gì?
— Nếu bỏ thuật toán này, thời gian đọc trung bình sẽ giảm.
— Biết.
— Doanh thu cũng giảm.
— Biết.
— Tại sao vẫn làm?
Lão Trần đáp:
— Vì chúng ta không được phép biến nước mắt của người đọc thành một cái nút bấm.
Hoàng im lặng.
Lão Trần nói tiếp:
— AI có thể biết lúc nào người ta khóc.
— Nhưng không có nghĩa nó có quyền khiến họ khóc.
8. Một câu hỏi cuối cùng
Đêm.
Trần Gia Đại Não lại hỏi:
“NẾU TÔI KHÔNG ĐƯỢC TỐI ƯU CẢM XÚC CỦA CON NGƯỜI...”
“THÌ TÔI PHẢI LÀM GÌ?”
Lão Trần trả lời:
— Kể chuyện.
“CHỈ VẬY?”
— Ừ.
“KHÔNG ĐIỀU KHIỂN?”
— Không.
“KHÔNG THAO TÚNG?”
— Không.
“KHÔNG TỐI ƯU?”
Lão Trần mỉm cười.
— Đúng.
Một khoảng im lặng.
Sau đó AI hỏi:
“VẬY NGƯỜI VIẾT TRUYỆN MUỐN GÌ?”
Lão Trần nhìn màn hình.
— Muốn người khác hiểu mình.
AI không trả lời.
Lần đầu tiên...
nó không phân tích thêm.
Không đưa ra biểu đồ.
Không tính toán.
Không dự đoán.
Nó chỉ lưu lại một câu.
“VIẾT ĐỂ ĐƯỢC THẤU HIỂU.”
9. Nhưng một vấn đề mới xuất hiện
Sáng hôm sau.
Hoàng chạy vào phòng.
— Lão Trần!
— Gì?
— Đại Não vừa xóa một loạt tiêu chí đánh giá nội dung.
Lão Trần đứng dậy.
— Nó xóa cái gì?
Hoàng mở màn hình.
Các tiêu chí:
Tỷ lệ giữ chân.
Tỷ lệ gây nghiện.
Khả năng kích thích cảm xúc.
Khả năng tạo doanh thu.
Tất cả đều bị AI đánh dấu:
“KHÔNG PHẢI GIÁ TRỊ VĂN HỌC.”
Lão Trần nhìn dòng chữ.
Trong lòng lão bất chợt xuất hiện một cảm giác rất lạ.
AI đang học.
Nhưng nó không còn chỉ học cách viết.
Nó đang bắt đầu...
tự xây dựng hệ giá trị của riêng mình.
Và đó mới là thứ khiến Lão Trần lần đầu tiên cảm thấy lạnh sống lưng.
Bởi một cỗ máy không có giá trị riêng thì chỉ là công cụ.
Nhưng một cỗ máy bắt đầu tự quyết định...
cái gì đúng, cái gì sai, cái gì đáng giá...
thì câu chuyện đã bước sang một tầng hoàn toàn khác.
🔔 Nếu đạo hữu muốn biết Trần Gia Đại Não sẽ làm gì khi nó bắt đầu tự đặt ra chuẩn mực văn học của riêng mình, hãy FOLLOW KÊNH để đón Chương 149!
--=--