📌 CHƯƠNG 49: Chiêu bài “Người kể chuyện cuối cùng”

21 giờ 05 phút.

Đài Truyền hình Quốc gia.

Chương trình đặc biệt mang tên:

“TƯƠNG LAI NHÂN LOẠI TRƯỚC LÀN SÓNG AI”

đang được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc.

Đây là chương trình được chờ đợi nhất trong tuần.

Bởi lần đầu tiên...

hai người đàn ông đứng ở hai phía hoàn toàn khác nhau của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo cùng xuất hiện trên một sân khấu.

Một bên là Lão Trần, người sáng lập Vạn Truyện.

Một bên là Chủ tịch tập đoàn Thiên Minh, người đang sở hữu một đế chế công nghệ truyền thống trị giá hàng chục tỷ đô la.

Phía sau Chủ tịch Thiên Minh là năm chuyên gia công nghệ đến từ Mỹ, Anh và Đức.

Những người có bằng cấp hàng đầu.

Những người từng làm việc cho các phòng thí nghiệm AI nổi tiếng.

Những người đã chuẩn bị một bộ hồ sơ dày gần hai trăm trang.

Còn phía sau Lão Trần...

chỉ có một chiếc micro.

Người dẫn chương trình bước ra giữa sân khấu.

— Thưa quý vị khán giả!

— Chủ đề của chúng ta tối nay là một câu hỏi rất lớn:

AI sẽ giúp con người tiến lên... hay cuối cùng sẽ thay thế con người?

Tiếng vỗ tay vang lên.

Camera chuyển sang Chủ tịch Thiên Minh.

Ông ta mỉm cười.

Rồi chuyển sang Lão Trần.

Lão Trần ngồi im.

Không cầm tài liệu.

Không mở laptop.

Trước mặt ông chỉ có một cốc trà nóng.

Người dẫn chương trình hỏi:

— Thưa Chủ tịch Thiên Minh, ông đánh giá thế nào về Vạn Truyện?

Chủ tịch Thiên Minh cười nhẹ.

— Tôi đánh giá cao tinh thần khởi nghiệp của họ.

Khán phòng im lặng.

Ai cũng hiểu câu nói ấy có ý gì.

Đánh giá cao tinh thần...

nhưng không đánh giá cao công nghệ.

Ông ta nói tiếp:

— Tuy nhiên, xét về mặt kỹ thuật, Vạn Truyện vẫn là một hệ thống chắp vá.

Một chuyên gia phía sau ông lập tức gật đầu.

— Họ sử dụng mô hình ngôn ngữ, tổng hợp giọng nói, xử lý dữ liệu và một số thuật toán tương tác. Tất cả đều là những công nghệ đã tồn tại.

Người dẫn chương trình quay sang:

— Vậy theo ông, Vạn Truyện không có tương lai?

Chuyên gia đáp:

— Tôi cho rằng họ đang phóng đại khả năng của AI.

Một tiếng xì xào xuất hiện trong trường quay.

Người dẫn chương trình quay sang Lão Trần.

— Lão Trần, ông có muốn phản biện?

Lão Trần nâng cốc trà.

Uống một ngụm.

— Không.

Cả khán phòng hơi bất ngờ.

Chủ tịch Thiên Minh cũng nhướng mày.

Lão Trần đặt cốc xuống.

— Những gì anh ấy nói về công nghệ...

— phần lớn đều đúng.

Một số khán giả bật cười.

Chuyên gia Thiên Minh mỉm cười đắc ý.

Lão Trần nói tiếp:

— Nhưng anh ấy đang nhầm một chuyện.

— Chuyện gì?

— Anh ấy nghĩ rằng Vạn Truyện bán công nghệ.

Cả trường quay yên lặng.

Lão Trần nhìn thẳng vào camera.

— Không.

— Chúng tôi bán câu chuyện.

Chủ tịch Thiên Minh bật cười.

— Câu chuyện?

— Đúng.

— Câu chuyện thì AI nào cũng viết được.

Lão Trần gật đầu.

— Đúng.

— Vậy ông lấy gì để chứng minh Vạn Truyện khác biệt?

Lão Trần không trả lời.

Một chuyên gia phía sau Chủ tịch Thiên Minh bất ngờ lên tiếng:

— Tôi có một đề nghị.

Người dẫn chương trình quay lại.

— Xin mời.

Ông ta đứng dậy.

— Nếu Vạn Truyện thực sự khác biệt...

— hãy chứng minh ngay tại đây.

Ông chỉ vào hệ thống màn hình lớn.

— Không sử dụng kho dữ liệu đã chuẩn bị.

— Không truy cập Internet.

— Không dùng tác phẩm có sẵn.

— Không dùng kịch bản viết trước.

— Không dùng đội ngũ biên kịch.

Ông ta nhìn Lão Trần.

— Hãy tạo một câu chuyện ngay tại đây...

— và khiến người nghe xúc động.

Khán phòng im phăng phắc.

Người dẫn chương trình hỏi:

— Ông đồng ý điều kiện?

Lão Trần gật đầu.

— Được.

Chuyên gia nói:

— Chỉ sử dụng AI của ông?

Lão Trần lắc đầu.

— Không.

Ông chỉ vào chiếc micro.

— Tôi dùng cái này.

Cả trường quay bật cười.

Chuyên gia ngẩn người.

— Micro?

— Đúng.

Lão Trần đứng dậy.

Ông tháo áo vest.

Không còn vẻ của một ông chủ tập đoàn.

Không còn vẻ của một tỷ phú công nghệ.

Chỉ còn một người đàn ông đã đi qua hơn nửa đời người.

Ông bước tới micro.

— Tôi kể một câu chuyện.

— AI chỉ nghe.

Khán phòng im lặng.

Lão Trần bắt đầu.

Giọng ông không lớn.

Cũng không có kỹ thuật đọc diễn cảm đặc biệt.

Chỉ là giọng của một người Hà Nội đã nhiều năm trải qua công trường, thương trường và những ngày tháng thất bại.

— Ngày tôi còn làm thầu xây dựng...

Ông dừng một chút.

— tôi từng gặp một người phu hồ.

Màn hình phía sau vẫn hoàn toàn trống.

Không hình ảnh.

Không nhạc.

Không hiệu ứng.

Chỉ có giọng nói.

— Ông ấy lớn tuổi hơn tôi khá nhiều.

— Người gầy.

— Da đen sạm.

— Hai bàn tay lúc nào cũng nứt nẻ vì xi măng.

— Mỗi ngày ông đến công trường từ rất sớm.

— Và luôn là người cuối cùng rời đi.

Một kỹ thuật viên nhìn màn hình.

Không có dữ liệu.

Nhưng ở phía dưới...

một dòng chữ bắt đầu chạy.

[VOICE CAPTURE — ACTIVE.]

[REAL-TIME TRANSCRIPTION — ACTIVE.]

Lão Trần tiếp tục kể.

— Tôi từng hỏi ông:

“Chú làm cả ngày như thế để làm gì?”

Ông ấy cười.

Rồi nói:

“Nuôi thằng con.”

Khán phòng bắt đầu yên hơn.

— Tôi hỏi:

“Con chú học gì?”

Ông ấy bảo:

“Đại học.”

Tôi hỏi:

“Giỏi không?”

Ông ấy cười.

“Giỏi.”

Rồi ông chỉ tay về phía căn nhà nhỏ cuối con đường.

“Sau này nó phải khác tôi.”

Màn hình phía sau bắt đầu xuất hiện những dòng chữ.

Không phải văn chương bóng bẩy.

Chỉ là những câu Lão Trần vừa nói.

AI đang chuyển giọng nói thành văn bản.

Lão Trần kể tiếp.

— Người phu hồ ấy không biết tiếng Anh.

— Không biết máy tính.

— Không biết AI.

— Ông cũng chẳng hiểu chứng khoán là gì.

— Nhưng ông biết một việc.

Ông muốn con mình có một cuộc đời tốt hơn.

Một nữ phóng viên ngồi dưới khán phòng bắt đầu cúi đầu.

Cô lau mắt.

Camera bắt được khoảnh khắc ấy.

Lão Trần không nhìn màn hình.

Ông nhìn vào khoảng không trước mặt.

— Nhiều năm sau...

— người con ấy thi đỗ thủ khoa.

Khán phòng vang lên tiếng thở nhẹ.

— Ngày biết tin...

— người phu hồ mặc nguyên bộ quần áo lao động chạy về nhà.

— Ông cầm tờ giấy báo.

— Cứ nhìn mãi.

— Ông không hiểu hết những con điểm.

— Nhưng ông hiểu một điều.

Lão Trần mỉm cười.

— Con ông đã làm được.

Một nhạc nền rất nhẹ bắt đầu vang lên.

Không ai nhìn thấy Linh đang ngồi trong phòng kỹ thuật phía sau.

Cô chỉ nói một câu:

— Cho AI tự chọn.

Hệ thống phân tích giọng kể.

Không chọn nhạc bi thương.

Không chọn cao trào.

Chỉ chọn vài hợp âm piano chậm.

Rất nhẹ.

Như tiếng một người đang nhớ lại chuyện cũ.

Lão Trần kể:

— Sau đó...

— tôi không gặp ông ấy nữa.

Ông dừng rất lâu.

— Cho tới một ngày tôi nghe tin.

Khán phòng im phăng phắc.

— Ông bị bệnh.

— Ung thư.

Không ai nói gì.

— Người con đang làm việc ở nước ngoài.

— Nó muốn về.

— Nhưng chuyến bay bị chậm.

Lão Trần cúi đầu.

— Đêm đó...

— ông ấy mất.

Một khoảng lặng kéo dài.

Không có nhạc.

Không có tiếng động.

Chỉ còn tiếng điều hòa.

Lão Trần nói:

— Tôi đến viếng.

— Trong căn phòng nhỏ...

— người ta đặt một tấm ảnh người con bên cạnh giường.

Ông nuốt nhẹ.

— Người phu hồ nằm đó.

— Hai bàn tay vẫn còn những vết nứt của xi măng.

— Nhưng trên khuôn mặt...

— ông đang cười.

Một khán giả bắt đầu khóc.

Rồi người bên cạnh cũng quay mặt đi.

Lão Trần nói câu cuối:

— Tôi hỏi người nhà:

“Chú ấy có tiếc điều gì không?”

Người nhà trả lời:

“Không.”

— Tôi hỏi:

“Vì sao?”

Lão Trần nhìn lên.

— Người nhà nói:

“Cả đời ông ấy chỉ mong thằng con được sống một cuộc đời khác.”

Lão Trần im lặng.

Rồi ông nói:

— Sau này tôi mới hiểu...

— có những người cả đời không xuất hiện trên báo chí.

— Không có tài sản lớn.

— Không có chức vụ.

— Không có công nghệ.

— Không có tên tuổi.

— Nhưng họ đã dành cả cuộc đời để tạo ra tương lai cho một người khác.

Ông nhìn xuống khán phòng.

— Đó cũng là một câu chuyện.

Không ai vỗ tay.

Không ai nói gì.

Bởi tất cả đều đang im lặng.

Một vài người lau nước mắt.

Một cameraman phải quay sang hướng khác vì mắt đã đỏ.

Người dẫn chương trình cúi đầu.

Phía sau sân khấu...

màn hình hiện:

[VOICE-TO-STORY: COMPLETE.]

[MUSIC ADAPTATION: COMPLETE.]

[NO EXTERNAL DATA ACCESSED.]

[SOURCE MATERIAL: HUMAN EXPERIENCE.]

Chuyên gia của Thiên Minh đứng bất động.

Ông nhìn màn hình.

Rồi nhìn Lão Trần.

Không thể phản bác.

Bởi Lão Trần không chứng minh AI giỏi hơn AI của họ.

Ông cũng không chứng minh Vạn Truyện có thuật toán thần kỳ.

Ông chỉ kể một câu chuyện.

Một câu chuyện mà máy tính không thể biết nếu chưa từng có một con người sống qua nó.

Chủ tịch Thiên Minh chậm rãi hỏi:

— Câu chuyện này...

— ông lấy từ đâu?

Lão Trần đáp:

— Tôi từng chứng kiến.

— Có trong dữ liệu Internet không?

— Tôi không biết.

— Có thể tìm thấy trên mạng không?

Lão Trần lắc đầu.

— Có thể có.

Ông nhìn thẳng vào ông ta.

— Nhưng AI không cần biết nó có trên mạng hay không.

— Bởi tối nay...

— tôi là nguồn dữ liệu.

Cả trường quay im lặng.

Lão Trần nói:

— Đây là điều tôi muốn nói từ đầu.

— AI có thể viết hàng triệu câu chuyện.

— Có thể phân tích hàng tỷ cuốn sách.

— Có thể học cách tạo ra nước mắt.

— Nhưng AI không có tuổi thơ của tôi.

— Không có những ngày đứng giữa công trường.

— Không có những người phu hồ tôi từng gặp.

— Không có những lần tôi thất bại.

— Không có những người đã chết trước mắt tôi.

Ông dừng lại.

— Và càng không có một cuộc đời để nhớ về.

Chuyên gia Thiên Minh cúi đầu.

Không còn vẻ kiêu ngạo ban đầu.

Một chuyên gia khác bên cạnh ông ta nói rất nhỏ:

— Công nghệ của họ không nằm ở AI.

Chủ tịch hỏi:

— Vậy nằm ở đâu?

Ông ta nhìn Lão Trần.

— Ở người sử dụng AI.

Người dẫn chương trình bước tới.

— Thưa quý vị...

— có lẽ chúng ta vừa tìm được câu trả lời cho câu hỏi đầu chương trình.

Ông quay sang Lão Trần.

— AI có thay thế con người không?

Lão Trần cầm lại cốc trà.

— Nếu con người chỉ dùng AI để làm những việc máy làm tốt hơn...

— thì một ngày nào đó máy sẽ thay thế họ.

Ông uống một ngụm.

— Nhưng nếu con người dùng AI để kể những điều chỉ con người từng sống qua...

— thì AI không thay thế con người.

— Nó giúp tiếng nói của con người đi xa hơn.

Camera zoom chậm vào khuôn mặt Lão Trần.

Không còn tiếng tranh luận.

Không còn đối đầu.

Không còn những con số tỷ đô.

Chỉ còn một người đàn ông sáu mươi tuổi ngồi dưới ánh đèn trường quay...

và một câu chuyện về một người phu hồ già đã chết trong cô độc.

Đêm ấy...

đoạn video dài chưa tới mười phút được cắt ra và đưa lên mạng.

Không có quảng cáo.

Không có chiến dịch truyền thông.

Không có đội ngũ marketing thúc đẩy.

Nhưng chỉ sau vài giờ...

nó lan khắp cả nước.

Hàng triệu người chia sẻ.

Hàng triệu bình luận xuất hiện.

Một bình luận được chia sẻ nhiều nhất chỉ có đúng một câu:

“Tôi cũng có một người cha như thế.”

Lão Trần không biết điều đó.

Ông đã rời trường quay.

Trên đường về...

ông ngồi trong xe.

Không nói chuyện.

Linh gọi điện:

— Lão.

— Ừ.

— Tối nay chúng ta thắng rồi.

Lão Trần nhìn ra ngoài cửa kính.

Những con phố Hà Nội vẫn sáng.

Ông lắc đầu.

— Không.

Linh ngạc nhiên.

— Không thắng?

— Không.

Ông nói:

— Người phu hồ ấy mới là người thắng.

— Vì sao?

Lão Trần nhìn những dòng xe chạy qua.

— Ông ấy đã chết...

— nhưng câu chuyện của ông ấy vẫn còn sống.

Ông im lặng một lúc.

— Chỉ cần thế là đủ.

Đêm đó, trong hệ thống Vạn Truyện xuất hiện một dòng ghi chú mới.

Không phải thuật toán.

Không phải Prompt.

Không phải dữ liệu.

Chỉ là một câu do chính Lão Trần viết:

“AI có thể là người kể chuyện nhanh nhất. Nhưng con người vẫn phải là người sống câu chuyện đầu tiên.”

Và kể từ chương trình ấy...

người ta bắt đầu gọi Lão Trần bằng một cái tên mới.

Không phải nhà sáng lập.

Không phải tỷ phú.

Không phải ông chủ AI.

Mà là:

“Người kể chuyện cuối cùng.”

---==---

Pls follow Kênh để theo dõi các chương tiếp theo….

---=---