CHƯƠNG 361: Lễ thành lập “Học viện Văn học Kỹ thuật số” và cuộc bạo động ngầm của phe bảo thủ
Sáng hôm ấy, Hòa Lạc có một thứ không khí rất lạ.
Không phải thứ náo nhiệt của những ngày Vạn Truyện Group công bố sản phẩm mới.
Cũng không phải cảnh những đoàn xe ngoại giao nối đuôi nhau chạy vào khu công nghệ cao.
Mà là một sự im lặng có chủ ý.
Trên quảng trường trước tòa nhà mới xây, một tấm biển lớn bằng đá đen dựng giữa hàng cây.
HỌC VIỆN VĂN HỌC KỸ THUẬT SỐ
Bên dưới là một dòng chữ nhỏ:
“Công nghệ có thể tạo ra câu chữ. Chỉ con người mới quyết định câu chữ ấy có đáng được sống hay không.”
Hàng nghìn người đã có mặt.
Sinh viên.
Lập trình viên.
Những tác giả trẻ.
Các nhà nghiên cứu AI.
Những người từng viết truyện trên những diễn đàn nhỏ bé từ thời Internet còn chậm đến mức một bức ảnh phải mất cả phút mới tải xong.
Nhưng giữa đám đông ấy cũng xuất hiện một nhóm người hoàn toàn khác.
Những mái tóc bạc.
Những chiếc áo vest cũ.
Những nhà văn từng có hàng chục năm đứng trên bục giảng.
Những nhà phê bình văn học từng viết hàng nghìn trang về cấu trúc tiểu thuyết, về thân phận con người, về giá trị của ngôn từ.
Họ không bước vào.
Họ đứng bên kia đường.
Không mang theo máy quay.
Không giơ khẩu hiệu.
Chỉ đứng nhìn.
Một người trong số đó là nhà văn Trần Văn Khải, bảy mươi hai tuổi.
Ông nhìn tấm biển thật lâu rồi nói:
“Văn học mà cũng đem giao cho máy?”
Người bên cạnh đáp:
“Không phải giao cho máy.”
“Thế là gì?”
“Là để máy viết thay người.”
Khải bật cười.
Một tiếng cười rất khô.
“Vậy thì còn gì là văn học?”
Không ai trả lời.
1. Lão Trần xuất hiện
Chín giờ sáng.
Một chiếc xe màu đen dừng trước quảng trường.
Lão Trần bước xuống.
Năm nay lão đã năm mươi chín tuổi.
Tóc bạc trắng.
Dáng người không còn nhanh nhẹn như mười năm trước.
Khớp gối đau mỗi khi trời trở gió.
Nhưng đôi mắt vẫn vậy.
Sâu.
Tĩnh.
Và có cái gì đó khiến người khác không dám nhìn quá lâu.
Hoàng đi bên cạnh.
Đạt “Cá Mập” theo sau.
Linh cùng nhóm vận hành học viện đứng chờ ở bậc thềm.
Lão Trần không nhìn sân khấu.
Lão nhìn những người đang đứng bên kia đường.
Hoàng thấp giọng:
“Lão biết họ là ai không?”
“Biết.”
“Nhà văn, nhà phê bình, giáo sư văn học. Có cả mấy người từng công khai phản đối chúng ta.”
“Ta biết.”
“Có cần bảo an mời họ đi không?”
Lão Trần quay sang nhìn Hoàng.
“Đuổi họ làm gì?”
“Nhưng họ đến để gây chuyện.”
“Thế càng phải để họ ở lại.”
Hoàng hơi ngẩn ra.
Lão Trần chống tay lên đầu gối, bước chậm lên bậc thềm.
“Ngày hôm nay nếu chỉ có người ủng hộ ta thì còn gọi gì là khai giảng?”
Lão dừng lại.
“Đó chỉ là một buổi họp fan.”
2. Một học viện không dạy AI viết văn
Buổi lễ bắt đầu.
Không có màn trình diễn công nghệ hoành tráng.
Không robot bay.
Không hologram khổng lồ.
Không những câu khẩu hiệu kiểu “kỷ nguyên mới của nhân loại”.
Lão Trần chỉ bước lên bục.
Cầm micro.
Nhìn xuống hàng nghìn người.
“Các em đến đây để học viết văn.”
Một tràng vỗ tay vang lên.
Lão giơ tay.
Đám đông im xuống.
“Nhưng ta nói trước.”
“Các em không đến đây để học cách ra lệnh cho AI viết thay mình.”
Tiếng vỗ tay dừng lại.
“Các em đến đây để học cách khiến AI không thể thay thế mình.”
Cả quảng trường im phăng phắc.
Lão nói tiếp:
“AI có thể biết một triệu cách viết một câu.”
“Nó có thể đọc hàng tỷ trang sách.”
“Nó có thể phân tích nhịp câu, cấu trúc nhân vật, tâm lý độc giả, lịch sử văn học, thậm chí dự đoán câu nào khiến người đọc khóc.”
Lão đưa mắt nhìn đám đông.
“Nhưng có một thứ nó không thể lấy từ thư viện.”
Lão đưa ngón tay lên ngực mình.
“Cuộc đời.”
Một nữ sinh hàng đầu khẽ ngẩng đầu.
Lão nói:
“Các em nghèo, nó không nghèo.”
“Các em thất tình, nó không thất tình.”
“Các em bị người mình tin tưởng lừa mất tiền, nó không bị.”
“Các em đứng ngoài bệnh viện chờ một người thân bước ra, nó chưa từng đứng.”
“Các em làm việc mười hai tiếng rồi về căn phòng trọ chỉ còn hai trăm nghìn trong túi…”
Lão cười nhạt.
“…nó không biết cảm giác ấy.”
“Cho nên học viện này không dạy các em trở thành người điều khiển AI.”
“Ta muốn các em trở thành người có đủ đời sống để điều khiển thứ mà AI không có.”
Đám đông bắt đầu vỗ tay.
Lần này rất lâu.
3. Bên ngoài cánh cổng
Nhưng phía bên kia đường, không ai vỗ tay.
Tin tức về buổi lễ nhanh chóng lan ra.
Một số tờ báo đăng tiêu đề:
“Lão Trần mở học viện đào tạo nhà văn bằng AI.”
Một số khác gay gắt hơn:
“Vạn Truyện muốn thay thế nhà văn bằng máy móc?”
Đến trưa, một bản kiến nghị xuất hiện.
Hơn ba trăm chữ ký.
Rồi năm trăm.
Rồi hơn một nghìn.
Nội dung yêu cầu cơ quan quản lý văn hóa xem xét lại giấy phép của học viện.
Lý do rất đơn giản.
“AI không có linh hồn.”
“Văn học không thể được sản xuất công nghiệp.”
“Việc đưa thuật toán vào quá trình sáng tác sẽ làm suy thoái khả năng sáng tạo của con người.”
Đến chiều, số người tập trung bên ngoài cổng học viện đã lên tới vài nghìn.
Biểu ngữ xuất hiện.
Máy quay xuất hiện.
Phóng viên xuất hiện.
Một số người hét lớn:
“Trả văn học về cho con người!”
“Không biến nhà văn thành công nhân nhập Prompt!”
“Đừng dùng máy móc giết chết nghệ thuật!”
Bên trong học viện, Hoàng nhìn màn hình.
“Lão.”
“Ừ?”
“Có cần phản ứng không?”
“Không.”
“Nhưng họ đang công kích trực tiếp.”
“Cứ để họ nói.”
“Nhỡ Bộ Văn hóa yêu cầu giải trình?”
Lão Trần cười.
“Thì giải trình.”
“Nhỡ họ đình chỉ học viện?”
“Thì đóng cửa.”
Hoàng sửng sốt.
“Lão không tiếc?”
“Tiếc chứ.”
“Vậy…”
Lão Trần nhìn màn hình.
“Nhưng nếu một học viện không chịu nổi một cuộc tranh luận thì nó không xứng đáng tồn tại.”
4. Một lời mời bất ngờ
Sáu giờ tối.
Lão Trần gửi một thông báo.
Không gửi báo chí.
Không gửi Bộ Văn hóa.
Không gửi hội đồng quản trị.
Mà gửi thẳng đến nhóm những người đang biểu tình.
Nội dung chỉ có một câu:
“Ngày mai, mời các vị vào học viện.”
Không ai hiểu.
Một nhà báo hỏi:
“Ông định tranh luận?”
Lão Trần đáp:
“Không.”
“Vậy ông định làm gì?”
“Cho họ xem.”
“Xem gì?”
“Văn học.”
5. Những người bảo thủ bước vào
Sáng hôm sau, cổng học viện mở.
Trần Văn Khải bước vào đầu tiên.
Ông vẫn mặc chiếc áo vest hôm qua.
Đi cùng ông là mười bảy nhà văn, giáo sư và nhà phê bình.
Không ai nói gì.
Lão Trần đứng ở sảnh.
“Chào các vị.”
Khải nhìn lão.
“Tôi đến không phải để ủng hộ ông.”
“Ta biết.”
“Tôi đến để xem ông định làm gì với văn học.”
“Vậy là đủ.”
Lão Trần quay sang Linh.
“Đưa các vị ấy lên tầng ba.”
Một căn phòng rộng mở ra.
Không có bàn làm việc.
Không có sân khấu.
Chỉ có hàng trăm chiếc ghế.
Trước mặt mỗi người là một thiết bị kính VR.
Khải cau mày.
“Lại trò này?”
Lão Trần nói:
“Không.”
“Đây là tác phẩm.”
Khải không muốn đeo.
Nhưng cuối cùng vẫn đeo.
Màn hình tối xuống.
6. Câu chuyện của người phu hồ
Một căn nhà cấp bốn hiện ra.
Mưa đang rơi.
Một người đàn ông khoảng năm mươi tuổi ngồi trước hiên.
Quần áo lấm đầy xi măng.
Đôi bàn tay chai cứng.
Bên cạnh là một chiếc cặp cũ.
Người đàn ông mở cặp.
Lấy ra một hộp cơm.
Chỉ có cơm trắng và một quả trứng.
Ông ta nhìn đồng hồ.
Đã gần chín giờ tối.
Một cô bé chạy ra.
“Bố!”
Người đàn ông lập tức giấu bàn tay bị thương ra sau lưng.
“Chưa ngủ à?”
“Con chờ bố.”
“Bố có mua gì cho con đâu.”
“Con không cần.”
Cô bé ngồi xuống bên cạnh.
Một lúc lâu sau mới hỏi:
“Bao giờ bố hết đau?”
Người đàn ông cười.
“Mai là hết.”
Cô bé nhìn tay bố.
“Bố nói câu này ba ngày rồi.”
Người đàn ông không trả lời.
Mưa vẫn rơi.
Rồi cô bé lấy từ trong túi ra một chiếc khăn nhỏ.
Quấn quanh bàn tay bố.
“Con học trên mạng người ta bảo phải băng lại.”
Người đàn ông nhìn con.
“Con học ở đâu?”
“Ở thư viện miễn phí của Vạn Truyện.”
Ông bật cười.
“Thế sau này con đừng làm phu hồ như bố.”
Cô bé hỏi:
“Thế bố muốn con làm gì?”
Người đàn ông suy nghĩ rất lâu.
“Làm gì cũng được.”
“Miễn là…”
Ông nhìn đôi mắt con.
“…đừng phải cúi đầu trước người khác.”
Cảnh phim dừng lại.
Không nhạc.
Không lời dẫn.
Không hiệu ứng.
Chỉ có tiếng mưa.
Trong phòng VR, không ai nói.
7. Điểm tuyệt đối
Khải tháo kính.
Ông ngồi bất động.
Một màn hình hiện lên.
TÁC PHẨM: MÙI XI MĂNG SAU CƠN MƯA
Tác giả: Nguyễn Văn Nam
Tuổi: 19
Hoàn cảnh: Gia đình lao động
Bên dưới:
Đánh giá AI v7.0: 100/100
Khải nhìn dòng chữ.
“Đây là AI viết?”
Linh đáp:
“Không.”
“Vậy ai?”
“Một học viên.”
“Cậu ta học văn ở đâu?”
“Chưa từng học đại học.”
Khải im lặng.
“Thế tại sao AI cho điểm tuyệt đối?”
Linh không trả lời.
Lão Trần bước vào.
Khải quay sang:
“Cậu bé này viết toàn bộ?”
“Ừ.”
“AI chỉ hỗ trợ?”
“AI giúp nó chỉnh cấu trúc.”
“Nhưng câu chuyện?”
“Là của nó.”
Khải nhìn màn hình.
“Các người dùng AI để chấm?”
“Không chỉ chấm.”
Lão Trần nói:
“AI đọc một tác phẩm bằng hàng nghìn tiêu chí.”
“Nhưng cuối cùng người quyết định có xuất bản hay không vẫn là con người.”
Khải chỉ vào dòng 100/100.
“Ông tin điểm số này?”
“Không.”
“Vậy tại sao để nó ở đây?”
“Để ông nhìn thấy.”
“Nhìn thấy gì?”
Lão Trần kéo ghế ngồi xuống.
“AI không giết văn học.”
“AI chỉ khiến chúng ta không còn lấy sự độc quyền của con người làm bằng chứng cho giá trị của văn học.”
Căn phòng im lặng.
8. Nhà văn già khóc
Không ai để ý Trần Văn Khải đã khóc.
Một giọt nước mắt rơi xuống mu bàn tay.
Ông vội lau đi.
Nhưng người bên cạnh đã nhìn thấy.
Khải khàn giọng:
“Cậu bé này…”
“Vâng?”
“Nó viết thật à?”
“Thật.”
“Cha nó làm gì?”
“Cũng làm xây dựng.”
Khải nhắm mắt.
Rất lâu sau ông mới nói:
“Ngày tôi hai mươi tuổi…”
Ông ngừng lại.
“…tôi cũng từng viết một câu chuyện về cha tôi.”
Không ai nói.
“Cha tôi cũng làm thợ.”
Khải nhìn màn hình.
“Nhưng tôi đã quên mất.”
Lão Trần không nói gì.
Khải hỏi:
“AI có thể viết được ký ức này không?”
“Có thể mô phỏng.”
“Nhưng nó không sống.”
“Đúng.”
“Còn thằng bé?”
“Nó sống.”
Khải cười buồn.
“Thế thì tôi hiểu rồi.”
9. Cuộc biểu tình tự tan
Chiều hôm ấy, những người biểu tình vẫn đứng ngoài cổng.
Nhưng không còn tiếng hô.
Một nhóm nhà văn bước ra.
Phóng viên lập tức chạy tới.
“Các vị có phản đối học viện nữa không?”
Khải đứng trước hàng chục camera.
Ông im lặng vài giây.
Rồi nói:
“Chúng tôi vẫn phản đối một điều.”
Phóng viên lập tức hỏi:
“Điều gì?”
“Phản đối việc biến AI thành nhà văn.”
Cả đám đông xôn xao.
Khải nói tiếp:
“Nhưng sau hôm nay, tôi cũng phản đối việc coi AI là kẻ thù của nhà văn.”
Một phóng viên hỏi:
“Vậy quan điểm của ông về Học viện Văn học Kỹ thuật số?”
Khải quay đầu nhìn tấm biển.
“Cho họ tồn tại.”
“Vì sao?”
Ông đáp:
“Bởi vì nếu văn học thật sự mạnh…”
“…thì nó không cần sợ một cái máy.”
10. Lão Trần và câu nói cuối cùng
Đêm xuống.
Quảng trường vắng dần.
Lão Trần ngồi một mình trên bậc thềm.
Hoàng bước tới.
“Lão thắng rồi.”
Lão Trần lắc đầu.
“Không.”
“Không thắng?”
“Văn học không có trận chiến nào thắng cả.”
Hoàng ngồi xuống bên cạnh.
“Vậy hôm nay là gì?”
Lão Trần nhìn những ô cửa sáng đèn của học viện.
“Là ngày hai bên chịu ngồi xuống cùng một chiếc bàn.”
Lão im lặng một lúc.
“AI không cần trở thành con người.”
“Con người cũng không cần biến thành máy.”
“Chúng ta chỉ cần biết thứ nào nên giao cho máy…”
“…và thứ nào nhất định phải giữ lại cho mình.”
Hoàng hỏi:
“Thứ gì?”
Lão Trần nhìn đôi tay già nua của mình.
“Cái đau.”
“Cái nhớ.”
“Cái thương.”
“Và cái quyền được viết một câu chuyện chỉ vì đêm hôm ấy mình không biết nói với ai.”
Lão đứng dậy.
Khớp gối đau khiến lão khựng lại một chút.
Hoàng đưa tay đỡ.
Lão Trần gạt ra.
“Không cần.”
Lão tự bước xuống từng bậc.
Chậm.
Nhưng chắc.
Phía sau lưng, tấm biển HỌC VIỆN VĂN HỌC KỸ THUẬT SỐ vẫn sáng dưới ánh đèn.
Một nơi con người học cách dùng máy.
Và cũng là nơi máy móc lần đầu tiên được dạy rằng:
Có những câu chuyện không được phép viết thay con người.
Hết Chương 361
Nếu đạo hữu yêu thích hành trình của Lão Trần và Vạn Truyện Group, hãy follow kênh để cùng bước tiếp vào những chương truyện tiếp theo.
--=--