📖 CHƯƠNG 377: Cơn sốt “Sử thi Lam Sơn” làm chấn động giới học thuật Đức
Berlin bước vào mùa đông bằng những ngày trời thấp và xám.
Từ cửa kính của những giảng đường cổ kính, ánh sáng vàng hắt xuống những con phố phủ một lớp hơi lạnh mỏng. Những quán cà phê quanh các trường đại học vẫn đông người như thường lệ, nhưng vài tuần gần đây, một thứ đã trở thành đề tài khiến sinh viên Đức tranh luận nhiều hơn cả triết học, chính trị hay bóng đá.
Đó là một câu chuyện.
Không phải một cuốn sách giấy.
Không phải một bộ phim.
Mà là một thế giới có thể bước vào bằng chiếc vòng tương tác của Vạn Truyện Group.
Tên của nó là “Sử thi Lam Sơn”.
Một bộ truyện dã sử Việt Nam được phát hành bằng tiếng Đức, kể về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, về những con người nhỏ bé đứng giữa chiến tranh, về lòng trung thành, sự phản bội, những quyết định chính trị và cái giá phải trả khi một dân tộc muốn giành lại quyền tự quyết.
Nhưng điều khiến người Đức kinh ngạc không nằm ở chiến tranh.
Mà nằm ở cách câu chuyện đặt con người vào giữa lịch sử.
1. Một buổi sáng ở Berlin
Jonas Fischer, sinh viên năm cuối khoa Lịch sử tại Berlin, ban đầu chỉ tải “Sử thi Lam Sơn” vì tò mò.
Bạn cùng phòng của anh đã nói:
“Nghe thử đi. Không giống game.”
Jonas đeo vòng.
Một khoảng tối xuất hiện.
Sau đó là tiếng mưa.
Không phải tiếng mưa được phát ra từ loa.
Mà là cảm giác những giọt nước lạnh đang rơi trên mái tranh.
Một mùi đất ẩm thoáng qua.
Tiếng chân người chạy trong bùn.
Một giọng nói già nua vang lên:
“Đất này không phải của riêng một người.”
Jonas mở mắt.
Trước mặt anh là một vùng quê Việt Nam xa lạ.
Không có thanh kiếm thần.
Không có nhân vật bất tử.
Không có những trận chiến dùng vài câu lệnh để quét sạch hàng vạn quân địch.
Chỉ có những người nông dân đang chạy trốn khỏi chiến tranh.
Một bà mẹ ôm đứa con.
Một người lính trẻ giấu nỗi sợ phía sau khuôn mặt cứng rắn.
Một ông già ngồi bên bếp lửa, nhìn những người trẻ chuẩn bị bước vào cuộc chiến mà ông biết có thể không trở về.
Jonas ngồi bất động.
Đến khi tháo vòng ra, anh mới nhận ra mình đã trải nghiệm gần ba tiếng.
Điều đầu tiên anh nói là:
“Đây không giống một trò chơi.”
Bạn cùng phòng hỏi:
“Thế nó giống cái gì?”
Jonas im lặng một lúc.
“Giống như... mình vừa sống trong một thời đại mà mình không thuộc về.”
2. Cơn sốt Lam Sơn
Chỉ sau vài ngày, “Sử thi Lam Sơn” bắt đầu lan khỏi cộng đồng người Việt tại Đức.
Sinh viên lịch sử bàn về nó.
Sinh viên triết học bàn về nó.
Sinh viên khoa học chính trị cũng bắt đầu tham gia.
Nhưng thứ khiến ban giám hiệu các trường đại học chú ý lại là những câu hỏi mà sinh viên đặt ra sau khi đọc.
Một câu hỏi xuất hiện rất nhiều:
“Khi một dân tộc đứng trước lựa chọn giữa phục tùng để được sống và chiến đấu để được tự quyết, đâu mới là lựa chọn có đạo đức?”
Câu hỏi thứ hai:
“Một người lãnh đạo có quyền hy sinh lợi ích của một cá nhân vì lợi ích của cả cộng đồng hay không?”
Và câu hỏi thứ ba còn gai góc hơn:
“Nếu lịch sử được viết bởi người chiến thắng, vậy người thất bại có còn quyền kể câu chuyện của mình không?”
Các diễn đàn sinh viên bắt đầu tranh luận.
Một số câu lạc bộ tổ chức những buổi trải nghiệm tập thể.
Có nơi mở cửa đến tận hai giờ sáng.
Một giảng viên bước vào phòng thảo luận lúc gần nửa đêm, nhìn thấy hơn ba mươi sinh viên đang tranh luận về một nhân vật trong “Sử thi Lam Sơn”.
Ông đứng ngoài cửa nghe gần mười phút.
Rồi hỏi:
“Các em đang học môn nào?”
Một sinh viên trả lời:
“Không học môn nào cả, thưa giáo sư.”
“Vậy tại sao còn ở đây?”
Cậu sinh viên chỉ vào chiếc vòng trên bàn.
“Vì chúng em muốn hiểu tại sao một dân tộc lại có thể chịu đựng lâu đến như vậy.”
Giáo sư không nói gì nữa.
Ông kéo ghế ngồi xuống.
3. Nhưng giới học thuật Đức không phải ai cũng thích điều đó
Sự nổi tiếng càng nhanh, phản ứng càng mạnh.
Một nhóm học giả bảo thủ bắt đầu công khai chỉ trích Vạn Truyện.
Họ cho rằng một hệ thống AI đang sử dụng công nghệ nhập vai để đưa thanh niên Đức tiếp xúc với một hệ thống tư tưởng lịch sử không thuộc truyền thống châu Âu.
Một bài bình luận trên báo thậm chí viết:
“Văn học tương tác đang vượt khỏi ranh giới của giải trí.”
Một học giả lớn tuổi gay gắt hơn:
“Chúng ta không thể để một thuật toán nước ngoài trở thành người định hình tư duy lịch sử cho thế hệ trẻ Đức.”
Một số nghị sĩ bắt đầu đặt câu hỏi về hoạt động của Vạn Truyện.
Một vài nhà mạng nhận được đề nghị rà soát việc truy cập nền tảng.
Tin tức truyền về Hà Nội trong một buổi chiều.
Phòng điều hành Vạn Truyện lập tức náo động.
Nam đặt tập báo xuống bàn.
“Lão Trần, họ đang muốn chặn tên miền.”
Hoàng nhìn màn hình.
“Không chỉ là tên miền. Có ba nhóm học giả đang vận động chính phủ mở cuộc điều tra nội dung.”
Linh ngồi đối diện, im lặng.
Cô biết Lão Trần ghét nhất một chuyện.
Đó là tranh luận bằng khẩu hiệu.
Lão Trần vẫn đang ngồi bên cửa sổ.
Một chén trà đặt trước mặt.
Lão đọc hết các bài báo.
Không nổi giận.
Không gọi luật sư.
Không lập tức tung một chiến dịch truyền thông phản công.
Đọc xong, lão chỉ hỏi:
“Bọn họ sợ điều gì?”
Hoàng đáp:
“Sợ chúng ta làm thay đổi tư duy của thanh niên Đức.”
Lão Trần cười nhạt.
“Vậy thì đừng thay đổi.”
Cả phòng im lặng.
Lão đặt tờ báo xuống.
“Cho họ thấy chúng ta không đến đây để thay đổi người Đức thành người Việt.”
Linh ngẩng đầu.
“Ý lão là...?”
“Đưa nước Đức vào câu chuyện.”
4. Một mệnh lệnh mới
Lão Trần mở hệ thống.
“Linh.”
“Có.”
“Viết lại cấu trúc văn hóa của bộ truyện.”
Linh sững người.
“Viết lại?”
“Không sửa lịch sử.”
Lão nhấp trà.
“Đừng chạm vào lịch sử. Hãy mở rộng cách con người nhìn lịch sử.”
Lão quay màn hình về phía cô.
“Cho AI nghiên cứu tư tưởng của Kant.”
Linh gõ lệnh.
“Sau đó Hegel.”
Hoàng nhìn sang.
“Lão định đưa triết học Đức vào truyện Việt Nam?”
“Không.”
Lão Trần lắc đầu.
“Ta muốn để hai nền tư tưởng gặp nhau.”
Lão chỉ vào bản đồ thế giới trên màn hình.
“Lam Sơn là câu chuyện về một dân tộc tìm kiếm quyền tự quyết.”
Lão nói chậm rãi:
“Kant nói về con người như một mục đích tự thân.”
“Hegel nhìn lịch sử như một quá trình vận động của tinh thần.”
“Còn người Việt có những câu chuyện của mình về đất, nước, nghĩa, tình và sự hy sinh.”
Lão cười.
“Cho chúng nó ngồi cùng một bàn.”
Linh bắt đầu viết Prompt.
5. Một phiên bản khác của “Sử thi Lam Sơn”
Bản cập nhật được tung ra mà không quảng cáo rầm rộ.
Tên vẫn giữ nguyên.
Nhưng nội dung tương tác đã thay đổi.
Ở một chương mới, người đọc Đức được đặt vào vị trí một người quan sát.
Không được chọn phe.
Không được chiến đấu.
Chỉ được nhìn.
Một người lính trẻ đứng trước lựa chọn.
Nếu anh ta bỏ chạy, anh ta sống.
Nếu anh ta ở lại, anh ta có thể chết.
Nhưng phía sau anh ta là một ngôi làng.
Phía trước là chiến tranh.
AI không đưa ra đáp án.
Nó chỉ hỏi:
“Con người có tự do khi hoàn cảnh không cho phép họ lựa chọn hay không?”
Câu hỏi ấy khiến nhiều sinh viên Đức đứng lặng.
Một giáo sư triết học tại Munich trải nghiệm chương này.
Ông tháo thiết bị xuống.
Không nói trong gần một phút.
Sau đó ông viết một bài nhận xét.
Ông không nói “Việt Nam đúng”.
Cũng không nói “Đức đúng”.
Ông viết:
“Điều đáng chú ý là tác phẩm không yêu cầu người đọc từ bỏ tư tưởng của mình. Nó buộc người đọc đặt tư tưởng của mình bên cạnh một nền văn hóa khác.”
Bài viết được chia sẻ hàng chục nghìn lần.
Rồi hàng trăm nghìn.
6. Cuộc tranh luận thay đổi
Những người từng phản đối bắt đầu chia thành hai nhóm.
Một nhóm tiếp tục yêu cầu cấm.
Nhóm còn lại bắt đầu đặt câu hỏi:
“Có thật sự cần cấm một tác phẩm chỉ vì nó khiến sinh viên suy nghĩ khác không?”
Một nhà phê bình trước đây từng chỉ trích Vạn Truyện công khai nói:
“Điều đáng sợ không phải là AI viết lịch sử Việt Nam.”
“Điều đáng sợ là chúng ta đã quen với việc thanh niên chỉ tiếp nhận lịch sử theo một cách.”
Câu nói đó lập tức gây tranh luận.
Nhưng lần này, tranh luận không còn xoay quanh việc Vạn Truyện có nên bị cấm hay không.
Mà chuyển thành:
AI có thể trở thành một cây cầu giữa các nền văn hóa hay không?
Các trường đại học bắt đầu thử nghiệm “Sử thi Lam Sơn” trong những buổi thảo luận lịch sử và triết học.
Một số giảng viên thậm chí yêu cầu sinh viên trải nghiệm cùng một chương truyện dưới ba góc nhìn:
Một người Việt.
Một người Đức.
Và một người đứng ngoài lịch sử.
Kết quả khiến họ bất ngờ.
Không ai có cùng câu trả lời.
Nhưng gần như tất cả đều có cùng một cảm giác.
Họ hiểu người khác hơn một chút.
7. Lão Trần không cần thắng
Một đêm muộn.
Hà Nội mưa nhỏ.
Lão Trần ngồi trong quán trà quen thuộc.
Hoàng gọi điện.
“Lão.”
“Ừ.”
“Chính phủ Đức đã rút đề nghị chặn tên miền.”
Lão Trần chỉ “ừ” một tiếng.
“Có tin nữa.”
“Nói.”
“Một nhóm đại học Đức đưa ‘Sử thi Lam Sơn’ vào danh mục tác phẩm khuyến đọc cho sinh viên năm nhất.”
Lão Trần đặt chén trà xuống.
“Thế là xong?”
“Không.”
Hoàng cười.
“Họ còn muốn mời đoàn Vạn Truyện sang tổ chức hội thảo.”
Lão Trần bật cười.
“Lúc trước đòi cấm, bây giờ mời hội thảo.”
“Đời mà.”
Hoàng im lặng vài giây rồi hỏi:
“Lão có thấy mình thắng không?”
Lão Trần nhìn ra ngoài đường.
Một chiếc xe máy chạy qua màn mưa.
Ánh đèn đỏ kéo thành một vệt dài trên mặt đường ướt.
Lão lắc đầu.
“Không.”
“Vậy chúng ta được gì?”
Lão Trần nhấp ngụm trà.
“Chẳng được gì cả.”
Hoàng ngạc nhiên.
Lão nói:
“Chỉ là một người Việt kể câu chuyện của dân tộc mình.”
“Có người Đức nghe.”
“Sau đó họ kể lại câu chuyện ấy bằng ngôn ngữ của họ.”
Lão nhìn màn hình điện thoại.
“Thế là đủ.”
Đêm ấy, tại Berlin, một nhóm sinh viên vẫn đang tranh luận.
Một cô gái trẻ hỏi:
“Nếu Kant gặp một người lính Lam Sơn thì họ sẽ nói gì với nhau?”
Một chàng trai đáp:
“Có lẽ họ sẽ tranh luận cả đêm.”
Cả phòng cười.
Một người khác đeo chiếc vòng tương tác lên.
“Vậy thử xem.”
Màn hình sáng lên.
Dòng chữ đầu tiên xuất hiện:
Lịch sử không thuộc về máy móc.
Dòng thứ hai hiện ra:
Lịch sử cũng không thuộc riêng về người chiến thắng.
Và dòng cuối cùng:
Lịch sử thuộc về những con người đã sống qua nó.
Ở Hà Nội, Lão Trần không nhìn thấy màn hình ấy.
Nhưng trong kho dữ liệu của Vạn Truyện, một chỉ số nhỏ vừa tăng lên.
Không phải doanh thu.
Không phải lượt đọc.
Mà là số lượng người đọc sau khi kết thúc câu chuyện đã tự viết thêm một câu hỏi của chính mình.
Lão Trần từng nói:
“AI có thể viết một triệu câu trả lời.”
“Nhưng nếu nó khiến con người biết đặt câu hỏi đúng, thì lúc ấy chữ nghĩa mới thực sự sống.”
Và “Sử thi Lam Sơn” tiếp tục lan đi.
Không phải như một cuộc xâm lăng văn hóa.
Mà như một câu chuyện đi từ một mảnh đất xa xôi, vượt qua hàng nghìn cây số, tìm đến một người xa lạ.
Rồi ngồi xuống bên cạnh họ.
Không bắt họ phải tin.
Chỉ kể cho họ nghe.
— Hết Chương 377 —
📢 Nếu đạo hữu yêu thích hành trình của Lão Trần và Vạn Truyện Group, hãy follow kênh để không bỏ lỡ những chương tiếp theo.