CHƯƠNG 38: Bản dịch tự động bằng AI và tham vọng "Vượt biên"

Sau vụ Vy, Vạn Truyện mất đúng ba ngày để dọn lại hệ thống.

Ba ngày ấy, Tùng gần như không dám ngẩng mặt.

Toàn bộ quyền truy cập của nó bị Hoàng cắt giảm.

Mật khẩu thay đổi.

Tài khoản phân quyền lại.

Những dữ liệu quan trọng nhất được tách khỏi hệ thống sản xuất.

Lão Trần không đuổi nó.

Nhưng lão cũng không còn tin nó như trước.

Đối với Tùng, đó là bài học đắt giá nhất kể từ ngày bước chân vào Vạn Truyện.

Còn Lão Trần thì chẳng có thời gian buồn lâu.

Hai tỷ đồng đã nằm trong tài khoản.

Máy móc mới đã về.

Mặt bằng mới đang sửa.

Nhân sự đang tuyển.

Nhưng trong đầu lão lúc này lại xuất hiện một câu hỏi khác.

Một câu hỏi khiến cả xưởng phải im lặng.

— Tại sao cứ phải bán truyện cho người Việt?

Tùng đang uống nước suýt phun ra.

— Lão muốn bán sang đâu?

— Trung Quốc.

Cốc nước trong tay Tùng dừng giữa không trung.

Linh quay đầu.

Chú Ba đang gọt quả cóc cũng ngừng dao.

Hoàng thì chỉ nhướng mày.

Lão Trần nói tiếp:

— Với cả tiếng Anh.

— Hai thị trường cùng lúc?

— Thử trước.

Hoàng hỏi:

— Dịch bộ nào?

Lão Trần chỉ vào màn hình.

Bộ dã sử triều Trần.

Bộ truyện từng khiến Vạn Truyện bị cả mạng xã hội soi từng dấu phẩy.

— Bộ này.

Tùng lập tức phản đối.

— Lão điên à?

— Sao?

— Người Việt còn soi lịch sử. Sang nước ngoài ai hiểu Trần Hưng Đạo là ai?

Lão Trần cười.

— Không hiểu thì cho chúng nó hiểu.

Hoàng nhìn lão.

— Đây không còn là dịch truyện nữa.

— Tao biết.

Lão Trần châm thuốc.

— Đây là thử xem một câu chuyện Việt Nam có thể sống được ở ngoài Việt Nam hay không.

1. LẦN ĐẦU “VƯỢT BIÊN”

Chương đầu tiên được đưa vào hệ thống dịch.

AI chạy chưa đến một phút.

Bản tiếng Anh xuất hiện.

Lão Trần đọc.

Im lặng.

Tùng đứng phía sau đọc theo.

Ba giây.

Năm giây.

Mười giây.

Rồi nó bật cười.

— Đù má!

Linh quay sang.

— Gì?

Tùng chỉ màn hình.

— “Đại Việt” bị dịch thành một thứ nghe như tên nhà hàng.

Chú Ba ghé đầu vào.

— Còn “bệ hạ” đâu?

— Thành “Your Majesty”.

Chú Ba gật gù.

— Cái đó đúng mà.

Tùng lắc đầu.

— Đúng từng chữ nhưng sai cái hồn.

Lão Trần không nói.

Lão đọc tiếp.

“Quân Đại Việt tiến vào thành.”

Bản dịch biến thành:

The army of Great Vietnam entered the city.

Lão Trần cau mày.

— Nghe như báo cáo quân sự.

Hoàng gật đầu.

— Vì nó dịch nghĩa.

— Nhưng truyện không phải báo cáo.

Lão Trần kéo ghế ngồi xuống.

— Một thằng nước ngoài đọc đoạn này phải cảm thấy đang bước vào một thời đại khác.

Lão chỉ vào màn hình.

— Chứ không phải đang đọc sách giáo khoa tiếng Anh.

Bản tiếng Trung còn tệ hơn.

Một số danh xưng cổ phong bị chuyển thành những cụm từ hiện đại kỳ quặc.

Tên địa danh bị biến dạng.

Tên chức quan lúc thì dịch, lúc thì giữ nguyên.

Câu văn vốn trang trọng trở nên cứng ngắc.

Một câu miêu tả vị tướng bước lên thành lâu...

Sau khi dịch tự động, nghe chẳng khác gì hướng dẫn sử dụng máy giặt.

Tùng ôm bụng.

— Không được.

Linh cũng lắc đầu.

— Độc giả Trung Quốc đọc cái này chắc chửi chết.

Lão Trần nhìn màn hình.

— Không phải AI dở.

Hoàng hỏi:

— Vậy tại sao?

Lão Trần gõ ngón tay xuống bàn.

— Vì chúng ta giao sai việc cho nó.

Cả phòng im lặng.

— Tao bắt nó dịch.

Lão nói.

— Nhưng chưa bao giờ nói cho nó biết nó phải dịch thành cái gì.

2. KHÔNG ĐƯỢC DỊCH TỪ

Hoàng ngồi xuống cạnh Lão Trần.

— Ý anh là sao?

Lão Trần mở một tài liệu trắng.

Viết một dòng.

KHÔNG DỊCH TỪ. DỊCH THẾ GIỚI.

Tùng đọc xong.

— Nghe hơi điên.

— Truyện này vốn đã điên rồi.

Lão Trần chỉ vào đoạn văn.

— Một từ có thể có mười nghĩa.

— Nhưng một nhân vật có khí chất thì chỉ có một.

Hoàng bắt đầu hiểu.

Lão Trần nói tiếp:

— Nếu nhân vật nói như người thế kỷ hai mươi mốt thì dù dịch đúng từng chữ cũng hỏng.

— Nếu là tướng quân thì phải có giọng của tướng quân.

— Nếu là vua thì phải có khí chất của vua.

— Nếu là người lính thì câu nói phải có hơi thở của người lính.

Lão quay sang Hoàng.

— AI phải hiểu cả đoạn trước khi dịch một câu.

— Sau đó mới chọn từ.

Hoàng gật đầu.

— Contextual Translation.

— Đúng.

Lão Trần cười.

— Làm cho nó đọc cả chương trước khi được phép dịch một câu.

3. “THẦY GIÁO” MỚI CỦA AI

Hoàng bắt đầu xây module mới.

Không còn dịch theo kiểu:

Tiếng Việt → Tiếng Anh.

Mà thành:

Đọc chương → xác định thời đại → xác định nhân vật → xác định quan hệ → xác định sắc thái → xác định văn phong → dịch → kiểm tra ngược.

AI được yêu cầu tham khảo cách xây dựng ngôn ngữ trong các tác phẩm sử thi và fantasy phương Tây.

Không phải để sao chép.

Mà để hiểu một điều:

Một thế giới cổ đại phải có âm thanh của một thế giới cổ đại.

Hoàng còn thêm một bước kiểm tra.

Sau khi dịch xong, AI phải tự hỏi:

“Nếu tôi là độc giả bản ngữ, tôi có cảm thấy đây là một câu chuyện lịch sử – sử thi không?”

Nếu câu trả lời là không...

Dịch lại.

Lão Trần nhìn quy trình mới.

— Chạy thử.

Hoàng nhấn Enter.

Hệ thống bắt đầu xử lý.

Một phút.

Hai phút.

Ba phút.

Tùng đứng phía sau sốt ruột.

— Sao lâu thế?

Hoàng không rời mắt khỏi màn hình.

— Nó đang đọc cả chương.

— Đọc một chương mà lâu thế?

— Nó còn đọc hồ sơ nhân vật.

— Rồi?

— Bối cảnh lịch sử.

— Rồi?

— Quan hệ giữa các nhân vật.

Tùng im luôn.

Cuối cùng...

BẢN DỊCH HOÀN TẤT.

Lão Trần mở lên.

Đọc câu đầu tiên.

Không ai nói gì.

Lão đọc tiếp.

Rồi tiếp nữa.

Đến đoạn vị tướng đứng trên thành nhìn xuống hàng vạn quân địch...

Lão dừng lại.

Gật đầu.

— Được.

Hoàng hỏi:

— Khác không?

Lão Trần đưa màn hình cho Tùng.

— Mày đọc đi.

Tùng đọc.

Mắt nó từ từ mở lớn.

— Đù...

Linh giật lấy.

Đọc vài dòng.

Cô im lặng.

Chú Ba cũng ghé vào.

Không ai cười nữa.

Vẫn là câu chuyện ấy.

Vẫn là vị tướng ấy.

Vẫn là thành trì ấy.

Nhưng qua một ngôn ngữ khác...

Nó không còn giống một bản dịch.

Nó giống một câu chuyện được viết trực tiếp cho độc giả nước ngoài.

4. LẦN ĐẦU TIÊN

Bản tiếng Anh được đưa lên một nền tảng quốc tế.

Không quảng cáo lớn.

Không thuê KOL.

Không mua lượt đọc.

Lão Trần chỉ nói:

— Đăng thử.

Ba tiếng đầu...

17 lượt đọc.

Tùng nhìn con số.

— Thảm.

Linh đá nó một cái.

— Im.

Sáu tiếng...

83 lượt.

Mười hai tiếng...

317 lượt.

Hai ngày...

2.400 lượt.

Không phải con số khủng khiếp.

Nhưng có thứ khác xuất hiện.

Bình luận.

Một độc giả nước ngoài viết:

“I had never read a Vietnamese historical fantasy before.”

Một người khác hỏi:

“Who is Tran Hung Dao?”

Tùng nhìn những dòng bình luận ấy.

Nó quay sang Lão Trần.

— Có người thật sự hỏi về Trần Hưng Đạo.

Lão Trần cười.

— Thì trả lời.

— Trả lời gì?

— Cho nó biết.

Linh nhanh chóng lập một mục giới thiệu lịch sử.

Không nhồi nhét.

Không giảng bài.

Chỉ giải thích vừa đủ để người đọc hiểu thế giới.

Một tuần sau...

Lượng đọc tăng gấp nhiều lần.

Một độc giả bình luận:

“The story feels unfamiliar, but strangely epic.”

Lão Trần nhìn câu đó rất lâu.

Sau đó lão tắt màn hình.

— Đủ rồi.

Tùng hỏi:

— Đủ gì?

— Đủ để biết chúng ta không đi sai đường.

Đêm ấy, Lão Trần đứng ngoài ban công.

Hà Nội vẫn ồn ào.

Xe máy chạy dưới đường.

Quán bia bên kia phố vẫn sáng.

Trong căn xưởng phía sau, Hoàng đang chạy thử bản dịch tiếng Trung.

Linh đang chỉnh quảng bá.

Chú Ba đang tranh luận với AI về cách gọi một loại binh khí cổ.

Tùng đang ngồi thống kê độc giả quốc tế.

Lão Trần rít một hơi thuốc.

Hai tỷ đồng.

Một căn xưởng.

Một đám người.

Và một cái máy.

Tất cả bắt đầu từ một gã đàn ông năm mươi tư tuổi ngồi trong căn gác xép nóng như lò nung, tức tối vì hết tiền đọc truyện.

Lão bật cười.

— Đã làm thì làm cho tới.

Hoàng từ trong phòng hét ra:

— Lão Trần!

— Gì?

— Bản tiếng Trung xong rồi!

— Đăng!

— Còn tiếng Anh?

— Đăng luôn!

Tùng chạy ra.

— Lão, có cần quảng cáo không?

Lão Trần khoát tay.

— Chưa.

— Thế làm gì?

Lão nhìn màn hình đang hiện bản đồ thế giới.

Một chấm sáng ở Việt Nam.

Hai chấm nhỏ ở nước ngoài.

Lão chỉ vào đó.

— Cứ để truyện tự đi.

Rồi lão cười khà khà.

— Xem nó đi được đến đâu.

--==--

HÃY FOLLOW KÊNH ĐỂ TẠO ĐỘNG LỰC CHO TÁC GIẢ. CÁM ƠN.

--=--