Chương 195 — Không còn là trò chơi

Sau khi cái tên được đăng ký, công việc không thay đổi nhiều.

Buổi sáng, Lâm Minh vẫn đến trường.

Buổi chiều, nếu không có tiết học thêm, cậu lại ghé qua kho.

Hùng vẫn kiểm hàng, đóng gói, ghi những đơn cần giao. Những khách quen vẫn gọi điện hỏi giá. Tuấn vẫn báo hàng về. Quang vẫn thỉnh thoảng nhắn cho cậu biết một lô hàng mới.

Nhìn bên ngoài, mọi thứ gần như chẳng có gì khác.

Nhưng với Lâm Minh, có một thứ đã thay đổi.

Cậu bắt đầu nhìn từng việc khác đi.

Một đơn hàng trước đây chỉ là:

Khách đặt hàng.

Lấy hàng.

Giao hàng.

Nhận tiền.

Bây giờ trong đầu cậu xuất hiện thêm những câu hỏi mà trước kia cậu thường bỏ qua.

Tiền này của ai?

Hàng này thuộc về ai?

Nếu khách không trả tiền thì sao?

Nếu hàng bị lỗi thì ai chịu trách nhiệm?

Nếu Hùng làm mất hàng thì xử lý thế nào?

Nếu có người tranh chấp về số tiền đã thanh toán thì lấy gì chứng minh?

Nếu một ngày công việc xảy ra chuyện lớn hơn, người đứng tên sẽ là ai?

Lâm Minh ngồi trong kho, nhìn cuốn sổ đặt trước mặt.

Một trang giấy được chia thành mấy cột.

Doanh thu.

Chi phí.

Tiền hàng.

Tiền công.

Tiền còn lại.

Cậu nhìn một lúc rồi lấy bút bổ sung thêm một dòng.

Trách nhiệm.

Hùng đang xếp hàng ở phía bên kia, thấy vậy thì hỏi:

— Anh ghi gì thế?

— Nghĩ linh tinh thôi.

— Trách nhiệm cũng ghi vào sổ được à?

Lâm Minh bật cười.

— Không ghi thì càng dễ quên.

Hùng gật gù, tiếp tục làm việc.

Câu chuyện chỉ đơn giản như vậy.

Nhưng đến tối, khi về nhà, Lâm Minh lại không bỏ qua được.

Bữa cơm hôm đó khá yên tĩnh.

Cha cậu gắp cho mẹ một miếng thức ăn rồi mới hỏi:

— Dạo này công việc thế nào?

— Vẫn ổn ạ.

— Tiền nong có rõ ràng không?

Lâm Minh ngẩng đầu.

Câu hỏi này trước đây cha đã hỏi vài lần.

Nhưng hôm nay nó có ý nghĩa khác.

— Con đang làm sổ sách rõ hơn.

— Còn tiền nhập hàng?

— Tách riêng.

— Tiền lời?

— Cuối tháng mới tính.

Cha gật đầu.

Một lát sau, ông hỏi tiếp:

— Cái việc đăng ký hôm trước, có nghĩa là từ giờ mọi chuyện đều phải rõ ràng hơn đúng không?

Lâm Minh đặt bát xuống.

— Vâng.

— Thế thì phải nhớ một chuyện.

— Chuyện gì ạ?

— Có tên rồi thì cũng có trách nhiệm.

Lâm Minh im lặng.

Cha không nói dài.

— Trước đây con bán vài món hàng, có chuyện gì thì cùng lắm mất một ít tiền. Bây giờ đã có người làm cùng, có khách hàng, có người cung cấp hàng. Tiền đi qua tay nhiều người hơn. Một sai sót không còn chỉ là chuyện của riêng con.

Lâm Minh gật đầu.

— Con hiểu.

— Chưa chắc đã hiểu đâu.

Cha nhìn con trai.

— Đến lúc có chuyện thì mới biết mình hiểu đến đâu.

Lâm Minh không phản bác.

Bởi cậu biết cha nói đúng.

Kiếp trước, cậu từng nhiều lần nghĩ rằng tiền bạc chỉ cần kiếm được là xong.

Sau này mới hiểu, tiền đi cùng trách nhiệm.

Có những khoản tiền kiếm được rất dễ.

Nhưng để chứng minh nó thuộc về ai, đã được sử dụng thế nào, ai chịu trách nhiệm khi có sai sót, lại là chuyện hoàn toàn khác.

Ngày hôm sau, Lâm Minh đem một tập giấy về kho.

Cậu bảo Hùng ngồi xuống.

— Từ giờ mỗi lần nhập hàng, em ký vào đây.

Hùng hơi ngạc nhiên.

— Trước giờ em vẫn ghi mà.

— Ghi khác. Ký khác.

— Có cần thiết không anh?

— Có.

Lâm Minh chỉ vào từng dòng.

— Hàng nhận bao nhiêu, tình trạng thế nào, thiếu gì không. Sau này có vấn đề thì còn biết nó xảy ra ở đâu.

Hùng cầm tờ giấy lên xem.

— Anh làm như công ty lớn ấy.

— Không lớn mới càng phải rõ.

Hùng cười.

— Vậy em ký.

Lâm Minh cũng cười theo.

Cậu không muốn biến một cái kho nhỏ thành nơi đầy giấy tờ.

Nhưng cậu bắt đầu hiểu một điều rất đơn giản.

Quy mô càng nhỏ thì sai lầm càng ít chỗ để che.

Một món hàng mất đi đã ảnh hưởng đến lợi nhuận.

Một khoản tiền ghi sai có thể khiến cả sổ sách lệch.

Một lời hứa với khách không thực hiện được có thể làm mất một khách hàng.

Một thỏa thuận chỉ nói bằng miệng, đến lúc hai bên nhớ khác nhau, chẳng ai biết ai đúng.

Trước đây, Lâm Minh coi những thứ ấy là chuyện phụ.

Bây giờ, chúng bắt đầu trở thành một phần của công việc.

Buổi chiều, một khách quen gọi điện.

Đơn hàng lần này lớn hơn bình thường.

Lâm Minh ghi lại yêu cầu rồi báo giá.

Khách hỏi:

— Bao giờ giao được?

— Nếu đúng loại hàng anh cần thì sáng mai.

— Được. Tôi chuyển tiền trước một phần.

Lâm Minh khựng lại.

— Anh chuyển vào tài khoản nào?

Khách đọc số tài khoản.

Lâm Minh lấy sổ kiểm tra.

Đó là tài khoản dùng cho việc kinh doanh.

Cậu ghi rõ số tiền khách chuyển, số tiền còn lại, thời gian giao hàng.

Sau khi cúp máy, Lâm Minh ngồi yên vài giây.

Chỉ một cuộc điện thoại.

Chỉ một khoản tiền.

Nhưng lần đầu tiên cậu cảm nhận rõ ràng rằng mình đang đứng ở phía bên kia của một giao dịch thực sự.

Không còn là chuyện học sinh mua đi bán lại vài món đồ kiếm thêm tiền.

Có tiền của người khác.

Có lời hứa của mình.

Có hàng hóa phải giao.

Có thời hạn phải thực hiện.

Có những thứ nếu làm sai, không thể chỉ nói một câu:

“Em xin lỗi.”

Tối đó, Lâm Minh nói chuyện với cha thêm một lần.

— Bố.

— Ừ?

— Nếu sau này công việc lớn hơn thì mình phải làm thế nào?

Cha đang xem tivi, quay sang.

— Lớn đến mức nào?

— Con cũng chưa biết.

— Chưa biết thì đừng lo chuyện chưa xảy ra.

Lâm Minh bật cười.

— Nhưng con muốn chuẩn bị trước.

Cha tắt tiếng tivi.

— Chuẩn bị thì được. Nhưng chuẩn bị không có nghĩa là làm cho nó phức tạp lên.

Lâm Minh im lặng nghe.

— Việc gì cần giấy tờ thì làm giấy tờ. Tiền nào của công việc thì ghi rõ. Tiền nào của gia đình thì đừng lấy lẫn vào. Ai làm việc gì thì phải rõ. Có vay thì ghi nợ. Có mua bán thì giữ chứng từ.

Cha dừng lại một chút.

— Còn chuyện pháp lý, chỗ nào không biết thì hỏi người biết.

Lâm Minh gật đầu.

Câu cuối cùng khiến cậu nhớ rất lâu.

Không biết thì hỏi.

Không phải cứ có ký ức của kiếp trước là biết tất cả.

Cậu biết Bitcoin.

Biết một số cơ hội trong tương lai.

Biết những ngành công nghệ sẽ phát triển.

Nhưng pháp luật, hợp đồng, thuế, trách nhiệm và vô số quy định cụ thể của đời sống hiện tại vẫn là những thứ cậu phải học từng bước.

Ký ức không thể thay thế kiến thức.

Đêm đó, Lâm Minh mở cuốn sổ kế hoạch.

Trang đầu tiên vẫn là những con số về tiền.

Cậu lật sang một trang mới.

Viết bốn dòng:

Tiền của mình.

Tiền của công việc.

Tiền của gia đình.

Tiền của người khác.

Cậu nhìn bốn dòng ấy thật lâu.

Trước đây, với một người mới bắt đầu kiếm tiền, tất cả rất dễ bị trộn lẫn.

Có tiền thì tưởng mình có thể tiêu.

Có lợi nhuận thì tưởng đó là tiền nhàn rỗi.

Có vốn thì tưởng đó là tiền của mình.

Nhưng bây giờ Lâm Minh hiểu:

Tiền nằm trong tay mình không có nghĩa tất cả đều thuộc về mình.

Một khoản khách hàng chuyển trước vẫn có nghĩa vụ phải giao hàng.

Một khoản vốn dành cho việc nhập hàng không phải tiền để mua thứ mình thích.

Một khoản tiền gia đình giao cho mình càng không thể tùy tiện đem đi đầu tư.

Và một khi đã có người cùng làm, trách nhiệm cũng không còn nằm trong đầu mình nữa.

Nó phải được biến thành quy trình.

Thành giấy tờ.

Thành cách làm.

Thành nguyên tắc.

Lâm Minh đặt bút xuống.

Ngoài cửa sổ, tiếng xe máy thưa dần.

Ngày mai vẫn phải đến trường.

Kho vẫn mở.

Hùng vẫn đến làm.

Đơn hàng vẫn phải giao.

Bitcoin vẫn nằm im ở nơi cậu cất giữ.

Không có gì xảy ra lớn lao.

Nhưng Lâm Minh biết mình vừa bước qua một ranh giới rất nhỏ.

Ngày trước, kiếm tiền với cậu giống một trò chơi.

Làm tốt thì kiếm được.

Làm sai thì mất một ít.

Thua thì làm lại.

Bây giờ thì khác.

Khi tiền của người khác bắt đầu đi qua tay mình, khi có người làm cùng, khi một cái tên đã được đăng ký và khi mỗi lời hứa đều có thể trở thành trách nhiệm—

đó không còn là trò chơi nữa.

--=---

PLS FOLLOW KÊNH ĐỂ THEO DÕI CÁC CHƯƠNG TIẾP THEO…

---=---