Chương 118 — Công nghệ và tiền bạc
Buổi sáng hôm sau, Lâm Minh đến trường sớm hơn thường lệ.
Trong cặp hắn có một cuốn vở mới.
Không phải vở bài tập.
Trang đầu tiên chỉ có hai chữ hắn viết rất lớn:
Bitcoin.
Bên dưới, hắn chia trang giấy thành hai cột.
Một bên viết:
Công nghệ.
Bên còn lại:
Tiền bạc.
Lâm Minh nhìn hai chữ ấy hồi lâu.
Mấy ngày qua, hắn đã đọc khá nhiều.
Càng đọc, hắn càng phát hiện mình đang nhìn Bitcoin từ hai phía khác nhau.
Một phía là tiền.
Một phía là công nghệ.
Trước đây, hai thứ ấy trong đầu hắn gần như tách biệt.
Máy tính là máy tính.
Tiền là tiền.
Phần mềm giúp người ta làm việc.
Ngân hàng giữ tiền.
Cửa hàng bán hàng.
Doanh nghiệp kiếm lợi nhuận.
Nhưng Bitcoin lại đặt chúng lên cùng một đường.
Một hệ thống công nghệ có thể được dùng để chuyển giá trị.
Ý nghĩ ấy khiến Lâm Minh thấy thú vị hơn cả chuyện giá Bitcoin có thể tăng hay giảm.
Tiết học đầu tiên bắt đầu.
Lâm Minh vẫn nghe giảng.
Nhưng đến lúc thầy giáo viết một bài toán lên bảng, hắn chợt liên tưởng đến một chuyện khác.
Trong máy tính, mọi thứ đều phải có quy tắc.
Một chương trình không thể hôm nay hiểu một lệnh theo cách này, ngày mai lại hiểu theo cách khác.
Dữ liệu muốn xử lý được phải có cấu trúc.
Muốn nhiều máy tính cùng làm việc với nhau, chúng phải hiểu cùng một giao thức.
Đó là điều hắn từng học.
Trước đây, hắn chỉ coi nó là kiến thức kỹ thuật.
Bây giờ nhìn Bitcoin, hắn mới thấy một nguyên tắc tương tự đang được đưa sang một lĩnh vực hoàn toàn khác.
Tiền cũng cần quy tắc.
Nếu hai người giao dịch trực tiếp với nhau, họ phải thống nhất được:
Ai gửi.
Gửi bao nhiêu.
Gửi cho ai.
Giao dịch có hợp lệ hay không.
Và làm thế nào để những người khác trong mạng lưới biết rằng giao dịch đó là thật.
Lâm Minh cúi xuống vở.
Không biết từ lúc nào, hắn đã viết:
Phần mềm = quy tắc cho máy tính.
Bitcoin = quy tắc cho việc chuyển giá trị trên mạng.
Hắn nhìn hai dòng chữ.
Rồi tự gạch dưới dòng thứ hai.
Không hoàn toàn giống nhau.
Nhưng ý tưởng phía sau khiến hắn liên tưởng.
Một hệ thống lớn không thể chỉ dựa vào ý muốn của từng người.
Nó cần quy tắc.
Giờ ra chơi.
Trần Hạo ngồi xuống bên cạnh.
“Mày lại nghiên cứu cái đấy?”
“Ừ.”
“Có gì mới không?”
Lâm Minh suy nghĩ.
“Có.”
“Gì?”
“Có lẽ tao đang nhìn nó sai.”
Trần Hạo nhướng mày.
“Sai thế nào?”
“Trước đây tao nghĩ nó là một loại tiền.”
“Thì chẳng phải à?”
“Có thể.”
“Lại có thể.”
Lâm Minh cười.
“Nhưng phía sau nó còn là một hệ thống công nghệ.”
Trần Hạo nhìn hắn.
“Tiền thì liên quan gì đến công nghệ?”
“Rất nhiều.”
“Ví dụ?”
Lâm Minh lấy cuốn vở ra.
“Ví dụ ngân hàng.”
“Ừ.”
“Ngân hàng cũng dùng máy tính để quản lý tài khoản, chuyển tiền, lưu giao dịch.”
“Đúng.”
“Vậy nếu một hệ thống có thể làm một phần việc tương tự mà không cần một ngân hàng duy nhất đứng giữa thì sao?”
Trần Hạo im lặng.
Lâm Minh nói tiếp:
“Đấy là thứ tao đang tìm hiểu.”
Trần Hạo nhìn những dòng chữ trong vở.
Một lúc sau hắn hỏi:
“Thế có làm được thật không?”
“Chưa biết.”
“Vậy vẫn nghiên cứu?”
“Ừ.”
“Đúng là mày.”
Trần Hạo lắc đầu.
Nhưng lần này hắn không cười nhạo.
Có lẽ hắn đã nhận ra Lâm Minh không còn chỉ quan tâm đến việc kiếm tiền từ Bitcoin.
Buổi chiều, Lâm Minh về nhà.
Hắn mở lại những kiến thức cũ.
Có những thứ đã lâu không dùng đến nên phải nhớ lại.
Cách dữ liệu được lưu trữ.
Cách các máy tính giao tiếp.
Cách một chương trình nhận dữ liệu rồi xử lý theo những quy tắc đã định.
Những kiến thức ấy không giúp hắn hiểu Bitcoin ngay lập tức.
Nhưng chúng cho hắn một điểm tựa.
Hắn không còn nhìn những thuật ngữ trên màn hình như một đống chữ xa lạ.
Khi đọc về mạng ngang hàng, hắn nghĩ đến việc các máy tính có thể trao đổi trực tiếp.
Khi đọc về chữ ký điện tử, hắn liên tưởng đến việc một người phải chứng minh quyền thực hiện giao dịch.
Khi đọc về dữ liệu giao dịch được nối thành chuỗi, hắn nghĩ đến cách hệ thống có thể giữ lại lịch sử.
Mỗi lần hiểu thêm một chút, hắn lại thấy Bitcoin bớt thần bí.
Nó vẫn khó.
Nhưng không còn xa lạ.
Đến tối, Lâm Minh lấy một tờ giấy lớn.
Hắn viết ở giữa:
CÔNG NGHỆ
Một bên là:
Mạng lưới
Dữ liệu
Mật mã
Giao thức
Xác nhận
Bên kia viết:
TIỀN
Sở hữu
Chuyển giao
Giá trị
Trao đổi
Hắn nối từng cặp bằng những đường mũi tên.
Mạng lưới → trao đổi.
Mật mã → quyền kiểm soát.
Dữ liệu → lịch sử giao dịch.
Giao thức → quy tắc.
Xác nhận → niềm tin.
Lâm Minh nhìn tờ giấy.
Đột nhiên hắn hiểu ra một điều.
Bitcoin không lấy công nghệ đặt cạnh tiền bạc.
Nó dùng công nghệ để giải quyết một số vấn đề vốn thuộc về tiền bạc.
Đó là điểm hắn thấy hấp dẫn nhất.
Hắn ngồi xuống.
Không hiểu sao trong lòng có một cảm giác giống như vừa tìm được một bài toán hay.
Lâm Minh nhớ đến công việc bán hàng của mình.
Thực ra những ngày qua hắn đã sử dụng công nghệ để kiếm tiền mà không nhận ra.
Tìm khách hàng trên Internet.
Đăng sản phẩm.
Trao đổi với người mua.
Ghi lại đơn hàng.
Tính toán chi phí.
Theo dõi tiền.
Công nghệ giúp hắn tiếp cận khách hàng nhanh hơn cách bán hàng truyền thống.
Nhưng cuối cùng, tiền vẫn phải đi qua những phương thức quen thuộc.
Lâm Minh nhìn màn hình.
Nếu Internet có thể thay đổi cách người ta tìm kiếm thông tin…
Có thể thay đổi cách người ta giao tiếp…
Có thể thay đổi cách người ta mua bán…
Thì liệu nó có thể thay đổi cách người ta chuyển giá trị hay không?
Đó là câu hỏi khiến hắn ngồi yên.
Không phải vì hắn đã có đáp án.
Mà vì hắn bắt đầu nhìn thấy một khả năng.
Hắn mở cuốn sổ.
Trang mới.
Lâm Minh viết:
Kinh nghiệm công nghệ của mình có thể giúp mình hiểu Bitcoin nhanh hơn một chút.
Sau đó hắn gạch chữ “nhanh hơn” rồi sửa thành:
Kinh nghiệm công nghệ giúp mình có một cách nhìn khác về Bitcoin.
Hắn thấy câu sau đúng hơn.
Hắn không phải lập trình viên thiên tài.
Càng không phải chuyên gia mật mã.
Có những phần hắn vẫn đọc mà không hiểu.
Có những khái niệm hắn phải tìm lại từ đầu.
Nhưng hắn từng sống với máy tính đủ lâu để biết rằng một hệ thống tốt không chỉ nằm ở giao diện bên ngoài.
Thứ quan trọng thường nằm phía sau.
Một phần mềm bán hàng nhìn từ bên ngoài chỉ là vài ô nhập liệu.
Nhưng bên trong có cơ sở dữ liệu.
Có quy trình.
Có quyền truy cập.
Có xử lý lỗi.
Có những quy tắc mà người dùng bình thường chẳng bao giờ nhìn thấy.
Bitcoin cũng vậy.
Nhìn bên ngoài là một đơn vị giá trị.
Nhưng phía sau nó là cả một hệ thống.
Lâm Minh bắt đầu thấy sự tương đồng ấy.
Gần mười giờ tối.
Hắn ngồi tính toán một số chuyện liên quan đến công việc kinh doanh.
Doanh thu.
Chi phí.
Tiền vốn.
Lợi nhuận.
Những con số quen thuộc.
Hắn bất chợt nhận ra mình đang làm một việc rất giống với cách mình nghiên cứu Bitcoin.
Đều là tìm mối quan hệ giữa các yếu tố.
Tiền không tự nhiên sinh ra.
Muốn có lợi nhuận phải có sản phẩm, khách hàng, chi phí và dòng tiền.
Một hệ thống công nghệ cũng không tự nhiên vận hành.
Nó cần quy tắc, dữ liệu, con người và cơ chế phối hợp.
Lâm Minh dựa lưng vào ghế.
Hai thứ tưởng như rất khác nhau.
Nhưng càng nhìn, hắn càng thấy chúng có điểm chung.
Đều cần một hệ thống.
Và một hệ thống tốt có thể tạo ra những thay đổi mà từng cá nhân riêng lẻ khó làm được.
Lâm Minh không vì phát hiện ấy mà lập tức nghĩ đến chuyện xây dựng một công ty Bitcoin.
Hắn cũng không nghĩ mình đã nhìn thấy tương lai.
Hắn chỉ đơn giản cảm thấy hứng thú.
Rất lâu rồi hắn mới có cảm giác này.
Một thứ vừa liên quan đến tiền bạc, vừa liên quan đến công nghệ.
Hai lĩnh vực hắn đều từng tiếp xúc.
Nhưng chưa bao giờ nghĩ chúng có thể gặp nhau theo cách này.
Hắn đóng cuốn sổ.
Trước khi đi ngủ, hắn viết một câu cuối cùng:
Nếu Bitcoin thành công, giá trị của nó có thể không chỉ nằm ở đồng tiền.
Hắn suy nghĩ rồi viết tiếp:
Có thể nằm ở cách công nghệ thay đổi cách con người trao đổi giá trị.
Lâm Minh nhìn câu ấy.
Không chắc.
Chỉ là một suy nghĩ.
Nhưng lần đầu tiên, hắn không còn nhìn Bitcoin đơn thuần như một khoản đầu tư.
Nó bắt đầu trở thành một thứ đáng để hắn học.
Và biết đâu—
Một ngày nào đó, những kiến thức công nghệ mà hắn từng học, những kinh nghiệm kiếm tiền mà hắn đang tích lũy, và thứ Bitcoin nhỏ bé đang nằm trong tay hắn sẽ gặp nhau ở một điểm nào đó.
Hắn chưa biết điểm ấy ở đâu.
Cũng chưa cần biết.
Hiện tại, Lâm Minh chỉ cần tiếp tục học.
Bởi hắn hiểu một điều rất đơn giản:
Tiền có thể khiến người ta chú ý đến Bitcoin.
Nhưng công nghệ mới là thứ khiến hắn muốn ở lại để tìm hiểu.
--=---
PLS FOLLOW KÊNH ĐỂ THEO DÕI CÁC CHƯƠNG TIẾP THEO…
---=---