Chương 171 — Người anh lớn
Lâm Minh gặp ông lần đầu vào một buổi chiều cuối tuần.
Không phải trong một cuộc hội thảo.
Cũng không phải ở một nơi sang trọng.
Chỉ là một quán cà phê nhỏ nằm trên con phố khá đông người qua lại.
Hôm ấy Lâm Minh đi cùng Quang để trao đổi về một lô hàng mới.
Quang đến sớm hơn hắn.
Bên cạnh Quang có một người đàn ông khoảng ngoài bốn mươi.
Tóc đã điểm bạc ở hai bên thái dương.
Áo sơ mi đơn giản, quần tối màu, không đeo thứ gì quá nổi bật.
Ông đang ngồi đọc một tờ báo.
Quang giới thiệu:
— Đây là anh Thành.
Người đàn ông ngẩng lên.
— Còn đây là cậu Minh mà chú nói?
Quang gật đầu.
— Vâng.
Anh Thành nhìn Lâm Minh từ đầu đến chân.
Không có vẻ coi thường.
Nhưng cũng không có vẻ đặc biệt chú ý.
Ông chỉ hỏi:
— Cậu bao nhiêu tuổi?
— Dạ, mười bảy.
Anh Thành hơi ngạc nhiên.
— Mười bảy mà đã làm ăn?
Lâm Minh cười.
— Em bán hàng nhỏ thôi anh.
Ông gật đầu.
— Bán nhỏ thì tốt.
Lâm Minh không hiểu.
Anh Thành đặt tờ báo xuống.
— Làm nhỏ mà biết mình đang làm gì còn hơn làm lớn mà không biết tiền đi đâu.
Câu nói ấy khiến Lâm Minh chú ý.
Quang và anh Thành nói chuyện về nguồn hàng.
Lâm Minh ngồi nghe.
Anh Thành không hỏi nhiều về việc hắn kiếm được bao nhiêu.
Ông hỏi:
— Cậu bán cho ai?
Lâm Minh trả lời.
— Khách lẻ là chính. Gần đây có thêm vài khách lấy số lượng lớn.
— Có khách quay lại không?
— Có.
— Bao nhiêu phần trăm?
Lâm Minh không có con số chính xác.
Anh Thành gật đầu.
— Vậy về nhà tính.
Lâm Minh hơi ngượng.
Ông không nói gì thêm.
Một lát sau, anh Thành hỏi:
— Cậu có biết khách cũ đáng giá hơn khách mới không?
— Dạ... vì khách cũ đã biết mình bán hàng thế nào.
— Đúng một nửa.
Lâm Minh chờ.
— Nửa còn lại là chi phí để có được một khách mới thường cao hơn việc giữ một khách đã tin mình. Nhưng đừng chỉ nhìn vào chuyện bán được hàng. Phải biết vì sao người ta quay lại.
Lâm Minh gật đầu.
Anh Thành cầm ly cà phê.
— Hàng đúng?
— Dạ.
— Giá rõ?
— Dạ.
— Giao đúng hẹn?
— Cố gắng đúng.
Anh Thành cười.
— Không phải “cố gắng”. Là phải biết mình có làm được không rồi mới hứa.
Lâm Minh im lặng.
Câu ấy đánh trúng điều hắn đang học.
Một lúc sau, câu chuyện chuyển sang vốn.
Anh Thành hỏi:
— Cậu có vay tiền để nhập hàng không?
— Không.
— Tại sao?
— Em chưa đủ kinh nghiệm để dùng tiền của người khác.
Anh Thành nhìn hắn vài giây.
— Tốt.
Chỉ một chữ.
Nhưng ông nói rất nghiêm túc.
— Khi chưa hiểu rõ vòng quay của tiền mà đã đi vay để tăng hàng, doanh thu càng lớn đôi khi càng chết nhanh.
Lâm Minh nhớ ngay đến những ngày vừa qua.
Hàng nằm trong kho.
Tiền bị mắc lại.
Nếu khoản tiền đó là tiền vay thì áp lực sẽ khác hoàn toàn.
Anh Thành tiếp tục:
— Vay tiền không xấu. Nhưng vay tiền để che một mô hình chưa hiểu rõ thì nguy hiểm.
Lâm Minh hỏi:
— Khi nào mới nên vay?
Anh Thành không trả lời ngay.
Ông suy nghĩ rồi nói:
— Khi cậu biết khá rõ tiền vay sẽ đi đâu, bao lâu quay về, nếu chậm hơn dự kiến thì lấy tiền đâu trả, và tệ nhất xảy ra thì cậu mất gì.
Lâm Minh lấy điện thoại ra.
Anh Thành nhìn thấy nhưng không nói gì.
Lâm Minh mở ghi chú.
Hắn gõ từng ý.
Tiền đi đâu?
Bao lâu quay về?
Nếu chậm thì sao?
Nếu thất bại thì mất gì?
Anh Thành nhìn hắn.
— Cậu có thói quen ghi lại à?
— Dạ.
— Tốt.
Ông cười.
— Người làm ăn lâu năm không phải người nhớ được mọi thứ. Là người biết thứ gì cần phải ghi.
Quang lúc này mới lên tiếng:
— Cậu Minh gần đây vừa gặp một đơn hàng khá lớn.
Anh Thành quay sang.
— Lớn thế nào?
Lâm Minh kể sơ qua.
Doanh thu tăng mạnh.
Phải nhập hàng trước.
Một phần hàng sau đó bán chậm.
Tiền bị mắc trong kho.
Anh Thành nghe hết.
Không cười.
Cũng không trách.
Ông chỉ hỏi:
— Cuối cùng cậu mất tiền không?
— Không.
— Thiếu tiền không?
— Có lúc hơi căng.
— Có phải vay không?
— Không.
— Có ảnh hưởng tiền sinh hoạt gia đình không?
— Không.
Anh Thành gật đầu.
— Vậy là một bài học khá rẻ.
Lâm Minh ngạc nhiên.
— Rẻ ạ?
— Nếu sau lần này cậu hiểu được dòng tiền thì khoản hàng tồn đó chính là học phí.
Ông đặt ly xuống.
— Điều đáng sợ không phải là một lần nhập sai.
— Mà là nhập sai xong vẫn tưởng mình đúng.
Lâm Minh không nói gì.
Anh Thành nhìn ra ngoài đường.
— Làm ăn lâu dài không tránh được sai.
— Nhưng phải sai trong khả năng chịu được.
Câu nói ấy khiến Lâm Minh nhớ đến nguyên tắc hắn từng đặt ra cho Bitcoin.
Chỉ dùng số tiền có thể chấp nhận mất.
Hắn chợt nhận ra nguyên tắc ấy không chỉ dành cho Bitcoin.
Kinh doanh cũng vậy.
Mỗi quyết định đều phải có giới hạn rủi ro.
Anh Thành hỏi:
— Cậu muốn làm lớn không?
Lâm Minh suy nghĩ.
— Có.
— Bao giờ?
— Em chưa biết.
Anh Thành cười.
— Trả lời vậy mới được.
Lâm Minh nhìn ông.
— Sao ạ?
— Vì người trẻ thường nghĩ muốn làm lớn thì phải làm thật nhanh.
Ông chỉ ra ngoài đường.
— Nhưng kinh doanh không giống chạy một đoạn đường ngắn. Cậu chạy nhanh mà không biết mình còn bao nhiêu sức thì đến giữa đường là hết.
Lâm Minh gật đầu.
— Vậy phải làm thế nào?
— Làm cái nhỏ cho thật chắc.
— Rồi?
— Cái nhỏ chạy được thì tăng lên một chút.
— Rồi lại tăng?
— Đúng.
Anh Thành nhìn thẳng vào hắn.
— Nhưng mỗi lần tăng phải biết mình đang tăng cái gì.
Ông đếm trên ngón tay.
— Doanh thu?
— Vốn?
— Khách hàng?
— Nhân sự?
— Hay rủi ro?
Lâm Minh ngồi im.
Anh Thành nói tiếp:
— Đừng nói “công ty tôi lớn hơn năm ngoái” chỉ vì doanh thu tăng. Có khi doanh thu tăng gấp đôi mà nợ cũng tăng gấp ba, hàng tồn tăng gấp bốn.
Ông cười.
— Lúc ấy chỉ có cái bảng doanh thu là đẹp.
Lâm Minh cũng cười.
Cuộc nói chuyện kéo dài hơn một giờ.
Anh Thành không kể thành tích.
Không nói mình từng kiếm được bao nhiêu tiền.
Ông nói về những lần khách nợ tiền.
Những lần nhập hàng quá tay.
Những lần tin nhầm người.
Những lần tưởng một món hàng bán tốt sẽ bán tốt mãi.
Và cả những lần ông từ chối một cơ hội tưởng như rất ngon chỉ vì không đủ khả năng kiểm soát rủi ro.
Lâm Minh nghe rất chăm chú.
Có một câu hắn nhớ nhất.
Anh Thành nói:
— Làm ăn lâu dài, người ta mua của cậu không chỉ vì món hàng.
— Họ mua vì họ biết lần sau gọi cậu vẫn nghe máy.
Lâm Minh nhìn ông.
— Chữ tín?
— Đúng.
Anh Thành gật đầu.
— Tiền kiếm được một lần không nói lên nhiều điều. Người ta có muốn làm việc với cậu lần thứ hai hay không mới đáng để ý.
Lâm Minh nghĩ đến Tuấn.
Rồi Quang.
Hai người có cách làm việc khác nhau.
Nhưng cả hai đều đang dần đánh giá hắn qua cách hắn giữ lời, thanh toán và xử lý công việc.
Hắn bắt đầu hiểu vì sao quan hệ với nhà cung cấp lại quan trọng đến vậy.
Trước khi rời quán, anh Thành hỏi:
— Cậu có định bỏ học để làm ăn không?
— Không.
— Tốt.
Ông đứng dậy.
— Học tiếp đi.
Lâm Minh hơi bất ngờ.
Anh Thành cười:
— Tôi không bảo cậu chỉ đi học mà không làm ăn.
— Nhưng mười bảy tuổi thì vốn lớn nhất của cậu chưa phải tiền.
Lâm Minh hỏi:
— Là gì ạ?
Anh Thành chỉ vào đầu hắn.
— Khả năng học.
Rồi ông chỉ vào quyển sổ trong tay Lâm Minh.
— Và khả năng sửa sai.
Ông nói:
— Tiền mất còn kiếm lại được.
— Nhưng nếu mười bảy tuổi đã bỏ mất khả năng học chỉ vì kiếm được một ít tiền, đến lúc muốn quay lại thì khó hơn nhiều.
Lâm Minh gật đầu.
Câu nói ấy không khác lời cha hắn từng nói.
Nhưng nghe từ một người ngoài gia đình, từng trải qua nhiều năm kinh doanh, nó lại có một trọng lượng khác.
Trên đường về, Lâm Minh không nghĩ đến chuyện làm giàu.
Hắn nghĩ về những điều anh Thành vừa nói.
Làm nhỏ cho chắc.
Biết tiền đang ở đâu.
Đừng vay để che một mô hình chưa hiểu.
Mỗi lần tăng quy mô phải biết mình đang tăng cái gì.
Sai trong khả năng chịu được.
Giữ chữ tín.
Đừng bỏ học chỉ vì kiếm được tiền.
Hắn dừng xe trước kho.
Hùng đang đóng hàng.
Lâm Minh nhìn cậu một lúc.
Rồi bước vào.
— Hùng.
— Dạ?
— Từ tuần này mình theo dõi thêm thời gian hàng nằm trong kho nhé.
Hùng gật đầu.
— Vâng.
Lâm Minh mở sổ.
Một dòng mới được thêm vào bảng.
Ngày nhập.
Ngày bán.
Số ngày tồn.
Hắn không biết cuộc gặp hôm nay sẽ ảnh hưởng đến mình bao lâu.
Có thể vài tháng.
Có thể vài năm.
Nhưng hắn biết một điều.
Anh Thành không cho hắn một công thức làm giàu.
Ông chỉ cho hắn nhìn việc kinh doanh bằng một con mắt khác.
Không nhìn vào việc hôm nay kiếm được bao nhiêu.
Mà nhìn xem:
Ngày mai mình còn đủ sức để làm tiếp hay không.
Lâm Minh đóng sổ.
Ngoài kia, đường phố vẫn đông.
Cửa hàng nhỏ vẫn còn nguyên.
Kho hàng vẫn chưa lớn hơn.
Doanh thu cũng chưa biến thành một con số khổng lồ.
Nhưng trong đầu hắn vừa có thêm một thứ.
Một cách nghĩ mới.
Và đôi khi, đối với một người mười bảy tuổi đang bắt đầu bước vào thương trường, đó mới là thứ đáng giá nhất mà một người đi trước có thể cho.
--=---
PLS FOLLOW KÊNH ĐỂ THEO DÕI CÁC CHƯƠNG TIẾP THEO…
---=---