Chương 162 — Bài toán quy mô

Sáng hôm sau, Lâm Minh vẫn đi học như mọi ngày.

Nhưng trong cặp sách của hắn có thêm một cuốn sổ nhỏ.

Cuốn sổ ấy vốn dùng để ghi những việc liên quan đến bán hàng.

Hôm nay, ngay trang đầu tiên, hắn viết một dòng rất lớn:

BÀI TOÁN QUY MÔ

Hắn nhìn bốn chữ ấy một lúc.

Tối qua, hắn đã nhận ra vấn đề.

Cách bán hàng hiện tại có thể kiếm tiền.

Nhưng nếu muốn bán nhiều hơn, hắn không thể chỉ đơn giản là làm nhiều hơn.

Làm nhiều hơn đồng nghĩa với nhiều hàng hơn, nhiều đơn hơn, nhiều cuộc gọi hơn, nhiều lần kiểm tra hơn.

Nếu tất cả cuối cùng đều quay trở lại trên vai hắn, thì quy mô càng lớn, hắn càng bận.

Đó không phải tăng trưởng.

Đó chỉ là tự làm mình bận hơn.

Lâm Minh gấp sổ lại.

Hắn chưa có câu trả lời.

Nhưng lần này hắn không vội.

Sau giờ học, hắn đến kho sớm hơn thường lệ.

Hùng đang ngồi kiểm lại mấy thùng hàng vừa nhập.

— Anh Hùng.

— Vâng?

— Anh làm một mình có ổn không?

Hùng ngẩng lên.

— Việc gì?

— Nếu hàng tăng gấp đôi.

Hùng suy nghĩ.

— Chắc phải có thêm người.

— Thêm một người là đủ?

— Chưa chắc.

— Vì sao?

Hùng chỉ vào mấy thùng hàng.

— Hàng tăng thì chỗ để hàng cũng phải tăng. Đóng gói tăng. Kiểm hàng tăng. Giao hàng tăng. Nếu chỉ thêm người mà kho vẫn thế thì cũng chẳng giải quyết được hết.

Lâm Minh gật đầu.

Hắn không ngờ câu trả lời lại đơn giản như vậy.

Quy mô không chỉ là thêm hàng.

Nó kéo theo tất cả những thứ phía sau.

Hàng hóa.

Kho.

Người.

Đóng gói.

Giao nhận.

Tiền vốn.

Thời gian.

Sai sót.

Khách hàng.

Và quan trọng nhất là dòng tiền.

Lâm Minh lấy sổ ra.

Hắn viết:

Tăng hàng → cần vốn.

Tăng đơn → cần người.

Tăng người → tăng chi phí.

Tăng kho → tăng chi phí.

Tăng khách → tăng việc chăm sóc.

Sau đó hắn thêm một dòng:

Tăng quy mô nhưng không kiểm soát được = tăng rủi ro.

Hắn khoanh tròn câu cuối.

Buổi chiều hôm ấy, Lâm Minh không nhập thêm hàng.

Hắn ngồi tính.

Nếu đang có một lượng vốn nhất định, hắn có thể nhập thêm bao nhiêu?

Nếu nhập hết tiền vào hàng, chuyện gì xảy ra khi khách thanh toán chậm?

Nếu hàng bán chậm hơn dự kiến thì sao?

Nếu một sản phẩm đang bán tốt bỗng nhiên không còn người mua?

Nếu phải trả tiền cho Hùng, tiền thuê kho và các chi phí khác nhưng tiền bán hàng chưa về đủ?

Hắn nhận ra một điều.

Trước đây, mỗi lần nghĩ đến mở rộng, hắn thường nghĩ:

Có thêm tiền → nhập thêm hàng → bán thêm → kiếm thêm.

Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.

Tiền bỏ vào hàng không còn nằm trong tay hắn.

Hàng nằm trong kho.

Hàng phải chờ bán.

Bán rồi lại phải chờ thu tiền.

Thu được tiền mới quay vòng tiếp.

Nếu một mắt xích gặp vấn đề, cả vòng quay sẽ chậm lại.

Lâm Minh lấy máy tính ra.

Hắn không tính một con số thật lớn.

Chỉ lấy tình hình hiện tại làm ví dụ.

Nếu hiện tại có thể duy trì một lượng hàng nhất định với mức vốn an toàn, hắn không nhất thiết phải lập tức tăng gấp đôi.

Có thể tăng hai mươi phần trăm.

Theo dõi.

Nếu hàng bán được, tiền quay về đúng kế hoạch, chi phí không vượt dự kiến, mới tăng tiếp.

Hắn viết:

Không nhảy từ 1 lên 10.

Thử từ 1 lên 1,2.

Rồi theo dõi.

Lâm Minh nhìn con số 1,2, bật cười.

Nghe chẳng có gì hào hùng.

Nhưng hắn thích nó.

Bởi vì 1,2 vẫn nằm trong khả năng kiểm soát.

Tối đó, Trần Hạo đến kho.

Hạo vừa bước vào đã nhìn thấy Lâm Minh đang ngồi giữa một đống giấy.

— Mày làm gì thế?

— Tính xem có nên nhập thêm hàng không.

— Thế nhập đi.

Lâm Minh ngẩng đầu.

— Dễ thế à?

— Có khách thì nhập.

— Nếu bán không hết?

— Thì bán tiếp.

— Nếu tiền bị nằm trong hàng?

Trần Hạo im lặng.

Lâm Minh cười.

— Tao đang hỏi thật.

Hạo kéo ghế ngồi xuống.

— Thế mày định thế nào?

— Tao muốn tăng.

— Nhưng?

— Tăng từng bước.

Trần Hạo suy nghĩ.

— Mày sợ mất tiền?

— Không hẳn.

— Thế sợ gì?

Lâm Minh nhìn những thùng hàng bên cạnh.

— Tao sợ mình tưởng đang lớn lên nhưng thực ra chỉ đang ôm nhiều hàng hơn.

Trần Hạo im vài giây.

Sau đó gật đầu.

— Câu này được.

Lâm Minh tiếp tục:

— Một món hàng bán chạy không có nghĩa là phải nhập thật nhiều.

— Ừ.

— Có thể khách chỉ thích nó trong một thời gian.

— Ừ.

— Nếu nhập quá nhiều, vốn bị khóa.

— Ừ.

— Nếu hàng hỏng hoặc lỗi thời thì mất thêm.

Trần Hạo nhìn hắn.

— Mày nghiên cứu cả chuyện hàng lỗi thời à?

— Phải.

— Mày mới bán hàng mà nghĩ xa thế?

Lâm Minh không trả lời ngay.

Hắn không thể nói rằng mình đã từng trải qua một đời người.

Càng không thể nói rằng trong ký ức của hắn, rất nhiều người từng mất tiền chỉ vì nghĩ rằng thứ hôm nay bán được thì ngày mai chắc chắn vẫn bán được.

Hắn chỉ nói:

— Tao không muốn học bằng cách mất hết tiền.

Trần Hạo bật cười.

— Thế thì đúng là nên học trước.

Đêm ấy, Lâm Minh chia việc mở rộng thành ba phần.

Một: hàng hóa.

Chỉ tăng những mặt hàng đã có số liệu bán thực tế.

Không nhập quá sâu chỉ vì cảm giác.

Hai: con người.

Không tuyển người chỉ vì thấy công việc nhiều.

Trước hết phải xác định người đó sẽ giải quyết việc gì.

Nếu Hùng đã có thể xử lý phần kho và đóng gói, người tiếp theo chỉ nên được đưa vào khi khối lượng công việc thực sự vượt khả năng của hai người.

Ba: tiền.

Không lấy toàn bộ tiền đang có để mở rộng.

Phải giữ lại tiền dự phòng.

Phải giữ vốn quay vòng.

Phải có tiền cho những ngày bán chậm.

Hắn nhìn ba dòng chữ.

Sau đó viết thêm:

Không mở rộng bằng tiền mình không hiểu.

Câu này khiến hắn nhớ đến lời cha.

Không vay quá nhiều.

Không lấy tiền gia đình.

Không dùng tiền sinh hoạt để đánh cược.

Cơ hội ngày mai vẫn còn.

Không cần phải dùng toàn bộ sức lực hôm nay để giành lấy tất cả.

Lâm Minh ngồi tựa vào ghế.

Hắn bắt đầu hiểu rằng mở rộng không phải là chuyện làm cho con số lớn lên nhanh nhất.

Mà là làm cho một hệ thống lớn lên mà vẫn chịu được những ngày không thuận lợi.

Ngày hôm sau, hắn quyết định thử nghiệm.

Không tăng gấp đôi.

Không thuê thêm người.

Không đổi kho.

Chỉ tăng lượng nhập của món hàng đang bán ổn thêm một phần nhỏ.

Hắn ghi rõ số lượng.

Số tiền bỏ ra.

Giá vốn.

Giá bán dự kiến.

Thời gian dự kiến bán hết.

Mức tồn kho tối đa.

Nếu quá thời gian mà hàng chưa bán được, hắn sẽ dừng nhập thêm.

Nếu hàng bán nhanh hơn dự kiến, hắn mới xem xét bước tiếp theo.

Lâm Minh đưa tờ giấy cho Hùng.

— Anh giúp tôi theo dõi số này.

Hùng nhìn.

— Theo dõi cái gì?

— Mỗi ngày ghi số lượng bán ra.

— Được.

— Không cần đẹp. Chỉ cần đúng.

Hùng gật đầu.

— Vâng.

Lâm Minh nhìn bảng ghi.

Một thử nghiệm rất nhỏ.

Nhưng lần đầu tiên, hắn không chỉ hỏi:

Hôm nay bán được bao nhiêu?

Hắn bắt đầu hỏi:

Nếu ngày mai bán nhiều hơn thì mình có chịu nổi không?

Buổi tối, hắn về nhà.

Cha đang ngồi xem tivi.

Thấy con trai đi vào, ông hỏi:

— Hôm nay công việc thế nào?

— Vẫn ổn ạ.

— Có nhiều việc hơn không?

Lâm Minh nghĩ một chút.

— Có.

— Thế có định mở rộng không?

Hắn ngạc nhiên.

— Sao bố biết?

Cha cười.

— Nhìn mặt con là biết.

Lâm Minh ngồi xuống cạnh cha.

— Con đang tính. Nhưng chưa muốn làm nhanh.

Cha gật đầu.

— Làm ăn thì phải biết sức mình.

— Vâng.

— Có nhiều người cứ thấy hôm nay bán được là nghĩ ngày mai bán được nhiều hơn. Đến lúc thiếu tiền mới biết hàng nhiều không có nghĩa là tiền nhiều.

Lâm Minh quay sang nhìn cha.

Câu nói ấy rất giống điều hắn vừa nghĩ.

Cha vẫn nhìn màn hình tivi.

— Làm được thì làm. Nhưng đừng vì muốn lớn nhanh mà tự đẩy mình vào chỗ không quay lại được.

Lâm Minh im lặng.

Một lúc sau hắn nói:

— Con hiểu rồi.

Cha không hỏi thêm.

Ông chỉ tiếp tục xem chương trình trên tivi.

Nhưng Lâm Minh lại ghi nhớ câu nói ấy.

Đêm xuống.

Trong phòng, hắn mở cuốn sổ.

Ở trang đầu tiên vẫn là bốn chữ:

BÀI TOÁN QUY MÔ

Bên dưới, hắn viết:

Quy mô không phải cứ thêm hàng.

Quy mô là thêm doanh thu mà vẫn kiểm soát được vốn, người, hàng và rủi ro.

Hắn dừng bút.

Sau đó viết thêm:

Tăng từng bước.

Đo từng bước.

Sai thì sửa.

Không đặt cả công việc vào một lần mở rộng.

Lâm Minh đóng sổ.

Hắn chưa giải được bài toán quy mô.

Nhưng hắn đã hiểu một điều quan trọng.

Một người bán hàng giỏi có thể bán được nhiều hàng.

Một người làm kinh doanh muốn đi xa hơn thì phải học cách xây một hệ thống có thể bán hàng ngay cả khi chính mình không đứng cạnh từng món hàng.

Hiện tại hắn mới chỉ có một căn phòng kho.

Một người giúp việc.

Một lượng khách chưa lớn.

Một số vốn vẫn còn rất nhỏ.

Nhưng chính từ quy mô nhỏ ấy, hắn bắt đầu học cách nghĩ về quy mô lớn.

Không phải bằng tham vọng.

Mà bằng sự kiểm soát.

Ngoài cửa sổ, đêm Hà Nội vẫn bình thường.

Ngày mai hắn vẫn phải đến trường.

Kho vẫn chỉ là một căn phòng.

Hùng vẫn là người giúp việc duy nhất.

Không có bước nhảy nào xảy ra sau một đêm.

Chỉ có một thay đổi rất nhỏ trong đầu Lâm Minh.

Trước đây, hắn nghĩ:

Làm sao bán được nhiều hơn?

Bây giờ hắn bắt đầu nghĩ:

Làm sao để bán được nhiều hơn mà không khiến mọi thứ vượt khỏi tầm tay?

Đó là một câu hỏi khó hơn.

Nhưng cũng là câu hỏi mà một người muốn đi xa không thể tránh khỏi.

--=---

PLS FOLLOW KÊNH ĐỂ THEO DÕI CÁC CHƯƠNG TIẾP THEO…

---=---