Chương 6: Vụ án gánh dầu

Chợ làng buổi sớm mở ra trước mắt Linh như một bức tranh chuyển động không ngừng. Hàng tơ lụa trải những tấm vải mượt trên sạp gỗ, mấy ngón tay thon của người bán miết từng sợi chỉ lụa lên ánh nắng. Bên kia, hàng cá phảng phất mùi tanh, lão bán cá vung tay mặc cả với một mụ khách, tiếng "ba đồng, hai đồng" chạm nhau như dao kề vỏ. Hàng rau xanh mướt, những cọng mồng tơi còn dính sương đêm. Khói bếp từ quán bánh bốc lên trắng đục, thằng bé trai khều lửa, miệng huýt sáo.

Linh đi sau lưng quan Đăng, mắt lướt qua mọi thứ. Đã mấy ngày cô quen cái nhịp này — quan đi trước, lính rải sau, cô lặng lẽ quan sát. Ngay giữa chợ, tiếng khóc đột ngột xé toạc không khí.

"Trâm ngọc của tôi! Kỷ vật duy nhất của nhà tôi, ai lấy mất rồi!"

Một bà cụ quỳ sụp bên sạp tơ, hai tay bấu chặt tà áo, nước mắt chảy dài xuống những nếp nhăn. Đám đông đang chen mua bỗng đổ dồn về một phía, vây kín thành một vòng tròn. Tiếng xì xào dậy lên.

"Cái trâm của bà Tư đấy, quý lắm, ngọc bên trong còn vương tơ bạc."

"Ai mà gan thế, giữa chợ đông thế này mà cũng dám trộm?"

Quan Đăng dừng bước. Ông không vội, chỉ đưa mắt ra hiệu cho lính. Hai tên lính lao tới, dùng vai và chuôi gươm rẽ đám đông sang hai bên, mở một lối trống. Quan bước vào giữa vòng người, tay áo giao lĩnh phất nhẹ.

"Đứng yên." Giọng ông không lớn, nhưng đám đông lập tức im bặt. "Ai là người mất của?"

Bà cụ ngẩng lên, run rẩy chỉ về phía góc chợ. "Quan lớn, con mù không nhìn thấy gì, chỉ nghe tiếng thùng ngã. Rồi khi con quay lại thì trâm đã không còn."

Linh nheo mắt nhìn theo hướng tay bà cụ. Một gã đàn ông ngồi bệt giữa vòng người, đôi mắt đục ngầu vô hồn, hai thùng dầu đổ nghiêng bên cạnh, vũng loang đen ngòm thấm vào đất. Gã mặc áo vải thô lấm lem, tay lấm dầu, đầu cúi gằm.

Lão bán cá bước lên, chỉ tay thẳng vào mặt gã. "Chính mắt tôi thấy hắn mon men chỗ sạp tơ lúc bà Tư quay sang trả tiền! Hắn giả mù để trộm đấy, quan lớn!"

"Giả mù?" Gã gánh dầu run rẩy, đưa đôi tay lấm lem lên trời. "Tôi mù thật mà, quan lớn. Tôi có nhìn thấy gì đâu mà trộm được. Tôi chỉ gánh dầu qua đây, bị người ta xô đẩy nên đổ thùng."

Giọng gã run run, khàn đặc, nghe như sắp khóc. Đám đông bắt đầu xôn xao, có người nhìn gã ái ngại.

"Tội nghiệp, mù mà còn bị vu oan."

"Đánh cho một trận là khai ngay ấy mà!" Một gã đàn ông to con hét lên, đám đông hưởng ứng, chen lấn về phía trước.

Quan Đăng giơ tay. "Dừng lại." Ông quét mắt qua đám đông, ánh nhìn sắc như dao cau. "Ai dám động thủ trước mặt quan phủ, ta cho ăn ba chục roi tại chỗ."

Đám đông lùi lại như bị chặn bởi một bức tường vô hình. Sự im lặng trở lại, chỉ còn tiếng thở dốc của những kẻ vừa định xông lên.

Quan Đăng không vội kết luận. Ông đứng lặng giữa vòng người, để mọi người khai hết.

"Nhà ngươi thấy gì?" Ông hỏi lão bán cá.

"Thưa quan, tôi thấy hắn mon men chỗ bà Tư lúc bà quay sang trả tiền cho khách," lão bán cá khẳng định, giọng to. "Tôi đứng ngay bên cạnh, nhìn rõ mồn một."

"Ngươi đứng đâu?"

"Bên hàng cá, cách sạp tơ ba sạp, quan lớn."

Quan Đăng gật đầu, không đáp. Ông quay sang chị bán rau đang đứng nép sau một đống mồng tơi, mặt tái mét.

"Còn ngươi?"

Chị bán rau liếc nhìn gã gánh dầu rồi vội cúi mặt, thì thầm: "Con... con thấy hắn đứng rất lâu gần sạp tơ, quan lớn. Lâu hơn một người mù đi qua. Nhưng con không dám chắc..."

"Vì sao không dám chắc?"

"Con sợ..." Chị bán rau nuốt nước bọt, mắt dáo dác. "Sợ nói nhầm, quan lớn. Sợ hắn... sợ hắn trả thù."

Quan Đăng im lặng một lúc. Ông quay sang gã bán dầu đang đứng cạnh hàng nhang, mặt hằn học nhìn gã gánh dầu.

"Còn ngươi, có gì muốn nói?"

Gã bán dầu cười nhạt, giọng chua chát. "Thưa quan, mù mà gánh dầu đi lại khéo lắm, chẳng va vào ai. Tôi bán dầu cả đời, mù nào mà đi đường khéo được thế? Mù gì mà tài thế?"

Quan Đăng nheo mắt. Gã bán dầu này nói nhanh, giọng nghe như có hằn thù sẵn với gã gánh dầu. Một lời khai có thể vì hiềm khích mà bịa ra.

Linh đứng sau lưng quan Đăng, mắt dán vào khoảng không trước mặt. Cô gọi giao diện hệ thống, ngón tay gõ nhẹ vào không khí. Một tấm bảng xanh mờ trôi lơ lửng, những dòng chữ sáng lên lần lượt.

[Người dùng: Nguyễn Hà Linh. Quét hiện trường... 5 đối tượng nghi vấn phát hiện.]

[Đối tượng 01 — Gã gánh dầu: nhịp tim 65 lần/phút. Mức căng thẳng 12%. Không phát hiện dấu hiệu nói dối.]

[Đối tượng 02 — Lão bán cá: nhịp tim 88. Căng thẳng 41%.]

[Đối tượng 03 — Chị bán rau: nhịp tim 94. Căng thẳng 57%.]

[Đối tượng 04 — Gã bán dầu: nhịp tim 102. Căng thẳng 63%.]

[Đối tượng 05 — Thằng bé bán bánh: nhịp tim 77. Căng thẳng 22%.]

Linh đọc nhanh. Gã gánh dầu nhịp tim ổn định, căng thẳng thấp. Một kẻ vừa bị vây bắt vì trộm, tim đập loạn lên mới phải. Gã này bình tĩnh lạ thường.

Cô thì thầm với quan Đăng, cố giữ giọng thật nhỏ: "Thưa quan, tôi xem tướng người này... thần sắc bình tĩnh lạ thường, không giống kẻ vừa bị vây bắt vì trộm."

Quan Đăng quay lại nhìn cô. Ông gật đầu, nhưng ánh mắt không rời khỏi gương mặt Linh. Cô vừa nói "xem tướng", nhưng ngay trước đó, ánh mắt cô nhìn vào khoảng không, môi mấp máy như đang nói chuyện với ai đó vô hình. Ông không hiểu "thuật" của cô là gì. Ông chỉ thấy nó kỳ lạ — đôi khi chính xác đến đáng sợ, nhưng lần này, ông không tin.

Ông giữ trong lòng sự nghi ngờ đó, chưa hỏi thẳng.

Linh cũng giữ trong lòng sự khó chịu của mình. Ông ấy cứ nhìn vũng dầu mãi, trong khi hệ thống đã cho câu trả lời rồi. Bảng thông số xanh mờ không bao giờ sai. Cô đã dùng nó bao nhiêu lần, nó luôn đúng.

Quan Đăng bước chậm quanh vũng dầu. Ông cúi xuống, ngón tay chạm nhẹ vào mép vệt loang đen ngòm, miết một chút dầu lên đầu ngón tay rồi xoa vào nhau. Ông nhìn vị trí hai thùng dầu, nhìn hướng vũng loang, nhìn tay áo gã gánh dầu.

"Cô thấy gì ở đây?" Ông hỏi Linh.

Linh nhún vai. "Dầu đổ ra đường. Hắn gánh dầu, bị xô đẩy nên đổ thùng. Chuyện thường ở chợ."

Quan Đăng không đáp. Ông chỉ tay vào vị trí hai thùng dầu. "Thùng dầu nằm bên phải. Vũng loang đổ về bên trái."

"Thì sao?"

"Một kẻ mù bị xô đẩy," ông nói chậm rãi, "thùng ngã về phía nào?"

Linh im lặng. Cô nhìn lại bảng thông số. Nhịp tim vẫn 65. Căng thẳng vẫn 12%. Số liệu không sai được.

"Tôi không biết," cô nói thật.

Quan Đăng gật đầu, không truy hỏi. Ông bước tới gần gã gánh dầu, cúi xuống nhìn tay áo gã. "Vệt dầu này dính ở nếp gấp khuỷu tay," ông nói, "theo hướng hất ngược lên trên."

Gã gánh dầu run rẩy. "Tôi ngã, quan lớn. Dầu văng lên."

"Dầu đổ ra đường thì văng xuống," quan Đăng nói, giọng bình thản nhưng sắc lạnh. "Sao lại hất ngược lên?"

Gã gánh dầu lắp bắp. "Tôi... tôi không biết. Tôi mù, tôi chỉ nghe tiếng thùng ngã."

"Ngươi diễn lại cho ta xem," quan Đăng nói. "Diễn lại cách ngươi bị xô đẩy, thùng ngã thế nào."

Gã gánh dầu run rẩy đứng dậy, đưa tay ra trước, mò mẫm trong không khí. Hắn diễn một cách vụng về — quay người, giơ tay đỡ, ngã nghiêng về một phía. Nhưng cử chỉ của hắn không khớp với vị trí vũng dầu. Hắn ngã về bên phải, trong khi vũng loang đổ về bên trái.

Quan Đăng nhìn hắn một lúc lâu, không nói gì.

"Ngươi mù," ông hỏi, "làm sao biết đường đến chợ?"

Gã gánh dầu trả lời ngay, không chút do dự: "Tôi đi theo tiếng người, theo mùi, quan lớn. Nghe tiếng chợ, ngửi mùi cá, mùi rau, là tôi biết tới nơi."

Quan Đăng gật gù. "Khéo lắm." Nhưng ánh mắt ông sắc lạnh. Gã này trả lời quá trôi chảy. Một người mù thật, khi bị hỏi, thường do dự, thường lúng túng. Gã này nói như đã chuẩn bị sẵn.

Ông quay sang thằng bé bán bánh đang đứng nép sau quán, khều một cái. Thằng bé chạy tới, mắt sáng.

"Ngươi nhìn thấy gì lúc nãy?" Quan Đăng hỏi, giọng nhỏ, chỉ cho thằng bé nghe.

Thằng bé ghé sát tai quan, thì thầm: "Thưa quan, con thấy hắn liếc mắt về phía sạp tơ lúc nãy. Lúc bà Tư quay sang trả tiền, hắn liếc qua rồi quay đi."

Quan Đăng không đổi sắc mặt. "Ngươi chắc chứ?"

"Chắc chắn ạ. Con mắt tinh lắm, quan lớn. Hắn liếc một cái, con thấy rõ."

Quan Đăng gật đầu, xoa đầu thằng bé, đuổi nó về. Ông không lộ ra ngoài, chỉ ghi nhận trong lòng.

Linh đứng bên cạnh, nhìn bảng thông số lần nữa. Hệ thống vừa báo thêm một dòng.

[Phân tích vật chất: Vệt dầu trên tay đối tượng 01. Kết quả: dầu thực vật.]

Linh thở ra. Dầu thực vật. Đúng loại dầu mà một gã gánh dầu phải dính vào. Chẳng có gì đáng ngờ. Cô quay sang quan Đăng, định nói gã này vô tội, thì dừng lại.

Quan Đăng đang đứng trước gã gánh dầu. Ông nhìn vệt dầu ở nếp gấp ống tay áo gã một lần nữa — vệt dầu chạy theo hướng hất ngược lên trên, ngược với hướng dầu đổ ra đường. Một kẻ mù không thể kiểm soát thùng dầu chính xác đến vậy.

Đột ngột, quan Đăng rút roi mây bên hông. Chưa ai kịp phản ứng, ông đã vung một đường dứt khoát, roi xé gió vun vút về phía mặt gã gánh dầu.

Vút!

Trong tích tắc, gã mở choàng đôi mắt đục ngầu, nghiêng đầu né đòn một cách chuẩn xác. Ánh mắt tinh ranh lóe lên rồi vụt tắt, kịp trở lại vẻ vô hồn.

"Á! Quan lớn định giết kẻ mù sao? Tôi mù mà!"

Quan Đăng thu roi, cất vào hông. "Kẻ mù không né được roi. Kẻ giả mù thì có."

Gã gánh dầu tái mét. Hắn vùng dậy định bỏ chạy, nhưng mấy tên lính đã lao tới, tóm gọn hai cánh tay. Một tên lục soát, lôi từ lớp lót áo ra một chiếc trâm ngọc còn vương tơ bạc của bà cụ.

"Trâm của tôi!" Bà cụ bật khóc, chạy tới ôm chặt vật báu vào lòng.

Đám đông ồ lên. Gã gánh dầu sụp xuống, đầu cúi gằm, không nói được lời nào.

Linh đứng chôn chân. Trước mắt cô, bảng thông số xanh mờ bỗng chuyển sang màu đỏ rực.

[Cảnh báo: Người dùng bỏ qua chi tiết vật lý, phụ thuộc tuyệt đối vào dữ liệu ảo. Tư duy lười biếng được ghi nhận.]

[Hình phạt: Trừ 50 điểm sinh tồn.]

Cô nắm chặt tay. Năm mươi điểm. Cô đã mất năm mươi điểm vì tin vào thứ mình luôn coi là chân lý.

Quan Đăng quay lại nhìn cô. Ông cúi xuống nhặt chiếc trâm từ tay bà cụ, trả lại cho bà, rồi đứng thẳng, nhìn thẳng vào mắt Linh.

"Cô gái," ông nói, giọng trầm, "ta không biết cô dùng thuật gì, cũng không hỏi. Nhưng đừng để thứ gì đó ngoài đôi mắt và lý trí của cô thay cô suy nghĩ. Sự thật nằm ở quan sát, không nằm ở những lời phán bảo."

Linh nhìn xuống đôi bàn tay mình. Lần đầu tiên, những bảng thông số xanh mờ kia hiện ra trước mắt cô thật vô dụng. Cô đã nhìn thấy vũng dầu, thấy tay áo, thấy cả cách gã ngồi — thế mà cô chẳng tin mắt mình, chỉ tin con số.

Gã gánh dầu bị lính giải đi. Đám đông dần tản ra, tiếng bàn tán vẫn râm ran. Bà cụ ôm chặt trâm ngọc, lẩm bẩm cảm tạ trời Phật.

Linh đứng im giữa chợ, mặc cho bảng thông số đỏ rực vẫn còn lơ lửng trước mặt, cảm nhận lần đầu tiên sự nặng nề của một bài học không ghi trong bất kỳ dòng dữ liệu nào.