CHƯƠNG 9: KỲ THI ĐẤU TRÍ VÀ CHIẾC ÁO CHOÀNG MỚI
Nỗi đau mất thầy chưa nguôi, Trần Chính phải xách va li lên thủ đô để bước vào kỳ thi tuyển chọn Thẩm phán sơ thẩm quốc gia. Đây là một kỳ thi vô cùng khốc liệt với tỷ lệ chọi cao kinh hoàng, tập trung những thư ký giỏi nhất từ khắp các tỉnh thành về đua tài. Kỳ thi không chỉ kiểm tra kiến thức lý luận luật pháp khô khan, mà còn đưa ra những tình huống vụ án thực tế vô cùng phức tạp, đòi hỏi người dự thi phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy logic sắc bén và một đạo đức nghề nghiệp trong sáng.
Đề thi tự luận năm đó đưa ra một tình huống cực kỳ gay cấn: Một người đàn ông nghèo khổ vì không có tiền mua thuốc cứu sống đứa con đang nguy kịch, đã liều mạng xông vào tiệm vàng cướp đi một sợi dây chuyền rồi lập tức mang ra tiệm thuốc tây đổi lấy thuốc cho con, sau đó tự nguyện ra đầu thú. Đề bài yêu cầu người dự thi đóng vai trò Thẩm phán chủ tọa phiên tòa để đưa ra phán quyết và giải thích quan điểm của mình. Nhiều thí sinh trong phòng thi lập tức cắm cúi viết theo hướng áp dụng nghiêm khắc các điều khoản về tội cướp tài sản có khung hình phạt từ bảy đến mười lăm năm tù, lập luận rằng pháp luật phải tuyệt đối nghiêm minh, không thể vì lý do hoàn cảnh mà dung túng cho hành vi phạm tội.
Chính ngồi trước tờ giấy thi, bàn tay anh hơi run rẩy khi nhớ về những lời dạy ngày xưa của Thẩm phán Thẩm: "Pháp luật có thể lạnh lùng, nhưng người Thẩm phán phải biết tìm thấy ánh sáng nhân văn trong từng điều khoản". Anh hít một hơi thật sâu, bắt đầu đặt bút viết một bài luận dài mười trang giấy. Chính lập luận rằng, hành vi của người cha rõ ràng cấu thành tội cướp tài sản và phải bị xử lý theo pháp luật để giữ vững kỷ cương xã hội. Tuy nhiên, mục đích phạm tội của bị cáo không phải vì tư lợi ích kỷ mà vì động cơ nhân đạo tối cao là cứu mạng sống của một đứa trẻ, và ngay sau đó bị cáo đã tự thú, khắc phục toàn bộ thiệt hại. Người Thẩm phán không thể chỉ là một cỗ máy áp dụng luật, mà phải cân nhắc đến tính chất nhân văn của luật pháp, áp dụng các điều khoản giảm nhẹ đặc biệt dưới khung hình phạt, tuyên một mức án mang tính giáo dục, khoan hồng để người cha có cơ hội sửa sai và chăm sóc con nhỏ. Bài luận của Chính với lập luận sắc bén, thấu tình đạt lý và đậm đà tính nhân văn đã đạt điểm thủ khoa toàn quốc. Ba tháng sau, Trần Chính chính thức nhận quyết định bổ nhiệm Thẩm phán sơ thẩm của Chủ tịch nước. Anh khoác lên mình chiếc áo choàng Thẩm phán màu đen trang nghiêm, đứng trước quốc kỳ tuyên thệ, lòng hướng về người thầy quá cố với niềm tự hào vô hạn.