TẬP 8: SỢI DÂY THỪNG TRÊN XÀ NHÀ
Làng Đoài xôn xao trước thông tin gia đình ông quyết – một gia đình có truyền thống ba đời hiếu học – vừa có đứa con trai tên Đạt đỗ thủ khoa trường đại học danh tiếng trên thành phố. Ông Quyết đi đến đâu cũng ngẩng cao đầu, tự hào khoe khoang về phương pháp giáo dục nghiêm khắc của mình. Ông ép đứa con trai phải học từ năm giờ sáng đến mười hai giờ đêm, tuyệt đối không được tham gia bất kỳ hoạt động vui chơi nào của làng. Đối với ông Quyết, điểm số và danh vọng của con cái chính là bộ mặt, là tấm huân chương để ông nở mày nở mặt với dòng họ.
Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang thủ khoa ấy là một tâm hồn đã hoàn toàn kiệt quệ của Đạt. Cậu bước đi như một cái bóng không hồn, đôi mắt thâm quầng và đôi bàn tay run rẩy vì áp lực tâm lý quá nặng nề. Đạt không hề thích ngành kinh tế mà cha ép buộc, cậu chỉ muốn học ngành hội họa để được vẽ những bức tranh về làng quê yêu dấu. Mỗi lần Đạt hé môi định nói lên tâm nguyện của mình, ông Quyết lại đập bàn quát tháo: "Vẽ vời cái ngữ ấy thì mài ra tiền được à? Tao nuôi mày ăn học để mày làm ông này bà nọ, chứ không phải để mày làm thằng thợ vẽ nghèo kiết xác! Mày mà làm bôi nhọ cái gia đình này thì đừng trách tao!".
Mâu thuẫn đẩy lên đỉnh điểm vào đêm trước ngày Đạt phải lên thành phố nhập học. Ông Quyết mở một bữa tiệc linh đình mời họ hàng đến ăn mừng. Giữa bữa tiệc, ông bắt Đạt phải đứng lên phát biểu, hứa hẹn sẽ mang về tấm bằng tốt nghiệp xuất sắc. Đạt đứng dậy, lặng lẽ nhìn những khuôn mặt đang say sưa trong men rượu và danh vọng hão huyền, rồi cậu xin phép vào phòng chuẩn bị hành lý. Một tiếng sau, khi bữa tiệc tàn, ông Quyết bước vào phòng con để dặn dò. Khi cánh cửa vừa mở ra, ông Quyết rụng rời chân tay khi thấy Đạt đã treo mình trên xà nhà bằng sợi dây thừng dùng để trói sách, dưới chân cậu là chiếc bảng điểm thủ khoa bị xé rách làm đôi.
Trên bàn học của Đạt chỉ để lại một bức tranh vẽ cảnh ngôi nhà ba gian của gia đình, nhưng toàn bộ bức tranh đều bị tô một màu đen kịt, kèm theo dòng chữ nghẹn ngào: "Con trả lại cho cha tấm bằng thủ khoa, trả lại bộ mặt cho dòng họ. Con mệt quá rồi, cho con được tự do vẽ những gì con thích ở một thế giới khác". Ông Quyết quỳ sụp dưới chân con, ôm lấy đôi bàn chân lạnh ngắt của Đạt mà khóc gào lên trong muộn màng. Lòng kiêu hãnh và sự áp đặt ích kỷ của người cha đã bức tử chính đứa con trai duy nhất, để lại một khoảng trống kinh hoàng dưới mái nhà cổ ba đời hiếu học.