TẬP 4: TIẾNG ĐÀN TRÊN NỀN GẠCH VỠ

Ông Khang là người duy nhất trong làng Đoài còn giữ được chiếc radio cổ và thói quen nghe nhạc thính phòng mỗi buổi chiều tà. Ngược lại, thằng Tuấn – đứa cháu nội mười tám tuổi của ông – lại là thủ lĩnh của đám thanh niên chuyên độ xe, lạng lách đánh võng khắp các trục đường liên xã. Hai ông cháu sống chung dưới một mái nhà nhưng như hai thế giới biệt lập. Ông Khang thường nhìn xót xa những vết xăm trổ trên tay cháu, còn Tuấn thì khinh bỉ sự bảo thủ của ông nội, cho rằng ông là kẻ lỗi thời, bám víu vào cái danh hão "gia đình văn hóa" của ngày xưa.

Mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm khi Tuấn cá độ bóng đá thua một khoản tiền lớn. Đám đòi nợ thuê từ trên thị xã xăm trổ đầy mình mang theo tuýp sắt kéo đến bao vây ngôi nhà ba gian. Chúng đập phá tan hoang gian phòng khách, vứt chiếc radio của ông Khang xuống nền gạch vỡ nát. Tên cầm đầu túm cổ áo Tuấn, dí đầu cậu xuống bàn: "Mày không trả đủ năm mươi triệu trong ngày hôm nay, tao chặt một ngón tay của mày thế chấp!". Tuấn mặt cắt không còn giọt máu, run cầm cập nhìn sang ông nội, thầm nghĩ ông sẽ mặc kệ hoặc mắng nhiếc mình nhục nhã.

Nhưng ông Khang không hề run sợ. Ông lặng lẽ bước vào gian buồng, mở chiếc rương gỗ cũ kỹ lấy ra chiếc kiềng vàng tài sản cuối cùng mà người vợ quá cố để lại. Ông đặt chiếc kiềng lên bàn, nhìn thẳng vào đám đòi nợ, giọng bình thản nhưng uy nghiêm: "Cầm lấy cái này rồi đi ra khỏi nhà tôi. Từ nay về sau, nếu các anh còn bén mảng đến đây dụ dỗ cháu tôi, lão già này sẽ liều mạng đến cùng". Đám lưu manh cầm vàng rồi lầm lũi rút lui. Tuấn quỳ sụp dưới nền gạch vỡ, khóc nức nở vì hối hận và nhục nhã. Ông Khang không đánh, cũng không chửi, ông chỉ cúi xuống nhặt những mảnh vỡ của chiếc radio cũ, thở dài: "Nhà dột thì sửa được, chứ tư cách mà vỡ thì không bao giờ nhặt lại được đâu con". Câu nói ấy như một cái tát thức tỉnh lương tri đứa cháu ngỗ ngược, khiến Tuấn quyết định bán xe độ, tu chí làm ăn để chuộc lại chiếc kiềng vàng của bà nội.