CHƯƠNG 2: CĂN PHÒNG 503

Cuối buổi sáng, Cảnh Dương nhận được địa chỉ chị Hạnh gửi qua điện thoại. Căn hộ nằm trong khu nhà ở Vĩnh Phúc, một khu chung cư cũ đã xuống cấp và nằm trong diện chuẩn bị tháo dỡ. Trước khi đi, cậu kiểm tra lại danh sách những món gia đình chị Hạnh muốn thẩm định, mang theo bộ dụng cụ quen thuộc, máy ảnh và một cuốn sổ nhỏ. Công việc ban đầu không có gì đặc biệt. Một người thân vừa qua đời, gia đình cần kiểm tra những món đồ cũ trước khi phân loại, thứ nào giữ lại, thứ nào có thể bán hoặc chuyển cho người khác.

Cảnh Dương dựng xe dưới sân chung cư rồi ngẩng đầu nhìn lên. Vĩnh Phúc là kiểu khu nhà đã tồn tại đủ lâu để mọi thứ mang trên mình một lớp dấu vết riêng. Tường ngoài bạc màu, lan can sắt phủ từng mảng sơn cũ, dây điện chạy chằng chịt giữa các dãy nhà. Một vài cửa sổ vẫn treo quần áo phơi dưới nắng, bên dưới là những chiếc xe máy xếp sát nhau trong khoảng sân hẹp. Không có gì đặc biệt, ít nhất là đối với một người lần đầu đến đây.

Cậu đi theo cầu thang lên tầng năm. Chị Hạnh đã đứng chờ trước căn hộ 503.

“Anh Dương?”

“Chị Hạnh?”

“Vâng. Cảm ơn anh đã đến.”

Cô mở cửa rồi tránh sang một bên. Căn hộ không lớn. Đồ đạc được giữ khá gọn, phần lớn đã được gia đình phân loại từ trước. Một số món nằm trong tủ kính, số khác được xếp trong những thùng giấy đặt sát tường.

Cảnh Dương đặt túi xuống, lấy sổ ra.

“Chị cứ để nguyên hiện vật. Em xem lần lượt từng món, món nào cần mở hoặc di chuyển thì em sẽ báo.”

“Được.”

Cậu bắt đầu từ những món nằm ngoài phòng khách. Phần lớn đồ gốm không quá cũ. Một vài chiếc bình là sản phẩm được làm trong vài chục năm gần đây, cố tình tạo men rạn và màu sắc để mang dáng vẻ cổ. Hai tượng gỗ có kỹ thuật chạm khắc khá tốt nhưng dấu dụng cụ cho thấy tuổi đời không dài. Một hộp trà bằng thiếc cũ hơn số còn lại, tuy nhiên bề mặt đã gỉ và thiếu nắp nên giá trị sưu tầm không cao.

Chị Hạnh đứng cạnh nghe Cảnh Dương giải thích mà không tỏ ra thất vọng.

“Chị cũng không mong có đồ quý. Chỉ sợ gia đình không biết rồi vứt nhầm thứ cậu đã giữ cả đời.”

“Giá trị không phải lúc nào cũng nằm ở tuổi hay giá bán.” Cảnh Dương đặt chiếc bình về đúng vị trí. “Nếu gia đình có kỷ niệm với món nào thì chị nên giữ riêng trước khi nghĩ đến chuyện thẩm định.”

“Cậu sống một mình nên cả nhà chị cũng không biết ông quý món gì nhất.”

Câu trả lời khiến Cảnh Dương nhìn những đồ vật trong phòng thêm một lúc. Công việc của cậu có thể xác định chất liệu, niên đại và giá trị sưu tầm, nhưng không phải lúc nào cũng xác định được mối quan hệ giữa một món đồ và người từng sở hữu nó.

Chiếc hộp gỗ dài trong ảnh được đặt trên nóc tủ ở phòng ngủ thứ hai. Cảnh Dương nhớ đến nó vì chị Hạnh đã gửi trước vài tấm ảnh hiện trạng.

“Cái hộp này cũng cần xem phải không chị?”

“Đúng rồi. Có vẻ như cậu chị đã giữ nó rất lâu và không cho ai mở.”

Cảnh Dương mang hộp ra bàn, trải một lớp vải sạch rồi đeo găng tay. Khóa hộp đã cũ nhưng không bị rỉ sét nặng. Cậu kiểm tra bên ngoài trước khi mở nắp.

Bên trong là một số món đồ nhỏ được bọc riêng.

Một chiếc vòng ngọc.

Một cây trâm.

Một mặt dây chuyền.

Vài món trang sức cũ.

Cảnh Dương lần lượt đặt chúng lên mặt vải. Đến chiếc vòng ngọc, cậu dừng lại lâu hơn.

Ánh sáng từ cửa sổ lướt qua bề mặt, làm lớp xanh rất nhạt bên trong hiện lên trong khoảnh khắc.

“Trong số những món ở đây, chiếc vòng này có niên đại khác hẳn,” cậu nói. “Em chưa thể xác định chính xác năm chế tác, nếu đây là vật gia truyền thì cần người nhà xác nhận, nhưng dựa trên kỹ thuật mài, dấu sử dụng và hình ảnh còn lưu lại, có thể nó đã tồn tại hơn một trăm năm hoặc lâu hơn.”

Mẹ chị Hạnh, người từ nãy vẫn ngồi ở ghế gần cửa, nghe vậy liền nhìn sang. Bà không chạm vào chiếc vòng ngay, chỉ ngồi yên như đang nhìn một món đồ quen thuộc sau rất nhiều năm.

“Đúng là nó rồi.”

“Mẹ biết chiếc vòng này hả?” chị Hạnh hỏi.

Bà gật đầu.

“Đây là vòng của bà ngoại con. Trước đó nữa hình như thuộc về bà cố. Mẹ chỉ biết nó được truyền lại cho phụ nữ trong nhà, còn bắt đầu từ đời nào thì bà ngoại con cũng không nói rõ.”

Bà đưa tay đến gần chiếc vòng rồi dừng lại.

“Ngày cậu con cưới, bà ngoại đã tự tay trao nó cho vợ cậu. Mẹ còn nhớ bà nói người bước vào gia đình thì cũng là người nhà, không cần phân biệt con gái hay con dâu. Bà luôn gọi đây là chiếc vòng giữ hơi ấm cho nhà, dặn phải có người tiếp tục đeo, đừng cất nó một mình trong căn phòng trống.”

Chị Hạnh nhìn chiếc hộp.

“Nhưng sau khi mợ mất, cậu đã giữ nó lại hả mẹ?”

“Mợ con bệnh rồi mất sớm. Khi đó hai người chưa có con. Gia đình từng khuyên cậu đi thêm bước nữa, nhưng cậu không đồng ý. Từ đó cậu sống một mình cho đến bây giờ.”

Bà khẽ thở dài.

“Mọi người vẫn nghĩ chiếc vòng đã được trả lại cho bà ngoại, hoặc thất lạc lúc dọn đồ. Không ai biết cậu con cất nó ở đây.”

Cảnh Dương không xen vào câu chuyện. Cậu tiếp tục kiểm tra những món còn lại rồi ghi chú vào sổ. Gần một giờ sau, phần lớn danh sách đã hoàn tất. Những món có giá trị không cao được xếp riêng, chiếc vòng ngọc được đặt lại vào lớp vải mềm.

Cảnh Dương thu dụng cụ rồi lấy máy ảnh ra chụp lại hiện trạng từng món.

“Em thường chụp lại nơi thẩm định,” cậu giải thích khi thấy chị Hạnh nhìn sang. “Sau này nếu có vấn đề thì còn đối chiếu được.”

“Em cứ chụp đi.”

Cảnh Dương vốn thích chụp những công trình cũ. Không hẳn vì chúng đẹp. Nhiều nơi thậm chí còn rất xấu. Nhưng một căn nhà cũ luôn có những chi tiết mà vài năm sau có thể không còn tồn tại. Cậu chụp chiếc ban công nhìn ra sân, những mảng tường bong sơn, dãy cửa căn hộ rồi đứng giữa hành lang chụp thêm vài tấm.

Cuối hành lang tầng năm chìm trong bóng râm. Ánh sáng từ khoảng sân chỉ chiếu đến một phần nền gạch, phần còn lại tối hơn hẳn. Cảnh Dương nâng máy ảnh lên.

Tách.

Cậu dịch sang một bên.

Tách.

Thêm một tấm nữa.

Ở hai góc chụp khác nhau, vùng cuối hành lang hiện lên với độ sáng không giống nhau. Một tấm gần như chỉ là một mảng đen xám; tấm còn lại có thể nhìn thấy vài đường thẳng mờ chạy dọc trong vùng tối. Cảnh Dương không chú ý nhiều. Với một công trình cũ, những khác biệt như vậy có thể đến từ ánh sáng, góc máy hoặc cách cảm biến xử lý vùng thiếu sáng.

Cậu trở lại căn hộ, hoàn tất phiếu thẩm định rồi giúp chị Hạnh phân loại những món cần giữ riêng.

“Chiếc vòng này chị nên bảo quản cẩn thận,” cậu nói. “Nếu muốn xác định chất liệu và niên đại chính xác hơn thì có thể kiểm định chuyên sâu, nhưng hiện tại chưa cần thiết.”

“Chị cảm ơn.”

“Dạ không có gì, công việc của em mà.”

Cảnh Dương thu máy ảnh vào túi. Trước khi rời đi, cậu nhìn lại căn hộ 503 một lần nữa rồi bước ra hành lang. Chị Hạnh đứng ở cửa tiễn cậu.

“Dương.”

Cậu quay lại.

“Nếu sau này gia đình chị cần bán mấy món này thì có thể tìm em không?”

“Dạ được. Nhưng cứ giữ lại những thứ có ý nghĩa trước. Bán lúc nào cũng được.”

Chị Hạnh gật đầu.

Cảnh Dương xuống cầu thang, rời khỏi khu nhà mà không nghĩ thêm về vùng tối ở cuối hành lang.

Buổi trưa hôm ấy, Trần Gia không có khách. Nắng ngoài đường gay gắt, các cửa hàng xung quanh đóng bớt cửa để tránh hơi nóng, chỉ còn tiếng quạt máy và tiếng xe thưa thớt từ đường lớn vọng vào. Cảnh Dương hoàn tất hồ sơ thẩm định, lưu ảnh hiện vật rồi xếp các tài liệu liên quan vào thư mục. Chiếc vòng ngọc được chị Hạnh mang về cùng những món đồ còn lại.

Cậu sao chép ảnh từ máy ảnh vào máy tính. Tên thư mục được ghi theo ngày, địa điểm và số phiếu tiếp nhận. Hơn bốn mươi tấm ảnh lần lượt hiện ra: mặt ngoài chung cư, khoảng sân, cầu thang, hành lang tầng năm, căn hộ 503 và từng món đồ trước khi di chuyển.

Cảnh Dương mở tấm đầu tiên, kiểm tra độ nét, ánh sáng và thứ tự chụp. Những bức ảnh ngoài sân không có gì đặc biệt. Một vài tấm bị nghiêng nhẹ do cậu phải tránh người đi qua. Ảnh trong căn hộ tối hơn dự tính nhưng thông tin trên hiện vật vẫn đủ rõ để sử dụng.

Khi chuyển đến những tấm chụp hành lang tầng năm, ngón tay đang đặt trên con lăn chuột của Cảnh Dương chậm lại.

Ở cuối hành lang, vùng tối trong ảnh thứ hai dường như sâu hơn ảnh đầu tiên.

Cậu mở hai tấm cạnh nhau.

Trong tấm đầu, cuối hành lang chỉ là một bức tường xám bị bóng râm phủ kín. Trong tấm sau, phần bóng tối vẫn nằm ở đúng vị trí ấy nhưng bên trong xuất hiện vài đường thẳng rất mờ, chạy song song và kéo dài về phía cuối ảnh.

Cảnh Dương phóng lớn.

Nhìn vài giây.

Rồi thu nhỏ.

Cậu điều chỉnh độ sáng, tăng tương phản, sau đó trở về ảnh gốc.

“Thiếu sáng hả ta?.”

Cảnh Dương dựa lưng vào ghế.

Góc chụp không hoàn toàn giống nhau. Ánh sáng ngoài hành lang cũng thay đổi. Camera có thể xử lý vùng tối khác nhau giữa từng khung hình, nhất là khi phần cuối hành lang nằm gần như ngoài vùng sáng.

Cậu mở thêm tấm thứ ba.

Vẫn là vùng tối ấy.

Nhưng lần này những đường thẳng bên trong hiện rõ hơn một chút, đủ để khiến nó trông giống một khoảng không kéo dài vào phía sau bức tường.

Cảnh Dương nhìn màn hình thêm vài giây rồi lắc đầu.

Cậu lên mạng tìm thêm các thông tin và hình ảnh về chung cư Vĩnh Phúc nhưng không tim được gì đáng giá, chỉ là những thông tin cũ về một chung cư được xây dựng nhằm giải quyết chỗ ở cho các cán bộ công chức trong khu vực.

Cảnh Dương đóng thư mục lại rồi tiếp tục công việc khác, không để tâm nhiều đến những bức ảnh đó nưa.