CHƯƠNG 11: TIN ĐỒN

Những ngày sau đó, nhà họ Nguyễn bận rộn hơn trước.

Buổi sáng, xe thường xuyên ra vào sân.

Có hôm chỉ một chiếc.

Có hôm hai chiếc nối nhau đi qua cổng. Những bao gạo được chuyển từ kho ra,

rồi lại có những bao khác đưa vào. Người làm trong nhà cũng có thêm việc. Mão

gần như lúc nào cũng có mặt ở ngoài sân, hết kiểm hàng lại chạy đi gọi người.

Phúc không giấu việc mình mua gạo.

Cũng chẳng cần giấu.

Nhà họ Nguyễn vốn có ruộng, có kho, có người làm. Mua bán lương thực trong

thời buổi này không phải chuyện lạ. Nhưng số lượng đã khác trước. Hòa nhận ra

điều đó trong một buổi sáng khi anh cùng một người trong đội đi qua khu vực Bãi

Chợ. Hai người đang làm nhiệm vụ kiểm tra một đoạn đường dẫn ra phía bến. Hòa

dừng lại bên hàng tre. Từ đây có thể nhìn thấy cổng nhà Cẩn. Một chiếc xe vừa đi

ra. Trên xe là những bao hàng được phủ kín. Người đánh xe quất nhẹ roi. Chiếc xe

chậm rãi đi về phía con đường dẫn đến Thanh Minh.

Người đi cùng Hòa hỏi:

— Nhà ông Cẩn à?

Hòa gật đầu.

— Ừ.

— Dạo này họ mua nhiều gạo thật.

Hòa không đáp.

Anh nhìn chiếc xe cho đến khi nó khuất sau hàng cây.

Rồi mới quay đi.

— Đi thôi.

Anh không nghĩ thêm ngay lúc đó.

Nhà Cẩn có ruộng.

Phúc làm việc với người buôn.

Có tiền thì mua gạo.

Những chuyện ấy đều có thể giải thích được. Chỉ là trước đây, Phúc không cần

nhiều đến thế.

****

Buổi trưa, Hòa ghé qua một nhà quen để hỏi đường. Chủ nhà là một người từng

làm nghề chở hàng. Hòa uống ngụm nước rồi hỏi:

— Dạo này ông Cẩn mua gạo nhiều à?

Người đàn ông đang sửa lại cái quai giỏ, nghe vậy thì ngẩng lên.

— Cậu Phúc mua.

— Bao nhiêu?

— Tôi làm sao biết được.

Ông ta cười.

— Nhưng nhiều hơn trước.

— Hàng đi đâu?

Người đàn ông nhún vai.

— Có người mua thì người ta bán.

Hòa không hỏi nữa.

Một lát sau, người kia tự nói:

— Nghe đâu bên Thanh Minh cần.

Hòa ngẩng lên.

— Ai nói?

— Người ta nói thế.

— Ông có biết chắc không?

— Không.

Hòa gật đầu.

Anh không hỏi tiếp.

Trước khi đi, người đàn ông gọi với:

— Cậu Hòa.

— Gì?

— Nếu cần xe thì đừng tìm tôi mấy hôm nay. Xe nhà tôi có việc.

— Được.

Hòa bước ra ngoài.

Câu chuyện chỉ có thế.

Không có gì chắc chắn.

Nhưng trên đường về, anh nhớ đến chiếc xe buổi sáng.

****

Hai ngày sau, Hòa lại thấy xe của nhà Cẩn.

Lần này là hai chiếc.

Chúng đi không vội.

Không có gì lén lút.

Người đánh xe vẫn chào hỏi những người quen bên đường. Hòa đứng sau một

bụi tre nhìn theo.

Vân đi cùng anh.

Cô hỏi:

— Xe nhà ai?

— Nhà Cẩn.

Vân nhìn.

— Chở gạo à?

— Có lẽ.

— Đi đâu?

— Thanh Minh.

Vân im lặng.

Hai người không đi theo.

Đường lớn ban ngày không phải nơi để người của đội đứng lâu.

Hòa quay sang:

— Đi thôi.

Vân đi bên cạnh.

Một lúc sau cô hỏi:

— Anh nghĩ gì?

— Chưa biết.

— Thế sao cứ nhìn?

Hòa cười.

— Vì nhìn thì mới biết.

Vân không nói.

Cả hai tiếp tục đi.

Hòa không nói cho cô biết điều mình đang nghĩ. Bởi chính anh cũng chưa chắc.

****

Chiều hôm đó, Hòa trở về căn nhà của đội. Định đang ngồi kiểm lại một số giấy

tờ.

Hòa đặt chiếc túi xuống.

— Anh Định.

— Ừ.

— Tôi có chuyện muốn báo.

Định ngẩng lên.

Hòa kể lại những gì mình đã thấy.

Không thêm bớt.

Nhà Cẩn mua nhiều gạo.

Xe đi về phía Thanh Minh. Có người nói bên Thanh Minh đang cần.

Định nghe hết.

— Cậu thấy bao nhiêu xe?

— Hai lần.

— Mỗi lần?

— Lần đầu một. Lần sau hai.

— Biết hàng đi đâu chính xác không?

— Không.

— Có thấy người Pháp không?

— Không.

Định gật đầu.

— Vậy chưa có gì chắc.

Hòa im lặng.

Định nhìn anh.

— Nhưng cứ để ý.

— Vâng.

— Đừng theo xe.

Hòa gật đầu.

— Tôi biết.

Định cúi xuống giấy tờ.

Một lúc sau anh nói:

— Nếu nhà họ Nguyễn đang làm ăn với bên Thanh Minh thì cũng chưa chắc có

chuyện gì.

Hòa đáp:

— Tôi cũng nghĩ thế.

Định không nói thêm.

Anh ghi một dòng ngắn vào sổ.

Không có tên Phúc.

Chỉ là:

Nhà Cẩn — mua nhiều gạo, chuyển về hướng Thanh Minh.

****

Cùng ngày hôm đó, ở huyện có một người khác mang đến một tin hoàn toàn

khác. Nguyễn Văn Dụ về tới nơi lúc trời gần tối. Chiếc xe đạp dựng ngoài hiên.

Dụ bước vào nhà.

Phạm Văn Bình đang nói chuyện với Lê Văn Mẫn.

Thấy Dụ, Bình hỏi:

— Có gì?

Dụ đặt chiếc túi xuống.

— Huyện bên kia báo.

— Chuyện gì?

— Một tuyến vận chuyển lương thực bị kiểm tra.

Mẫn ngẩng lên.

— Bị bắt?

— Chưa.

Dụ lắc đầu.

— Họ chỉ kiểm tra. Hỏi người chở hàng.

Bình hỏi:

— Tuyến nào?

Dụ chỉ vào tờ giấy.

— Đường phía nam.

Bình đọc.

Không nói gì.

Mẫn hỏi:

— Họ biết hàng từ đâu ra không?

— Chưa rõ.

— Có ai bị giữ?

— Không.

Bình đặt tờ giấy xuống.

— Còn gì nữa?

Dụ đáp:

— Có tin bên Thanh Minh gần đây người Pháp hỏi nhiều hơn về các chuyến hàng.

Căn phòng im lặng.

Mẫn nhìn Bình.

— Có thể chỉ là họ kiểm soát sau trận vừa rồi.

Bình gật.

— Có thể.

Dụ nói:

— Nhưng người bên kia bảo mấy hôm trước không như thế.

Bình suy nghĩ.

— Họ có biết chúng ta chuyển theo tuyến nào không?

— Chưa biết.

— Biết đến đâu?

Dụ lắc đầu.

— Không rõ.

Bình dựa lưng vào ghế.

Không ai nói thêm.

Một tuyến bị kiểm tra không có nghĩa cả mạng lưới đã bị phát hiện. Nhưng nếu

phía Pháp bắt đầu hỏi về những chuyến hàng, thì không thể coi như không có

chuyện gì.

Mẫn nói:

— Nếu đổi hết tuyến, gạo sẽ chậm.

Bình nhìn ông.

— Chậm còn hơn mất.

Mẫn thở ra.

— Tôi biết.

****

Tin từ huyện được chuyển xuống xã Thanh Minh vào sáng hôm sau. Nguyễn

Văn Thành nghe người giao tin đọc lại từng dòng.

Anh không hỏi nhiều.

— Tuyến nào phải đổi?

— Huyện chưa nói rõ.

— Thế sao bảo đổi?

— Chỉ thị là những điểm tập kết không để hàng lâu.

Thành gật đầu.

— Được.

Anh nhìn người liên lạc.

— Báo lại các làng.

— Bãi Chợ cũng báo?

— Báo.

— Giếng?

— Báo.

— Gạo?

— Cũng báo.

Người kia ghi lại.

Thành nói:

— Nhưng đừng làm dân hoảng.

— Vâng.

— Không nói Pháp đã biết hết.

— Vâng.

Người liên lạc đi khỏi.

Thành ngồi lại.

Trên bàn là những tờ giấy ghi tên các hộ có thể giúp chứa hàng. Anh nhìn một

lúc rồi gấp lại. Trong xã Thanh Minh, tin tức cũng chỉ đi từng đoạn. Không ai biết

nhiều hơn mức họ cần biết.

****

Chiều hôm đó, Định gọi Hòa.

— Có tin từ huyện.

Hòa ngồi xuống.

Định nói:

— Một tuyến chuyển lương bị kiểm tra.

Hòa ngẩng lên.

— Phía Pháp?

— Ừ.

— Họ biết gì?

— Chưa rõ.

Định đặt mảnh giấy lên bàn.

— Huyện bảo thay đổi cách tập kết.

Hòa nhìn tờ giấy.

Rồi nói:

— Nhà Cẩn cũng đang đưa gạo về Thanh Minh.

Định nhìn anh.

Cả hai im lặng.

Hai chuyện đặt cạnh nhau.

Một bên là tin nhà Cẩn mua nhiều gạo. Một bên là tin Pháp bắt đầu chú ý đến

những chuyến hàng. Nhưng vẫn chưa có thứ gì đủ để kết luận.

Định nói:

— Có thể chỉ là trùng hợp.

Hòa gật.

— Có thể.

— Phúc làm ăn với bên Thanh Minh thì cũng không có nghĩa anh ta biết việc của

mình.

— Tôi hiểu.

Định nhìn Hòa.

— Cậu đừng để chuyện riêng làm mình nhìn đâu cũng thấy nghi.

Hòa im lặng.

Anh hiểu câu ấy không chỉ nói về Phúc.

Định gấp tờ giấy.

— Nhưng cứ để ý.

— Vâng.

****

Hôm sau, Hòa và Vân nhận nhiệm vụ mới.

Không phải đi theo xe.

Không phải điều tra nhà Cẩn. Chỉ là kiểm tra một đoạn đường phía ngoài Làng

Gạo, nơi đội thường dùng để chuyển người và hàng. Đường cũ tạm thời không dùng

nữa. Hai người đi men theo bờ ruộng.

Vân hỏi:

— Sao đổi đường?

— Pháp bắt đầu để ý.

— Vì trận hôm trước?

— Có thể.

Vân im lặng.

Cô nhìn con đường phía trước. Nó vẫn là con đường ấy.

Những bụi tre.

Những bờ ruộng.

Những căn nhà thấp.

Nhưng từ hôm nay, nó không còn được đi như trước.

Vân hỏi:

— Có biết họ biết đến đâu không?

— Không.

— Thế làm sao biết phải tránh chỗ nào?

Hòa cười nhạt.

— Không biết thì cứ tránh những chỗ mình thấy không ổn.

Vân nhìn anh.

— Anh nói nghe dễ thật.

— Tôi cũng đang đoán.

Hai người tiếp tục đi.

Không ai trong họ biết rằng ở một nơi khác, cũng có những người đang đặt

những câu hỏi tương tự.

****

Chiều tối, Phúc chuẩn bị chuyến hàng mới. Lần này số lượng lớn hơn. Anh đứng

trong kho, xem danh sách.

Mão đọc:

— Nhà ông Lựu mười lăm bao.

— Được.

— Người ở phía trong hai mươi.

— Mai lấy.

— Xe?

— Đủ chưa?

— Thiếu một chiếc.

Phúc suy nghĩ.

— Tìm chiếc khác.

Mão gật đầu.

Phúc quay sang một người đang đứng bên cửa.

— Tuyến cũ thế nào?

— Vẫn đi được.

Phúc lắc đầu.

— Không.

Người kia ngạc nhiên.

— Sao?

— Đổi đường.

— Đường nào?

Phúc chỉ lên tờ giấy.

— Đi vòng qua phía Giếng.

Người kia nhìn.

— Xa hơn.

— Biết.

— Thế sao vẫn đi?

Phúc nhìn anh ta.

— Cẩn thận hơn.

Anh đã nghe Tòng nói phía Thanh Minh đang cần hàng đều. Phúc không muốn

chuyến nào xảy ra vấn đề.

Anh đã có vị trí.

Anh muốn giữ nó.

****

Khải bắt đầu để ý những thay đổi ấy. Không phải vì anh biết Phúc đang làm gì.

Chỉ vì căn nhà trở nên khác trước.

Một buổi tối, Khải hỏi:

— Anh lại chuyển gạo à?

Phúc đang xem sổ.

— Ừ.

— Đi đâu?

Phúc ngẩng lên.

Chỉ một thoáng.

— Việc của anh.

Khải không hỏi nữa.

Anh quay ra sân.

Phúc nhìn theo.

Một lúc sau mới cúi xuống cuốn sổ.

Khải đi qua gian nhà ngoài. Mão đang cùng một người khác buộc lại mấy bao

gạo.

— Chuyển đi đâu vậy?

Mão nhìn Khải.

— Tôi không biết.

Khải cũng không hỏi nữa.

Anh bước ra ngoài.

****

Khải ra bến nước vào chiều hôm sau.

Không phải vì công việc.

Chỉ là anh muốn đi.

Bến vẫn như trước.

Bờ đất.

Mấy bụi cây.

Dòng nước chảy chậm.

Một người đàn ông đang kéo thuyền lên bờ nhìn thấy Khải.

— Cậu Khải.

Khải gật đầu.

— Chú.

Hai người nói vài câu về nước sông.

Khải hỏi:

— Dạo này bến có đông không?

— Không.

Người đàn ông nói rồi lại nhìn ra sông.

— Chỉ có mấy chuyến hàng.

Khải không hỏi tiếp.

Anh đứng một lúc rồi quay đi. Ở phía bên kia đường, một người đàn ông đang

ngồi dưới mái hiên của một quán nhỏ nhìn về phía bến. Ông ta không nhìn Khải

lâu. Chỉ nhìn đủ để nhớ mặt. Sau đó cúi xuống chén nước.

Khải hoàn toàn không biết.

Người đàn ông ấy cũng chưa biết Khải là ai. Chỉ biết đó là cậu con trai thứ của

nhà họ Nguyễn. Và trong những ngày gần đây, nhà họ Nguyễn có nhiều xe chở gạo

đi về phía Thanh Minh.

Chỉ vậy.

****

Đêm xuống.

Định ngồi một mình trong căn nhà của đội. Trên bàn là mảnh giấy từ huyện.

Anh đọc lại lần nữa.

Các tuyến vận chuyển cần thay đổi. Phía Pháp đã bắt đầu chú ý.

Định gấp giấy.

Ngoài sân, Hòa vừa trở về.

— Anh Định.

— Ừ.

— Đường mới ổn.

— Tốt.

Hòa đứng một lúc rồi hỏi:

— Nhà Cẩn thì sao?

Định nhìn anh.

— Chưa có gì.

Hòa gật đầu.

Anh đi vào trong.

Định nhìn theo.

Anh không biết Phúc đang làm gì.

Hòa cũng không biết.

Bình và Mẫn ở huyện càng không biết. Phía Pháp chỉ mới bắt đầu đặt câu hỏi về

những tuyến hàng. Còn Khải vẫn đi lại như thường. Mỗi người chỉ có một mảnh

nhỏ của câu chuyện. Nhưng những mảnh ấy đã bắt đầu tiến về cùng một chỗ. Một

bên là những chuyến gạo. Một bên là những con đường. Và ở giữa chúng là những

con người chưa biết rằng mình đã bắt đầu nằm trong tầm mắt của nhau.