Phần mười một: Chiếc áo màu tím than

Ba tuần sau đám cưới, đến ngày giỗ ba tôi.

Mỗi năm vào dịp này, mẹ đều nấu một mâm cơm nhỏ, thắp nhang, ngồi rất lâu trước bàn thờ mà không nói gì. Tôi luôn ở bên bà, cũng im lặng. Chúng tôi giữ một thói quen ngầm: không nhắc đến nỗi buồn, chỉ ở cạnh nhau.

Năm nay, sáng sớm, tôi vào bếp thì thấy mẹ đã dậy từ lâu. Nhưng bà không ở trong bếp. Bà đứng ở cửa phòng thử đồ.

"Linh, con vào đây một chút."

Tôi bước vào. Mẹ đứng trước tấm gương ố bốn góc, trên tay là chiếc rương gỗ đã mở nắp. Bà cầm gói giấy lụa cuối cùng, gói mà tôi từng thấy hôm nào: chiếc áo dài màu tím than.

"Mẹ muốn mặc thử," bà nói. Giọng bà nhỏ, hơi ngượng, như cô bé đứng trước cửa một lớp học lạ. "Nhưng tay mẹ run. Con giúp mẹ được không?"

Tôi gật đầu, không nói nên lời. Tôi đỡ chiếc áo, giúp mẹ luồn tay vào, cài từng chiếc cúc từ cổ xuống sườn. Những chiếc cúc bấm nhỏ xíu, ngón tay tôi cũng run.

Mười hai năm nằm trong rương, chiếc áo vẫn thơm mùi vải mới và chút hương gỗ. Nó vừa với mẹ như thể được may hôm qua, vì mẹ đã gầy đi đôi chút mà tay nghề của bà đã tính trước cả điều đó.

Xong xuôi, tôi lùi lại một bước.

Mẹ nhìn vào gương. Bà đứng im.

Trong ánh sáng sớm xuyên qua cửa sổ, người phụ nữ trong gương có mái tóc điểm bạc búi gọn, khuôn mặt hằn những nếp nhăn của ba mươi năm kim chỉ, đôi mắt sáng như mắt một cô gái. Chiếc áo tím than ôm lấy dáng bà, giản dị và trang nghiêm, và bà đứng đó, lưng thẳng.

"Mẹ trông thế nào?" bà hỏi, rất khẽ.

Tôi thấy nước mắt dâng lên. Tôi chưa từng thấy mẹ đẹp như thế. Không phải đẹp như người ta hay khen, mà đẹp như một điều đã chờ rất lâu để được nhìn thấy.

"Mẹ trông," tôi nói, giọng nghẹn lại, "như chính mẹ."

Bà cười. Bà đưa tay lên chạm vào cổ áo, vuốt phẳng một nếp nhỏ.

"Hồi còn trẻ, ba con hay bảo mẹ mặc áo dài đẹp lắm. Mẹ cười, bảo ông nói quá. Bây giờ mẹ nghĩ, ông nói thật." Bà quay sang tôi. "Mẹ đã bỏ phí nhiều năm."

"Mẹ không bỏ phí," tôi nói. "Mẹ đã nuôi con. Mẹ đã dựng nên tiệm này. Mẹ chỉ chưa có thời gian cho mình. Bây giờ có rồi."

Bà nắm tay tôi. Hai mẹ con đứng cạnh nhau trước tấm gương, mẹ trong chiếc áo tím than, tôi trong chiếc áo phông cũ. Tôi lấy điện thoại chụp một tấm ảnh: hai người phụ nữ, hai tấm lưng thẳng, hai nụ cười hơi ngượng.

Chúng tôi cùng thắp nhang cho ba. Mẹ đứng trước bàn thờ rất lâu, nói khẽ vài câu mà tôi không nghe rõ. Khi bà quay lại, mắt bà đỏ, nhưng gương mặt nhẹ hẳn đi.

"Chắc ông ấy không nhận ra mẹ," bà đùa.

"Ba sẽ nhận ra," tôi nói. "Ba sẽ bảo: 'Bà mặc áo này đẹp hơn cả hồi cưới.'"

Mẹ phì cười, đấm nhẹ vào vai tôi.

Sáng hôm sau, bà mặc chiếc áo ấy ra mở tiệm. Khách quen bước vào, ai cũng sững lại một nhịp.

"Ối, bà chủ hôm nay đẹp quá!" chị Mai nói, vỗ tay reo lên.

Mẹ xua tay, mặt hơi đỏ. "Thôi, thôi, nói quá rồi."

Nhưng bà không thay áo. Suốt cả ngày hôm ấy, bà đứng thẳng lưng sau bàn cắt, tay cầm kéo, hai vai mở rộng, và tôi thấy trong mỗi cử chỉ của bà có điều gì đó nhẹ nhõm, như một người vừa cởi bỏ chiếc áo khoác nặng nề mà mình đã mặc từ rất lâu.

Từ hôm đó, chiếc rương gỗ không còn nằm trong kho nữa. Mẹ chuyển nó ra phòng ngủ, đặt cạnh giường. Mỗi tuần, bà lấy ra một chiếc áo, mặc, ngắm trong gương, rồi giặt phơi. Chúng tôi gọi đùa đó là "tuần lễ áo dài của bà Ngọc".

Và tôi nghĩ, một chiếc áo dài không cần dịp đặc biệt. Nó chỉ cần một người dám đứng thẳng để mặc.

--=--

PLS FOLLOW KÊNH ĐỂ TẠO ĐỘNG LỰC CHO TÁC GIẢ

--==---