CHƯƠNG 1: CƠN MƯA RỈ SÉT
Ở thị trấn mỏ phía bắc tỉnh Sơn Tây, bầu trời chưa bao giờ thực sự có màu xanh.
Màu sắc chủ đạo của nơi này là màu xám tro của bụi than, màu vàng úa của đất cát xói mòn và màu đỏ thẫm của những tấm tôn rỉ sét hoen ố khắp các mái nhà. Khi cơn mưa đầu mùa hạ ập xuống, nó không mang đến cảm giác mát lành của sự sống, mà kéo theo thứ mùi hăng nồng của lưu huỳnh và kim loại nặng. Người dân ở đây gọi đó là những "cơn mưa rỉ sét".
Khương Niệm đứng bên khung cửa sổ gỗ đã mục ruỗng, lặng lẽ nhìn những giọt nước mưa đục ngầu trượt dài trên tấm kính nứt góc. Cô năm nay mười lăm tuổi, vóc dáng gầy gò, mặc chiếc áo đồng phục học sinh cấp hai cũ sờn đã bạc màu. Đôi mắt cô đen láy, sâu thẳm, mang một vẻ tĩnh lặng lạnh lùng đến già dặn, hoàn toàn lạc lõng với lứa tuổi của mình.
Két... Roong...
Tiếng những chiếc xô nhựa, thau nhôm va vào nhau vang lên trong căn phòng ẩm thấp chưa đầy mười lăm mét vuông. Khương Niệm không quay đầu lại, cô dịch chân sang một bên để tránh một giọt nước mưa vừa dột từ trần nhà xuống ngay sát gót giày.
Căn phòng này nằm trong khu nhà tập thể xập xệ của những công nhân mỏ đã về hưu hoặc bị sa thải. Trần nhà bằng bê tông lâu ngày không được sửa sang, hễ mưa lớn là nước lại rỉ qua các kẽ nứt.
Khương Niệm đã quá quen với việc này. Cô cầm chiếc thau nhôm rách đáy đã được vá bằng băng dính đen, đặt chuẩn xác dưới khe nứt lớn nhất.
Tách. Tách. Tách.
Tiếng nước rơi vào lòng thau vang lên đều đặn như một chiếc đồng hồ đếm ngược của số phận.
"Khương... Niệm..."
Một tiếng gọi khản đặc, yếu ớt vang lên từ chiếc giường tre kê sát góc tường. Mẹ cô, bà Lâm Tú Chi, đang cố gắng gượng dậy. Gương mặt bà vàng vọt, hai hốc mắt trũng sâu, đôi bàn tay gầy trơ xương run rẩy bám lấy thành giường. Cơn ho khan kéo đến đột ngột khiến lồng ngực bà phập phồng dữ dội, tiếng thở dốc rít lên từng hồi qua cổ họng nghẹn đặc.
Khương Niệm nhanh chóng bước đến, đỡ lấy vai mẹ, vuốt nhẹ lưng cho bà. Lòng bàn tay cô chạm vào sống lưng gồ ghề đầy những đốt xương sườn của mẹ. Cô không lộ ra vẻ xót xa, gương mặt vẫn bình thản đến đáng sợ, nhưng động tác lại vô cùng nhẹ nhàng và cẩn trọng.
"Mẹ, nằm xuống đi. Nước ấm con đun sắp sôi rồi."
Lâm Tú Chi nhìn con gái, trong mắt dâng lên một tầng sương mờ bất lực và tự trách. Bà thều thào:
"Hôm nay... tiền thuốc của tháng này..."
"Con nộp rồi." Khương Niệm ngắt lời mẹ, giọng nói đều đều không chút gợn sóng. "Chiều nay đi học về con đã qua tiệm thuốc đầu phố lấy thuốc cho mẹ. Người ta cho nợ một nửa, tháng sau con sẽ trả nốt."
Thực ra, người ta chẳng cho nợ. Người chủ tiệm thuốc béo ú đã nhìn cô bằng nửa con mắt, ném gói thuốc rẻ tiền xuống bàn và bảo: "Không có đủ tiền thì biến, nhà tao không phải chỗ làm từ thiện". Khương Niệm đã phải đứng dưới hiên nhà ông ta suốt hai tiếng đồng hồ, dùng danh nghĩa học sinh giỏi nhất trường cam kết sẽ dọn dẹp kho hàng cho ông ta vào mỗi ngày cuối tuần để đổi lấy số thuốc này.
Nhưng cô không nói những điều đó với mẹ. Nói ra cũng chẳng giải quyết được gì, ngoài việc khiến bà Lâm Tú Chi thêm cắn rứt và ho ra máu nhiều hơn.
Khương Niệm đi đến góc bếp nhỏ được ngăn cách bằng một tấm rèm vải mốc meo. Trên chiếc bếp ga du lịch rỉ sét, ấm nước đang reo lên những tiếng còi báo hiệu nhỏ.
Cô rót nước ra một chiếc cốc sứ sứt quai, đợi cho bớt nóng rồi bưng đến bên giường cho mẹ uống thuốc. Sau khi nhìn mẹ nuốt trôi những viên thuốc đắng ngắt, Khương Niệm quay lại bếp, mở chiếc lồng bàn nhựa đã gãy vài nan.
Bên trong là hai chiếc bánh bao chay mua từ sáng học đường, giờ đã nguội ngắt và cứng đờ như đá.
Cô lấy dao cắt đôi một chiếc bánh. Một nửa cô đưa cho mẹ:
"Mẹ ăn đi để còn ngủ."
"Còn con?" Lâm Tú Chi nhìn nửa chiếc bánh bao nhỏ bằng nắm tay trong lòng bàn tay khô héo của mình, nghẹn ngào hỏi.
"Con ăn ở trường rồi. Hôm nay lớp con có liên hoan." Khương Niệm thản nhiên nói dối.
Nói rồi, cô lẳng lặng cầm nửa chiếc bánh bao còn lại, đi về phía góc học tập của mình — thực chất chỉ là một chiếc hòm gỗ đựng đồ cũ được tận dụng làm bàn, bên trên kê một chiếc đèn bàn 15W tỏa ra ánh sáng vàng vọt, tù mù.
Khương Niệm ngồi xuống chiếc ghế đẩu gãy một bên nan che. Cô cắn một miếng bánh bao chay cứng ngắc, nhai thật chậm, thật kỹ để vị ngọt ít ỏi của tinh bột tiết ra, rồi uống một ngụm nước ấm để nuốt trôi thứ thức ăn thô ráp ấy xuống dạ dày đang cồn cào.
Đối với Khương Niệm, ăn uống không phải để thưởng thức. Đó chỉ là việc nạp nhiên liệu để cơ thể cô tiếp tục vận hành.
Bên ngoài, tiếng sấm rền vang cắt ngang bầu trời đêm thị trấn mỏ. Cơn mưa rỉ sét càng lúc càng nặng hạt, gõ liên tiếp vào mái tôn những âm thanh chát chúa.
Khương Niệm mở cuốn sách bài tập Toán lý hóa nâng cao lớp 9. Những trang giấy đã ố vàng, mép sách quăn tít vì cô đã lật đi lật lại không biết bao nhiêu lần. Đây là sách cũ cô xin lại từ một đàn anh khóa trước đã bỏ học đi làm mỏ.
Cô cầm chiếc bút bi đã gần hết mực, bắt đầu viết lên giấy nháp.
Những con số, những phương trình toán học khô khan hiện ra dưới ngòi bút của cô. Trong thế giới của Khương Niệm, chỉ có những con số này là trung thực nhất. Chúng không biết nói dối, không biết phản bội, và luôn có một đáp án rõ ràng nếu cô đủ nỗ lực để tìm kiếm.
Không giống như cuộc đời của cô, một bài toán mà dù cô có cố gắng thế nào, kết quả vẫn luôn là một con số âm tròn trĩnh.
Cạch.
Một tiếng động nhẹ ngoài cửa sổ khiến Khương Niệm dừng bút. Cô ngẩng đầu nhìn lên.
Qua khe kính nứt, một gương mặt quen thuộc đang áp sát vào, hai tay khum lại che mắt để nhìn vào bên trong. Đó là Hứa Giai Thành, cậu bạn thanh mai trúc mã sống ở dãy nhà đối diện. Trên đầu cậu ta trùm một mảnh bao tải ni-lông để che mưa, gương mặt lem luốc những vệt than đen chưa rửa sạch.
Khương Niệm khẽ thở dài, cô đứng dậy, nhẹ nhàng kéo chốt cửa sổ gỗ.
"Sao cậu lại tới đây giờ này?" Cô hạ thấp giọng, liếc nhìn về phía giường mẹ đã ngủ say.
Hứa Giai Thành nhe răng cười, để lộ hàm răng trắng bóng tương phản với khuôn mặt đầy bụi than. Cậu ta lôi từ trong túi áo khoác rách ra một bọc giấy báo còn ấm nóng, chìa qua khe cửa sổ:
"Hôm nay bố tớ được chia tiền thưởng ca kíp. Mẹ tớ làm bánh xếp nhân hẹ thịt lợn. Tớ lén giấu ba cái mang qua cho cậu đây. Ăn nhanh đi kẻo nguội!"
Mùi thơm của thịt lợn và lá hẹ nướng tỏa ra, lập tức đánh thức cái dạ dày đang trống rỗng của Khương Niệm. Cô nhìn bọc bánh, rồi nhìn bàn tay đầy vết chai sạn và móng tay đen xì vì bám bụi than của Giai Thành.
"Tớ không đói. Cậu mang về ăn đi." Khương Niệm từ chối, giọng điệu xa cách.
"Khương Niệm, cậu lại thế rồi!" Giai Thành xị mặt xuống, có chút giận dỗi. "Chúng ta lớn lên cùng nhau từ nhỏ, cậu còn khách sáo với tớ làm gì? Tớ biết cậu tối nay chắc chắn lại ăn bánh bao chay đúng không? Cầm lấy!"
Cậu ta không đợi cô đồng ý, nhét thẳng bọc bánh vào tay cô rồi quay người chạy biến vào màn mưa xám xịt, tiếng bước chân bì bõm dưới vũng nước xa dần.
Khương Niệm cầm bọc bánh ấm nóng trong tay. Sức nóng từ chiếc bánh xuyên qua lớp giấy báo mỏng manh, truyền thẳng vào lòng bàn tay lạnh ngắt của cô. Cô mím chặt môi, nhìn bóng dáng gầy gò của Giai Thành biến mất dưới ánh đèn đường mờ ảo.
Cô biết, Giai Thành tuần sau sẽ chính thức nghỉ học để đi làm toàn thời gian ở tiệm cầm đồ của gã giang hồ đầu phố. Cậu ta đã chọn buông xuôi trước cái nghèo.
Còn cô thì không.
Khương Niệm đặt bọc bánh của Giai Thành lên bàn. Cô không ăn ngay, mà cẩn thận bọc kín lại để dành cho bữa sáng ngày mai của mẹ.
Cô ngồi lại vào hòm gỗ, ngước mắt nhìn lên bức tường bong tróc mảng vữa phía trước. Ở đó, cô dùng một mẩu than đen vẽ một chữ rất lớn, nét chữ thanh mảnh nhưng vô cùng sắc sảo và kiên định:
BẮC KINH.
Nơi đó cách thị trấn mỏ này hơn năm trăm cây số. Nơi đó có những tòa nhà chọc trời soi bóng xuống mặt hồ lấp lánh, có những con đường sạch bóng bụi than, và có những trường đại học danh giá — nơi mà những đứa trẻ nghèo như cô có thể dùng bộ não của mình để đổi lấy một tấm vé làm người bình thường.
Khương Niệm cúi đầu, tiếp tục viết tiếp những phương trình hóa học.
Bên ngoài, cơn mưa rỉ sét vẫn rơi tầm tã, gột rửa đi lớp bụi than trên mái tôn nhưng lại để lại những vệt hoen ố đỏ ngầu không thể xóa sạch. Nhưng Khương Niệm biết, ý chí của cô không phải là những tấm tôn rẻ tiền kia.
Nó là một khối thép nguội, càng bị dầm trong mưa axit, càng trở nên cứng rắn và sắc bén hơn bao giờ hết. Cô sẽ bò ra khỏi vũng bùn này, bằng mọi giá.